Ija Kiwa (; ur. 4 maja 1984 w Doniecku) – ukraińska poetka, tłumaczka, dziennikarka, członkini ukraińskiego PEN-klubu.
Życiorys mały|Aneta Kamińska i Ija Kiwa w trakcie spotkania w Ukraińskim Domu w Warszawie (2023). Urodziła się w Doniecku, od 2014 roku – z powodu działań wojennych na Donbasie – mieszka w Kijowie. Absolwentka filologii Donieckiego Uniwersytetu Narodowego. Wiersze pisze po rosyjsku i ukraińsku. Autorka tomików poetyckich Podalsze ot raja (2018) i Persza storynka zymy (2019) oraz książki wywiadów z pisarzami białoruskimi My prokynemos’ inszymy: rozmowy z suczasnymy biłorus’kymi pys’mennykamy pro mynułe, teperisznie i majbutnie Biłorusi (2021).
Przetłumaczyła na język ukraiński powieść Marii Galiny Autochtoni. Przekłada na język rosyjski wiersze współczesnych poetów ukraińskich oraz na język ukraiński i rosyjski poetów białoruskich i polskich. Jako tłumaczka i redaktorka współpracuje z projektem PJ Library na Ukrainie, popularyzującym żydowskie książki dla dzieci.
Jej wiersze zostały przetłumaczone na ponad 30 języków, w Polsce – były zamieszczane w „Gazecie Wyborczej”, „Dwutygodniku”, "Opiniach", „Babińcu Literackim”, „Śląskiej Strefie Gender”, „Wizjach”, „ArtPapierze”, „Helikopterze”, „Rozstajach” oraz w antologii Ukraińska Nadzieja.
W 2018 roku książka Podalsze ot raja znalazła się na liście najlepszych książek 2018 roku według ukraińskiego PEN-klubu. W 2019 roku Ija Kiwa wygrała II Turniej poetycki im. Nestora Kronikarza. Również w 2019 roku Persza storinka zymy otrzymała specjalną nagrodę jury w prestiżowej nagrodzie literackiej „LitAkcent” (2019) i znalazła się na liście najlepszych książek 2019 roku według ukraińskiego PEN-klubu.
Uczestniczka wydarzeń poetyckich, festiwali literackich w Ukrainie, Białorusi, Polsce, Belgii, Finlandii, Stanach Zjednaczonych, Niemczech, Estonii, Łotwie, Grecji, Włoszech, Gruzji, Austrii, Szwajcarii, Bułgarii oraz Chorwacji.
Laureatka wielu festiwali i konkursów literackich, m.in. wydawnictwa „Smołoskyp” (2018), „Hajworonnia”, konkursu translatorskiego „Metaphora” (2020), Nagrody im. Jurija Kapłana (2013) etc.
Wiersze i przekłady Ii Kiwy były publikowane w pismach i antologiach „Wozduch”, „Wołga”, „Interpoezja”, „F-pismo”, „Cyrk “Olimp”+TV”, „TextOnly”, „Flagi”, „Litеrratura”, „Asymptote”, „Poem”, „Artikulacja”, na stronach internetowych Soloneba, Litcentr, Połutona etc.
Na język polski wiersze Ii Kiwy tłumaczyli: Aneta Kamińska, Tomasz Pierzchała, Agnieszka Sowińska, Karolina Olszewska i Jakub Sajkowski.
Stypendystka Programu Stypendialnego Ministra Kultury Polski „Gaude Polonia” (2021).
W grudniu 2022 roku w Sejnach w wydawnictwie „Pogranicze" (seria "W obliczu wojny") ukazała się dwujęzyczna książka wierszy Ii Kiwy Сzarne róże czasu (na polski przełożyła Aneta Kamińska).
W 2025 r. otrzymała Nagrodę im. Ferdynanda Ossendowskiego w uznaniu zasług za sztukę przekładu literackiegoIja Kiwa z Nagrodą im. Ferdynanda Ossendowskiego.
Bibliografia Ія Ківа. Осиротілі дерева / Ija Kiwa. Osierocone drzewa / Iya Kiva. The Orphaned Trees. – Krakow, Krakowskie Biuro Festywalowe; Versopolis, 2024. — 54 p. (na polski przełożyła Aneta Kaminska; translators into English – Philip Nikolayev and Yevgeniya Kanyshcheva) Ія Ківа. Чорні троянди часу / Ija Kiwa. Сzarne róże czasu. /Przełożyła na polski Aneta Kamińska — Seiny: Pogranicze, 2022. — 60 s. (książka dwujęzyczna) Ija Kiwa. Wędrowny ptak wojny / Z języka ukraińskiego przełożyła Aneta Kamińska. — Kijów-Warszawa-Rybnik-Edynburg-Kraków, Katalog Press, 2024. — 90 s.
Tłumaczenia poezji polskiej Po ukraińsku Katarzyna Ślączka // Online-pismo poezji tłumaczonej „Umbrella”, nr 119 Paulina Pidzik // Art Digest Soloneba, 21.06.2021 Krystyna Miłobędzka // Art Digest Soloneba, 14.07.2021 Justyna Kulikowska // Art Digest Soloneba, 22.07.2021 Ewa Lipska // Kyiv Daily, 24.07.2021 Ilona Witkowska // Art Digest Soloneba, 20.08.2021 Ewa Lipska // Nowa Polszcza, 27.10.2021
Po rosyjsku Tadeusz Różewicz // Online-pismo „Dwoetoczie”, nr 29 Katarzyna Ślączka // Online-pismo „Dwoetoczie”, nr 33 Katarzyna Ślączka // Online-pismo „Dwoetoczie”, nr 34 Kamila Janiak // Online-pismo „Dwoetoczie”, nr 34
Video & audio Ija Kiwa / czy jest w naszym kranie gorąca wojna // Poetki na czasy wojny #10 Ія Янівна Ківа / Ija Kiwa / co byśmy powiedzieli o tej kobiecie // Poetki na czasy wojny #19 „Poczta poetycka”: wiersze Ii Kiwy, w tłumaczeniu Anety Kamińskiej // Polskie radio Koszalin, 21/06/2023
Przypisy
Linki zewnętrzne Ija Kiwa na facebook
Kategoria:Członkowie ukraińskiego PEN Clubu Kategoria:Eseiści XXI wieku Kategoria:Ludzie urodzeni w Doniecku Kategoria:Pisarze związani z Kijowem Kategoria:Ukraińscy dziennikarze Kategoria:Ukraińscy krytycy literaccy Kategoria:Ukraińscy poeci XXI wieku Kategoria:Ukraińscy publicyści Kategoria:Ukraińscy tłumacze Kategoria:Urodzeni w 1984