250px|thumb|Piaskowiec godulski w miejscu występowania (Godula) Piaskowiec godulski – rodzaj okruchowej skały osadowej, piaskowca (waki arkozowej), stanowiącego główny składnik warstw godulskich płaszczowiny śląskiej, budującej znaczącą część Beskidów Zachodnich. Piaskowce warstw godulskich w polskich Beskidach budują m.in. blok Beskidu Małego i znaczną część Beskidu Śląskiego, zaś na zachód od Olzy, po stronie czeskiej – północny skraj Beskidu Morawsko-Śląskiego. Od położonego tam szczytu Godula, gdzie zostały w XIX w. po raz pierwszy opisane, wzięły swoją nazwę. Piaskowce te pochodzą z kredy (alb i cenoman).
Wyróżnia się trzy poziomy warstw godulskich, w których występują przedmiotowe piaskowce: dolny, środkowy i górny. Z nich w Polsce eksploatowane są poziomy środkowy i dolny.
W Polsce piaskowiec godulski wydobywany jest aktualnie w kilku lokalizacjach w Brennej i w jej pobliżu, w gminie Brenna, w powiecie cieszyńskim, w województwie śląskim.
Skład mineralogiczny Głównym minerałem budującym piaskowiec godulski jest kwarc. Ponadto występują ortoklaz, plagioklaz, muskowit, biotyt, kalcyt i okruchy skalne oraz sporadycznie glaukonit odpowiadający za specyficzne zielonkawe zabarwienie. Spoiwo ilasto-krzemionkowo-wapniste, ilasto-krzemionkowe, wapniste oraz wapnisto-ilaste.
Cechy fizyczne Piaskowiec godulski posiada strukturę drobno- i średnioziarnistą. Barwa szaroniebieska lub zielonkawa, zwietrzały jest szarozielony. Nosi również zwyczajowe nazwy piaskowiec Brenna oraz piaskowiec breński, które są stosowane w nomenklaturze handlowej. Część piaskowców breńskich można polerować.
Parametry fizyczne złoża Tokarzówka: Gęstość 2,67 g/cm³ Gęstość objętościowa 2,44 g/cm³ Porowatość 8,5% Nasiąkliwość 2,9% Wytrzymałość na ściskanie 110,5 MPa Wytrzymałość na zginanie 9,4 MPa Ścieralność na tarczy Boehmego 0,61 cm Mrozoodporność całkowita
Parametry fizyczne złoża Głębiec: Gęstość 2,65 g/cm³ Gęstość objętościowa 2,47 g/cm³ Porowatość 7,1% Nasiąkliwość 2,8% Wytrzymałość na ściskanie 85 MPa Ścieralność na tarczy Boehmego 0,41 cm Mrozoodporność całkowita
Historia Początek eksploatacji sięga co najmniej czasów dwudziestolecia międzywojennego. Wydobywany był w 20 kamieniołomach, z których dziś czynnych jest 6.
Zastosowanie Piaskowiec godulski stosuje się w budownictwie oraz w drogownictwie.
Przykłady zastosowania Wybrane obiekty, w których wykorzystany był piaskowiec Brenna: Brenna: kościół św. Jana Chrzciciela kościół św. Jana Nepomucena kościół Apostoła Bartłomieja Chorzów - Stadion Śląski Katowice: Komenda Wojewódzka Policji Śląski Instytut Naukowy Kraków: obudowa wjazdu do tunelu pod rondem Grunwaldzkim Uniwersytet Rolniczy - cokół budynku głównego Akademia Górniczo-Hutnicza - budynek B5 Instytut Mechaniki Górotworu PAN Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha” Łódź - Instytut „Centrum Zdrowia Matki Polki” Warszawa: Trasa Łazienkowska Trasa Toruńska gmach Telewizji Polskiej dworzec Warszawa Centralna Złote Tarasy Wrocław - Biblioteka Uniwersytecka Paryż - Mediateka
Bibliografia
Kategoria:Skały budowlane Polski Kategoria:Skały kredy Kategoria:Geologia Karpat Kategoria:Beskid Śląski Kategoria:Brenna Kategoria:Piaskowce