Las Palmas (formalnie Las Palmas de Gran Canaria) – miasto w archipelagu i regionie Wyspy Kanaryjskie, w Hiszpanii, leżące nad Oceanem Atlantyckim. Jest największym miastem i stolicą wyspy Gran Canaria, prowincji Las Palmas oraz regionu Wysp Kanaryjskich (wraz z Santa Cruz de Tenerife). Jest ono położone na północnym wschodzie wyspy Gran Canaria.
Jest ósmym co do wielkości miastem Hiszpanii. Centrum administracyjne ma 381 223 mieszkańcówCifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2020, Boletín Oficial del Estado. na obszarze 100,55 km²ISTAC, 2003., natomiast zespół miejski ma 619 000 mieszkańców będąc także ósmym co do wielkości zespołem miejskim w Hiszpanii.
Miasto znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego typu półpustynnego, z całorocznym okresem z letnimi temperaturami. Średnia roczna temperatura wynosi 24 °C w dzień i 18 °C w nocy.
Zarys historyczny Początki miasta Las Palmas sięgają roku 1478. 24 czerwca (w dzień Świętego Jana) Don Juan Rejón, hiszpański kapitan, rozpoczął podbój wyspy Gran Canaria. Podbój ten miał początek w miejscu ujścia wąwozu Guiniguada, gdzie obecnie znajduje się najstarsza dzielnica miasta Vegueta.
Walka o podbój ziem przedłużyła się do pięciu lat i pochłonęła wiele istnień ludzkich, przede wszystkim ze strony krajowców, którzy pozbawieni byli środków do walki jakimi dysponowało wojsko przysłane przez stronę hiszpańską. Zakończenie podboju miało miejsce w 1483 roku wraz z przyłączeniem wyspy do korony hiszpańskiej.
Ważność miasta rosła stopniowo, przekształciło się ono w centrum administracyjne i polityczne archipelagu Wysp Kanaryjskich. Ukonstytuowało się Biskupstwo Kanaryjskie, którego obecny zasięg pokrywa prowincję Las Palmas, w której skład wchodzą trzy wyspy Gran Canaria, Fuerteventura i Lanzarote.
W ciągu pierwszych wieków swojego istnienia miasto przekształciło się w aktywny punkt ekonomiczny, dzięki handlowi trzciną cukrową. W ciągu okresu świetności miało też miejsce wiele ataków pirackich, których pasmo ciągnęło się do XVIII wieku.
W październiku 1595 roku miastu udało się odeprzeć atak Anglików, jednak cztery lata później Holendrzy dokonali podpalenia miasta.
W wieku XIX powstał port i utworzono specjalną strefę ekonomiczną (strefą wolnocłową), co zaowocowało rozwojem transportu morskiego i ożywieniem handlu. Spowodowało to również rozwój turystyki, która jest obecnie głównym źródłem finansowym wysp. W roku 1890 powstał pierwszy hotel na wyspie, Hotel Santa Catalina, który w dalszym ciągu funkcjonuje i jest jednym z najbardziej prestiżowych hoteli miasta. W rozwoju turystyki pomogło również bardzo wybudowanie i oddanie do użytku w 1957 roku portu lotniczego, który jest obecnie główną bramą wjazdową wyspy.
Klimat Las Palmas znajduje się w strefie klimatu subtropikalnegoClimatic map by Istituto Geografico De Agostini.Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg. typu półpustynnego, z całorocznym okresem letnim. Średnia roczna temperatura wynosi 24 °C w dzień i 18 °C w nocy. Według działu badawczego Thomasa Whitmore’a z Uniwersytetu Syracuse, Las Palmas jest miastem z najlepszym klimatem na świecie.
W najchłodniejszych miesiącach roku – styczniu i lutym, średnia temperatura wynosi wokół 21 °C w dzień i 15 °C w nocy. Opady śniegu, jak i mróz nigdy nie wystąpiły. Najcieplejszymi miesiącami roku są sierpień i wrzesień ze średnią temperaturą wokół 27 °C w dzień i 21 °C w nocy. Temperatury ≥30 °C występują rzadko. Temperatura jest tutaj stabilna, występują tu małe wahania temperatury, zarówno pomiędzy dniem a nocą oraz pomiędzy kolejnymi dniami.
Las Palmas ma tylko 20 dni deszczowych rocznie z opadami ≥1mm lub 33 dni deszczowe rocznie z opadami ≥0,1 mm, licząc od bezdeszczowego okresu od maja do sierpnia do 4 dni deszczowych w grudniu. Występuje tutaj ponad 2800 godzin czystej słonecznej pogody rocznie, od 180 h (średnio 5,8 godzin dziennie, prawie 6 razy więcej niż w Polsce) w grudniu do ponad 300 h (średnio 10 godzin czystego słońca na dobę) w lipcu i sierpniu. Temperatura wody w oceanie waha się od 19,1 °C w lutym i marcu do 23,4 °C we wrześniu i październiku.
