Kazimiera Proczek, także Kazimiera Proczkówna (ur. 1867 w PołockuKazimiera Berkanówna, Wybitna działaczka katolicka, Św. P. Dr Kazimiera Proczkówna, w: Dziś i jutro, dwutygodnik, nr 1, 1 stycznia 1927, s.17-18, zm. 22 września 1926 w WarszawieKurjer Warszawski, R. 106, nr 263 - 440/601, 24 września 1926, wydanie poranne - s.6, oraz wydanie wieczorne - s.9) – działaczka społeczna i katolicka, pedagog, publicystka, feministka, założycielka szkół i towarzystw społecznychCecylia Walewska, Ruch kobiecy w Polsce, Gebethner i Wolff, Warszawa 1909.

Życiorys Kazimiera Proczek była córką Wincentego Proczka i Teresy z Podobiedów. Po ukończeniu szkoły wstąpiła do bezhabitowego zgromadzenia sióstr Posłanniczek Najświętszego Serca JezusowegoMarianna Honorata Mazurek, Działalność oświatowo-wychowawcza Zgromadzenia Sióstr Posłanniczek Maryi od Najświętszego Serca Jezusa w latach 1874-1908. Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce, t, 74, Kraków 1990, s.38, przyjmując w nim imię Maria. Była stypendystką i bliską współpracownicą Cecylii Plater-Zyberkówny. W 1888 podjęła pracę w szkołach Plater-Zyberkówny: przy ul. Pięknej 24 w Warszawie, później także w Szkole Żeńskiej Gospodarstwa Wiejskiego w Chyliczkach.

Od 1906 była członkiem Sekcji Szkolnej Polskiej Macierzy SzkolnejJ. Stemler, Polska Macierz Szkolna w: Nasza walka o polską szkołę 1901-1917, Opracowania, wspomnienia, dokumenty, zebrała komisja historyczna pod przewodnictwem prof. dra Bogdana Wroczyńskiego, tom II, nakładem komitetu obchodu 25-lecia walki i polską szkołę, skład główny w Naszej Księgarni, Warszawa 1934 oraz nauczycielką szkół warszawskichSpis Nauczycieli Szkół Wyższych, Średnich, Zawodowych i Seminarjów Nauczycielskich zestawione Pod Redakcją Zygmunta Zagórowskiego Książnica Polska Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich I Wyższych Akc. Sp. Kartograficzna I Wydawnicza Lwów-Warszawa 1924. Od 1907 kierowała w Warszawie przy ul. Brackiej 13 trzyletnimi Kursami Pedagogiczno-Naukowymi kształcącymi na poziomie uniwersyteckim młode kobiety, które po ukończeniu pensji uzupełniały wykształcenie w celu podjęcia pracy nauczycielskiej lub zawodowej.

Ukończyła studia filozoficzne na Uniwersytecie we Fryburgu szwajcarskim. Jej spowiednikiem i opiekunem duchowym na uczelni był bł. Jerzy MatulewiczJerzy Matulewicz, Listy polskie, przygotował do druku J.Bukowicz, Warszawa 1987, t. I-III, s. 460, list do M. Wiśniewskiego, 24 VIII 1914, który udzielał jej także wsparcia materialnego. W 1918 na Uniwersytecie w Lozannie za rozprawę „Psychologia młodej dziewczyny” uzyskała stopień doktora nauk filozoficznych.

Od roku szkolnego 1921/22 należała do Komisji Ochron Wydziału Szkolnego m.st. Warszawy. W 1921 założyła pierwszy w Polsce Katolicki Uniwersytet Żeński w Warszawie (przy ul. Pięknej 28, od października 1924 przy ul. Senatorskiej 32) i była jego rektorem do przedwczesnej śmierci w 1926 roku. Została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Działalność społeczna W 1904 wraz z Cecylią Plater-Zyberkówną założyła Katolicki Związek Kobiet Polskich i została jego pierwszą przewodniczącą E. M. Kostrzewska, Ziemianki Królestwa Polskiego i polityka (przełom XIX i XX wieku). Konteksty, uwikłania, wybory. Studia z historii społeczno-gospodarczej XIX i XX wieku, 2015, t.15, s. 52 (1904-1906), aby „podnieść oświatę, moralność i dobrobyt kobiet oraz starać się o rozwiązanie kwestii kobiecej w oparciu o zasady katolickie”Cecylia Plater-Zyberkówna, Istota i cel związków oraz treściwa informacja o Katolickim Związku Kobiet Polskich, Warszawa 1908, s. 27-29. W ramach pracy na rzecz robotników i ich rodzin Związek prowadził pogadanki dla ubogich matek, katechizację dzieci, otworzył na przedmieściu Warszawy mleczarnię dla ludności robotniczej.

