Radosław Jan Cybulski (ur. 2 marca 1924 w Wilnie, zm. 14 listopada 1999 w Warszawie) – księgarz, księgoznawca, bibliotekoznawca, bibliograf, nauczyciel akademicki, profesor doktor habilitowany Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1982–1987 dyrektor Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego.
Życiorys thumb|240px|Grób prof. Radosława Cybulskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Uczeń Gimnazjum Ojców Jezuitów w Wilnie (1936-1940). W czasie wojny uczestnik ruchu oporu i członek Armii Krajowej w Wilnie (za co został aresztowany w 1953, zwolniony w 1954). W 1945 r. repatriował się wraz z rodziną do Poznania. Absolwent Wydziału Prawno-Ekonomicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1949). Stopień magistra uzyskał na podstawie pracy pt. Organizacja i rejonizacja rynku księgarskiego w Polsce. W 1966 r. doktoryzował się w zakresie nauk ekonomicznych w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Poznaniu na podstawie rozprawy Popyt na rynku księgarskim na tle przemian społeczno-gospodarczych w Polsce Ludowej. W 1985 r. habilitował się na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego, przedstawiając rozprawę pt. Książka współczesna. Wydawcy, rynek, odbiorcy. W 1989 r. otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk humanistycznych. Promotor 4 doktorów i 74 magistrów. Autor ponad 300 publikacji z zakresu edytorstwa, księgarstwa, bibliografii, bibliotekarstwa, teorii książki i bibliologii oraz haseł z dziedziny księgarstwa do Encyklopedii wiedzy o książce (1971) oraz pozycji Współczesne polskie księgarstwo: mały słownik encyklopedyczny (1981). Członek redakcji czasopisma „Księgarz”. Zmarł w 1999 r. i został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, kw. H III, rz. 6, gr. 45.
Praca zawodowa i naukowa W czasie studiów pracował w Księgarni Ziem Zachodnich w Poznaniu, po studiach przeniósł się do Warszawy i podjął pracę w Państwowych Zakładach Wydawnictw Szkolnych (1949-1961). W latach 1961–1968 pracował w Państwowym Wydawnictwie Naukowym jako kierownik zespołu działów sprzedaży. W 1969-1971 kierował wzorcownią w Ośrodku Rozpowszechniania Wydawnictw Naukowych PAN, a od października 1971 do marca 1972 był dyrektorem Powszechnej Księgarni Wysyłkowej. W latach 1972–1981 pracował w Bibliotece Narodowej na stanowisku dyrektora Instytutu Bibliograficznego (1972-1979) i równocześnie zastępcy dyrektora Biblioteki Narodowej ds. bibliografii, automatyzacji i działalności wydawniczej.
W 1974 r. podjął współpracę (zlecone wykłady) z Instytutem Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Warszawskiego, od 1981 r. został zatrudniony na stałe. W latach 1987–1990 był dyrektorem Instytutu. Równolegle z pracą w Instytucie pełnił funkcję dyrektora Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie (1982-1987).
Radosław Cybulski był przede wszystkim księgoznawcą, a jego tematyka badawcza obejmowała takie zagadnienia jak: analiza i organizacja księgarstwa i rynku wydawniczego w Polsce i na świecie, instytucje książki (wydawnictwa, księgarnie, biblioteki), historia rynku wydawniczo-księgarskiego, marketing książki i bibliotek, książka w komunikacji społecznej, teoria książki, typologia dokumentów bibliotecznych, bibliografia narodowa, automatyzacja procesów biblioteczno-bibliograficznych, biblioteki naukowe. Rynek księgarski analizował z punktu widzenia społecznego, ekonomicznego i statystycznego. Zjawiska zachodzące w księgarstwie polskim analizował w powiązaniu z ruchem wydawniczo-księgarskim za granicą (m.in. w Czechosłowacji, Holandii, Francji, Norwegii, Niemczech, Stanach Zjednoczonych, ZSRR, na Węgrzech). Rozwinął prace nad typologią dokumentów na forum krajowym i międzynarodowym. Bibliografię narodową traktował jako podstawowy element światowego systemu informacyjnego.
Na uwagę zasługują zainteresowania R. Cybulskiego związane z Wileńszczyzną. Prowadził historyczne badania księgoznawcze związane z Wilnem w XIX w. Brał udział w komitecie redakcyjnym monografii Gimnazjum Ojców Jezuitów w Wilnie w latach 1922–1940 (2000). Zorganizował też dwie wystawy w Bibliotece Narodowej: „Szkoły średnie na Ziemi Wileńskiej 1918-1939” oraz „Pamięć Wilna”.
Funkcje (wybrane) Zastępca Przewodniczącego Zarządu Głównego Stowarzyszenia Księgarzy Polskich; Członek Honorowy Stowarzyszenia Księgarzy Polskich, Członek Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich oraz Sekcji Bibliograficznej i Bibliotek Uniwersyteckich Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń Bibliotekarskich/The International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA), Przewodniczący Komitetu Koordynacyjnego Bibliotek Szkół Wyższych przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Członek Rady Programowej Ruchu Wydawniczego przy Ministrze Kultury i Sztuki, Członek Komisji Egzaminacyjnej dla Kandydatów na Dyplomowanego Bibliotekarza i Dyplomowanego Dokumentalistę, Członek Warszawskiego Towarzystwa Miłośników Grodna i Wilna.