+ Średnia dobowa temperatura morza (°C)Las Palmas average sea temperature – seatemperature.org.StyLutMarKwiMajCzeLipSieWrzPaźLisGruRok 20,1 19,3 19,2 19,4 20,1 21,0 21,9 22,7 23,6 23,5 22,2 20,7 21,2
Demografia Las Palmas liczy 379 766 mieszkańców wewnątrz centrum administracyjnego na powierzchni 100,55 km² (2015). Według danych hiszpańskiego Ministerstwa Rozwoju tzw. Wielki Zespół Miejski Las Palmas (hiszp. Grande Área Urbana) ma 540 563 mieszkańców na powierzchni 260 km², oprócz centrum administracyjnego Las Palmas obejmuje sąsiadujące gminy Arucas, Telde i Santa Brigida. Na obszarze tym w latach 2001–2011 nastąpił wzrost ludności o 47 687 osób, co stanowi wzrost o 9,7%Áreas urbanas +50, Ministerio de Fomento de España (pol. Ministerstwo Rozwoju).. Strefa miejska Las Palmas (ang. Urban Zone) ma 625 892, a funkcjonalny zespół miejski ma 636 103 mieszkańców według danych EurostatuPopulation on 1 January by age groups and sex – functional urban areas – Eurostat, 2015.. Według danych PopulationData obszar miejski Las Palmas ma 684 318 mieszkańcówPopulationData.net: Espagne – World Gazetteer, 2015.. Na podstawie danych Demographia, zespół miejski liczy 619 000 mieszkańcówDemographia: World Urban Areas – Demographia, 06.2024.. Obszar metropolitalny Las Palmas obejmuje prawie całą wyspę, z liczbą ludności wynoszącą 854 747 mieszkańców na podstawie danych Eurostatu.
Rozwój populacji centrum administracyjnego Las Palmas (1842-2010)
Miasto thumb|Panorama części miasta thumb|Panorama części miasta, widok w stronę oceanu thumb|Plaża Las Canteras i panorama miasta od strony oceanu thumb|, deptak w centrum miasta
Vegueta Vegueta jest historyczną dzielnicą miasta, wewnątrz której znaleźć możemy zabytkowe domy, Katedrę Świętej Anny, Pałac Episkopalny i Dom Kolumba, w którym rzekomo przebywał przez pewien czas Krzysztof Kolumb w drodze z Hiszpanii na zachód przez Antlantyk.
Katedra Świętej Anny jest uważana za jeden z najważniejszych zabytków Wysp Kanaryjskich. Jej budowę rozpoczęto w 1497 roku i oddano do użytku w roku 1570. W jej zaprojektowaniu wzięło udział wielu architektów, dzięki czemu odnaleźć w niej można wiele stylów architektonicznych. Posiada 13 kaplic.
Dom Kolumba składa się z kilku przyległych budynków położonych w centrum dzielnicy. Według przekazów Krzysztof Kolumb zatrzymał się tam w trakcie pierwszej ze swych podróży do Ameryki.
Kierując się w stronę północnej części miasta znajdziemy się na słynnej ulicy Mayor de Triana, wyłączonej z ruchu kołowego i posiadającej duże bogactwo architektoniczne i mnogość placówek handlowo-usługowych.
Port Pod tym określeniem znana jest strefa, która otacza port Port Las Palmas („Puerto de la Luz y de Las Palmas”). W strefie tej znaleźć możemy Park Santa Catalina, gdzie odbywają się największe imprezy świąteczne miasta (np. WOMAD) oraz doroczny karnawał w Las Palmas. Znajduje się tam również strefa handlowa „Mesa y López” z dużą liczbą sklepów i biur. Tuż obok położona jest plaża Las Canteras, stanowiąca prawdziwe serce miasta.
Plaża Las Canteras rozciąga się na długości 4 kilometrów od placu Puntilla aż do Audytorium Alfredo Kraus. Posiada rodzaj naturalnej bariery skalnej (pochodzenia wulkanicznego) rozciągającej się w odległości ok. 100 metrów od wybrzeża, która stanowi swoisty falochron łagodzący napływ fal.
W strefie tej znajdziemy także dzielnice takie jak La Isleta, Guanarteme i Las Alcaravaneras, gdzie znajduje się druga plaża miasta o tej samej nazwie – Las Alcaravaneras.
Ciudad Jardín Jest to dzielnica miasta znana jako najspokojniejsza strefa miasta. Uważa się ją za płuca miasta, gdyż znajduje się w niej wiele terenów zielonych, jak choćby Park Doramas, w którym odnaleźć można wiele różnorodnych okazów flory w postaci wielu drzew, krzewów i kwiatów.