Najważniejszą jednak inicjatywą było przeniesienie na grunt Polski idei ogrodów robotniczych, które propagował wcześniej grudziądzki lekarz homeopata Jan Jalkowski. Kazimiera Proczek zachęcała do tworzenia ogródków na zasadzie bezpłatnych przydziałów bezrobotnym kawałka ziemi do uprawy. Propagowanie udostępniania ziemi przez filantropów było jednym z jej “sposobów zaradzenia nędzy bez dawania jałmużny”. Kilka działek udostępnionych ok. 1900 za rogatkami mokotowskimi stało się zalążkiem utworzonych przez nią w 1902 najstarszych w Warszawie ogródków robotniczych (dzisiejszy ROD im. Obrońców Pokoju). Dyskusji poddawana jest data powstania ogrodów - lata 1898-1900Stefan Wilczyński, Ogródki działkowe jako zagadnienie społeczne, Nakładem Okręgowego Związku Kas Chorych w Krakowie, 1931 czy rok 1906Edmund Jankowski, Mój ogródek, w: Ogrodnik, rok XXII, 15 stycznia 1932, s. 12, gdy powołano Towarzystwo Ogródków Robotniczychstatut Towarzystwa Ogrodów Robotniczych, którego prezesem została Kazimiera Proczek.

Działalność publicystyczna Działalność publicystyczna Kazimiery Proczek koncentrowała się na tematyce społecznej i oświatowej. Ważne miejsce zajmowała w niej sytuacja i rola kobiet we współczesnym życiu. Redagowała i wydawała w Warszawie w latach 1909–1913 dwutygodnik kulturalno-społeczny dla kobiet „Przebudzenie”J. Franke, Czasopisma redagowane przez Marię Rodziewiczównę. "Kwartalnik Historii Prasy Polskiej" 27/3, 5-31, Warszawa 1988, s. 5-28 oraz “Polski Łan”, pisała do „Świata Kobiecego”, publikowała w miesięczniku “Prąd”. Jej praca doktorska o psychologii młodej dziewczyny, wydana w języku francuskim, nadal jest cytowana w światowej literaturze psychologicznejMary Jo Maynes, Birgitte Søland, Christina Benninghaus, Secret Gardens, Satanic Mills: Placing Girls in European History, 1750-1960. December 15, 2004Paul Cedar, Paul Eden, Charles Baudouin, Studies in psychoanalysis; an account of twenty-seven concrete cases preceded by a theoretical exposition. Comprising lectures delivered in Geneva at ... at the Faculty of letters in the university. Reproduction of a book published before 1923. September 11, 2011.

Publikacje Znaczenie społeczne przemysłu domowego, Gebethner i Wolf, Warszawa 1906 Sposób zaradzenia nędzy bez dawania jałmużny, Gebethner i Wolf, Warszawa 1907 Sezonowe wychodźstwo polskie, Polski Łan, 1907, nr 16, s. 141— 143 Związki robotnic, Polski Łan, 1907, nr 2, s. 17 Cel i zadania szkoły dzisiejszej, Kraków 1912 Kilka uwag o nauczaniu wychowawczem, Prąd, Miesięcznik Społeczny i Literacko-Naukowy, Nr 4, Warszawa, kwiecień 1912, s. 28-31 Czego żądamy w szkole? Odczyt dyskusyjny, Warszawa 1912 Contribution a la Psychologie de l'adolescente. Lausanne, Imprimorie Centrale, 1918. 184 p. 8^. [12. XII. 17.] Lausanne. These let. 1917/18. Ce que les Parents devraient savoir sur leurs Filles on La Psychologie de l’Adolescente, Lausanne, 1918 Nauczanie wychowawcze, Pro Christo - Wiara i czyn. Organ młodych katolików. Miesięcznik, rok II, Nr 7 - lipiec 1926, s. 507-513

Przypisy

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu we Fryburgu Bryzgowijskim Kategoria:Członkinie Katolickiego Związku Polek Kategoria:Członkowie Polskiej Macierzy Szkolnej Kategoria:Ludzie urodzeni w Połocku Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Nauczyciele w zaborze rosyjskim Kategoria:Polskie feministki i feminiści Kategoria:Urodzeni w 1867 Kategoria:Zakonnice Kategoria:Zmarli w 1926