Odznaczenia Krzyż Partyzancki (1959), Złoty Krzyż Zasługi, Odznaka Wzorowy Księgarz, Odznaka Zasłużony Działacz Kultury.
Książki (wg chronologii) Geografia sprzedaży Małej Encyklopedii Powszechnej PWN. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1962, Księgarz radzi czytelnikom. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1965, Popyt na rynku księgarskim na tle przemian społeczno-gospodarczych w Polsce Ludowej. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1966, Księgarstwo w społeczeństwie współczesnym. Wrocław: Ossolineum, 1970 (wyd. 2. 1978, tłumaczone na język rosyjski, wyd. Moskwa 1982) Józef Zawadzki – księgarz, drukarz, wydawca. Wrocław: Ossolineum, 1972, Serie książek kieszonkowych w Polsce w latach 1966–1970. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1972, Problemy automatyzacji działalności bibliotecznej: sesja naukowa Instytutu Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej, Warszawa: INTE, 1980, Współczesne polskie księgarstwo: mały słownik encyklopedyczny. Redaktor tomu Radosław Cybulski. Wrocław: Ossolineum, 1981. . Książka współczesna. Wydawcy, rynek, odbiorcy. Warszawa: PWN, 1986. . Książka na świecie. Obraz statystyczny produkcji wydawniczej w latach 1980–1986. Warszawa: PWN, 1990. (tłumaczona na jęz. litewski, wyd. Wilno 1990), Próby zastosowania marketingu w bibliotekach. Praca zbiorowa pod red. Radosława Cybulskiego. Warszawa: SBP, 1997. .
Wybrane artykuły (wg chronologii) Podręczniki szkolne w wileńskim okręgu naukowym w latach 1803–1831, „Rocznik Biblioteki Narodowej” 1974, Bibliografia narodowa jako ogniwo światowego systemu informacji, „Rocznik Biblioteki Narodowej” 1976/1977, Formowanie się modelu kapitalistycznego przedsiębiorstwa wydawniczo-księgarskiego w Polsce w latach 1800–1831, „Studia o Książce” 1976, Instytut Bibliograficzny jako narodowa centrala bibliograficzna, „Rocznik Biblioteki Narodowej” 1978, Środowisko twórcze a ruch wydawniczy na początku XIX wieku w Wilnie, „Rocznik Biblioteki Narodowej” 1979, Stan i perspektywy rozwoju bibliografii w Polsce, [w:] Trzecia Ogólnokrajowa Narada Bibliografów. Warszawa 5-7 VI 1978 r. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1980, Z doświadczeń jednej próby typologii dokumentów, „Rocznik Biblioteki Narodowej” 1988, Księgoznawcza problematyka w działalności Joachima Lelewela, [w:] Joachim Lelewel – księgoznawca, bibliotekarz, bibliograf. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 1993.
Bibliografia (wg chronologii) Cybulska-Futkowska Joanna, Walęcka-Sołuba Marta: Bibliografia prac Radosława Cybulskiego, opublikowanych w latach 1947–1983, „Księgarz” 1984, R. 28, nr 1, s. 53–63, Migoń Krzysztof: Od praktyki księgarskiej do teorii systemu książki. (O pracach Radosława Cybulskiego), „Księgarz” 1984, R. 28, nr 1, s. 5–10, Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, T. 1. Red. Janusz Kapuścik, Marek Haława. Warszawa: Ośrodek Przetwarzania Informacji, 1999, s. 255 (t.1), Wojakowski Józef: Radosław Cybulski (1924-1999), „Przegląd Biblioteczny” 1999, z. 4, s. 340–343, Migoń Krzysztof: Radosław Cybulski (1 III 1924 Wilno – 14 XI 1999 Warszawa), „Roczniki Biblioteczne” 2000, R. 44, s. 311–314, Skrzypczak Andrzej: Radosław Cybulski (1924-1999), „Wiadomości Księgarskie” 2000, nr 1, s. 31–35, Hilchen-Radziejowska Anna: Radosław Cybulski (2 III 1924 – 14 XI 1999), „Nowe Książki” 2000, nr 2, s. 80, Sadowska Jadwiga: Cybulski Radosław Jan, [w:] Słownik pracowników książki polskiej. Suplement III. Warszawa: SBP, 2010, s. 46–48. . Sadowska Jadwiga: Radosław Cybulski (1924-1999), [w:] Bibliotekarze warszawscy zmarli w latach 1997–2007. Warszawa: SBP, 2010, s. 39–50 (Bibliotekarze Polscy we Wspomnieniach Współczesnych; t. 11). .
Przypisy
Kategoria:Polscy bibliografowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy bibliotekarze Kategoria:Bibliotekarze warszawscy Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 1999