Kultura Obiekty , teatr , teatr , audytorium (Muzeum Kanaryjskie), muzeum archeologiczne (Muzeum i Park Archeologiczny Cueva Pintada), muzeum archeologiczne na przedmieściach , muzeum sztuk pięknych , muzeum sztuki współczesnej , muzeum sztuki współczesnej , muzeum nauki i techniki , muzeum Krzysztofa Kolumba , galeria sztuki Néstora , akwarium publiczne
Imprezy , międzynarodowy festiwal filmowy WOMAD, festiwal muzyczny , impreza karnawałowa
Od 20 lat na plaży Las Canteras w Las Palmas de Gran Canaria powstaje piaskowa szopka bożonarodzeniowa, którą już zobaczyło ponad 3 miliony osób. W 2024 roku szopkę odwiedziło niemal 260 tysięcy gości. Imponująca instalacja ma 10 scen, niektóre mają ponad 5 m wysokości i zajmuje aż 1500 m² powierzchni. Do stworzenia tego użyto 1500 m³ piasku, a za dzieło odpowiada zespół doświadczonych artystów rzeźbiących w piasku.
Atrakcje turystyczne
Inne , zabytkowe fortyfikacje, obecnie siedziba Muzeum Aeronautyki Wysp Kanaryjskich , stanowisko archeologiczne, w klifie Valerón. Jest to spichlerz zbudowany przed czasami rzymskimi
Transport
Las Palmas de Gran Canaria posiada rozległą sieć komunikacyjną.
Las Palmas ma dostęp do kilku autostrad, główna łącząca miasto z całym wschodnim i południowym wybrzeżem wyspy oraz , oraz .
Guaguas Municipales to miejska firma transportowa oferująca 40 linii autobusów, które okrążają miasto wzdłuż i wszerz. Główne linie autobusowe to: 1 (Teatro – Puerto), 2 (Alameda de Colon – Puerto), 12 (Puerto – Hoya de la Plata), 30: Alameda de Colón – Santa Catalina, 17 (Teatro – El Rincón/Auditorio Alfredo Kraus), 25 (El Rincón – Campus Universitario/Tafira). www.guaguas.com
Transport pomiędzy miastami oferowany jest przez sieć autobusów Global – www.globalsu.es
Istnieje też Guagua Turística, autobus który za 15 € okrąży dla nas miasto, odwiedzając najciekawsze miejsca z wielojęzycznym przewodnikiem. Bilet ważny jest przez cały dzień, bądź 4 € jedno okrążenie dla Rezydentów Wysp Kanaryjskich.
Jako alternatywa dla autobusów funkcjonują tam taksówki, które należą do najtańszych w Europie.
Port lotniczy Gran Canaria jest piątym co do wielkości portem lotniczym Hiszpanii, w 2015 roku obsłużył 10 627 182 pasażerów – AENA..
Głównym portem morskim Wysp kanaryjskich jest położony w mieście port Las Palmas.
Planowana jest budowa linii kolejowej , która ma połączyć miasto – poprzez wschodnie (najbardziej zurbanizowane) wybrzeże wyspy z południem wyspy.
Sport
W tym mieście funkcjonuje klub piłkarski UD Las Palmas. Występuje na największym stadionie Wysp Kanaryjskich: Estadio Gran Canaria o pojemności 32 400 widzów. Funkcjonuje tutaj również , klub koszykówki występujący w najwyższej hiszpańskiej lidze ACB. Swoje mecze rozgrywa w hali sportowo-widowiskowej Gran Canaria Arena o pojemności 11 500 widzów, największej hali sportowo-widowiskowej Wysp Kanaryjskich. Inną halą sportową jest o pojemności 5200 widzów. Ponadto funkcjonuje tutaj klub futsalowy i żeński klub koszykarski . to jacht-klub założony w 1908 roku.
Co roku odbywa się tutaj oraz w okolicy – Rajd Wysp Kanaryjskich.
Miasta partnerskie San Antonio, Stany Zjednoczone Kadyks, Hiszpania Móstoles, Hiszpania Salamanka, Hiszpania Altagracia de Orituco, Wenezuela
Ludzie związani z Las Palmas de Gran Canaria thumb|Javier Bardem, hiszpański aktor urodzony w Las Palmas, zdobywca Oscara
Zobacz też , pierwszy targ spożywczy na Wyspach Kanaryjskich Dunas de Maspalomas, obszar pustynny na wyspie Barranco Oscuro, rezerwat przyrody niedaleko miasta Inagua, rezerwat przyrody Pico de las Nieves, najwyższy szczyt Gran Canarii Roque Nublo, szczyt Gran Canarii , kanion na wyspie
, półwysep w północnej części miasta Lista najwyższych budynków w Las Palmas
Przypisy
Kategoria:Gran Canaria Kategoria:Miasta na Wyspach Kanaryjskich