Stanisław Broel-Plater hrabia h. Plater (ur. 10 maja 1784 w Dawgieliszkach, Litwa, zm. 8 maja 1851 we Wroniawach) – polski historyk, geograf, tłumacz, pionier polskiej i światowej statystyki, kartograf oraz encyklopedysta, kapitan Wojska Polskiego.
Życiorys Urodził się w 1784 roku na Litwie w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Pochodził ze szlacheckiej rodziny Platerów herbu własnego Plater. Jego ojcem był Kazimierz Konstanty ostatni podkanclerz litewski, a matką Izabela z Borchów pierwsza w Polsce redaktorka pisma dla dzieci wydająca w Warszawie w latach 1789–1792 tygodnik „Przyjaciel Dzieci”. Stanisław miał dziesięcioro rodzeństwa 4. siostry i 6 braci. Jego bratem był np. Ludwik Plater (1775–1846) senator-kasztelan Królestwa Kongresowego, powstaniec kościuszkowski i listopadowy, działacz leśnictwa.
Był absolwentem Szkoły Głównej WileńskiejJanina Kamińska, Universitas Vilnensis 1793-1803, Od Szkoły Głównej Wielkiego Księstwa Litewskiego do Imperatorskiego Uniwersytetu Wileńskiego, Warszawa 2012, s. 404.. W okresie Księstwa Warszawskiego w latach 1806–1815 pełnił funkcję oficera w Polskim Wojsku, z którym odbył kampanię rosyjską awansując do stopnia porucznika. W 1815 roku został kapitanem w armii Królestwa Polskiego, ale wkrótce został zdymisjonowany. Przeniósł się do Wielkopolski, gdzie ożenił się z Antoniną z Gajewskich (1790-1866). Osiadł we Wroniawach, które jako posag wniosła jego żona. Przez długi czas mieszkał w Poznaniu, a później w Paryżu.
Był Kawalerem Orderu Wojskowego Księstwa Warszawskiego (Virtuti Militari) i pruskiego Order Orła Czerwonego.
Zmarł w 1851 roku i pochowany został w kościele parafialnym w Wolsztynie.
Dzieła Był publicystą, który napisał wiele artykułów w tygodniku Przyjaciel Ludu wydawanym w Lesznie w latach 1834–1850. Opublikował w języku polskim oraz francuskim szereg prac z zakresu geografii, wojskowości i historii. W 1827 roku wydał pionierskie dzieło statystyczne Atlas statystyczny Polski i krajów okolicznych. Był encyklopedystą autorem dwutomowej Małej encyklopedii polskiej. Opublikował:
Geografia wschodniej części Europy, czyli opis krajòw przez wielorakie narody sławiańskie zamieszkałych, (1825), Wybór dzieł dramatycznych Augusta Kotzebue z niemieckiego tłumaczony, (1826), Lettres du roi de Pologne Jean Sobieski à la reine Marie Casimire pendant la campagne de Vienne 1683, (1826), Atlas statystyczny Polski i krajów okolicznych, (1827), Atlas historique de la Pologne accompagné d’un tableau comparatif des expéditions militaires dans le pays pendant le 17, 18 et 19 siècle, (1827), Atlas wojen w Polsce w XVII i XVIII wieku, (1828), Plan de siéges et batailles en Pologne pendant le XVII. et XVIII. siècle accompagnés d’un texte explicatif (1828), Les Polonais au tribunal de l’Europe, (1831), Opisanie jeograficzno-historyczno-statystyczne województwa poznańskiego, (1841), Mała Encyklopedia Polska t. I–II (1841–47),
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Dzieła Stanisława Platera w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Szkoły Głównej Wileńskiej Kategoria:Oficerowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy hrabiowie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Polscy kartografowie Kategoria:Polscy statystycy Stanisław Kategoria:Uczestnicy inwazji na Rosję 1812 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1784 Kategoria:Zmarli w 1851