Rybitwa amazońska (Phaetusa simplex) – gatunek średniej wielkości ptaka z podrodziny rybitw (Sterninae) w rodzinie mewowatych (Laridae), zamieszkujący Amerykę Południową. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia Gatunek ten opisał Johann Friedrich Gmelin w 1789 roku, nadając mu nazwę Sterna simplex. Holotyp pochodził z Kajenny (obecnie Gujana Francuska). Obecnie gatunek umieszczany jest w rodzaju Phaetusa, którego jest jedynym przedstawicielem. Autorzy Handbook of the Birds of the World oraz serwis Birds of the World wyróżniają dwa podgatunki: P. s. simplex (J.F. Gmelin, 1789) – wschodnia Kolumbia na wschód do Trynidadu i na południe przez Amazonię P. s. chloropoda (Vieillot, 1819) – dorzecza rzek Paragwaj i Parana na południowy zachód po północno-środkową Argentynę (po prowincję Santiago del Estero, bardzo rzadko Córdobę); poza sezonem lęgowym odwiedza także Urugwaj. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) uznaje P. simplex za gatunek monotypowy, gdyż uważa, że różnice między wyżej wymienionymi populacjami mają charakter ekokliny.
Występowanie Występuje na większości obszaru Ameryki Południowej na wschód od Andów aż po północną Argentynę; odrębna, izolowana populacja w zachodnim w Ekwadorze na zachód od Andów najprawdopodobniej wymarła. Zimuje na rzekach i wybrzeżach. Zabłąkane osobniki spotykane były m.in. w stanach Illinois, New Jersey, na Bermudach i Kubie.
Morfologia Jest to większy gatunek rybitwy osiągający długość ciała 38–42 cm; masa ciała 208–247 g.
Czapeczka (gęstsze pióra na głowie) i lotki pierwszego rzędu czarne. Ogon i krawędzie skrzydeł są szaro-popielate, lotki drugiego rzędu i pokrywy skrzydłowe duże – białe. Masywny dziób koloru żółtego podobnie jak nogi i stopy. W szacie spoczynkowej czoło białe. Brak dymorfizmu płciowego. Młode osobniki mają czapeczkę i skrzydła koloru brązowego.
Ekologia i zachowanie Występuje blisko rzek, jezior, na łachach, okazjonalnie na wybrzeżach lagun.
Gatunek drapieżny, nad rzekami stadami lecą bardzo szybko, następnie zanurzają dziób i chwytają rybę. Poza rybami łapią także owady w locie.
W okresie godowym rybitwy amazońskie w wielkich stadach gniazdują na plażach i wydmach. Co ciekawe stada rybitw co roku zmieniają miejsca lęgów, najprawdopodobniej ze względu na występowanie drapieżników. Gniazdo to dołek w piasku, samica składa od 2 do 3 brązowych jaj z brunatnym plamkowaniem.
Status i zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje rybitwę amazońską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2023 roku organizacja Wetlands International szacowała liczebność populacji na 35–125 tysięcy osobników, zaś jej trend oceniała jako stabilny. Do zagrożeń dla gatunku należą m.in. prześladowanie przez węże czy wycinka lasów.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Mewowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1789 roku