Dzięcioł czerwonobrody (Celeus loricatus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny dzięciołowatych (Picidae), występujący w północno-zachodniej Ameryce Południowej i Ameryce Centralnej. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski.
Systematyka Pierwszego naukowego opisu gatunku dokonał niemiecki przyrodnik Ludwig Reichenbach w 1854 roku, nadając mu nazwę Meiglyptes loricatus. Jako miejsce typowe autor wskazał Peru; holotyp dostarczył Józef Warszewicz. Obecnie gatunek ten umieszczany jest w rodzaju Celeus. Wyróżnia się cztery podgatunki: C. l. diversus Ridgway, 1914 C. l. mentalis Cassin, 1860 C. l. innotatus Todd, 1917 C. l. loricatus (Reichenbach, 1854). Ptaki z środkowej części doliny rzeki Magdalena w Kolumbii opisano jako podgatunek degener, ale nie jest on uznawany jako zbyt podobny do innotatus.
Etymologia Celeus: keleos „zielony dzięcioł”. loricatus: „opancerzony, ubrany w kolczugę”.
Morfologia Niewielki dzięcioł o spiczastym dziobie koloru szarawego do żółtawego, z lekko zakrzywioną górną szczęką. Tęczówki czerwone, wokół oka naga, szara skóra. Nogi silne, szare. Pióra głowy tworzą charakterystyczny czub. Głowa prawie cała w kolorze cynamonowym z czarnymi plamkami na czole. U samic trochę ciemniejsza, przechodząca w jasnobrązową i w bardziej jednolitej kolorystyce, u samców podbródek i gardło w kolorze czerwonym. Reszta upierzenia nie wykazuje znaczącego dymorfizmu płciowego. Grzbiet i skrzydła w intensywnym rdzawym kolorze z niewielkimi czarnymi prążkami, kuper rdzawy. Górna część piersi także rdzawa, dolna część piersi, brzuch i boki białopłowe w wyraźne czarne prążki. Ogon dosyć długi w ciemnoszaro-białawe pasy. Długość ciała około 19–23 cm, masa ciała 74–83 g.
Zasięg występowania Dzięcioł czerwonobrody występuje na nizinach i pogórzach w pasie od południowo-wschodniej Nikaragui do południowo-zachodniej części Ekwadoru. Choć jako miejsce typowe wskazano Peru, ptak ten tam nie występuje. Zamieszkuje tereny od poziomu morza do 760 m n.p.m. w Kostaryce i Panamie, 1500 m n.p.m. w Kolumbii i 800 m n.p.m. w Ekwadorze. Jest gatunkiem osiadłym. Zasięg jego występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 1,21 mln km². Poszczególne podgatunki występują: C. l. diversus – od południowo-wschodniej Nikaragui na południe do zachodniej Panamy, C. l. mentalis – w Panamie i północno-zachodniej Kolumbii, C. l. innotatus – w północnej Kolumbii od departamentu Córdoba do północnej części departamentu Santander, C. l. loricatus – od zachodniej Kolumbii (w departamencie Chocó) do południowo-zachodniego Ekwadoru (do południowej części prowincji Guayas).
Ekologia Jego głównym habitatem są nizinne i górskie wilgotne lasy, rzadziej suche. Pojawia się również na skrajach lasów, w półotwartych obszarach w sąsiedztwie lasów, a także w starych lasach wtórnych. Żeruje na pniach i gałęziach, głównie w koronach drzew i ich pobliżu, ale także w niższych partiach. Żeruje pojedynczo lub w parach, tylko sporadycznie w niewielkich stadach mieszanych. Odżywia się głównie mrówkami i termitami, ale także niektórymi owocami.
Rozmnażanie Okres lęgowy trwa od marca do maja w Kostaryce i od stycznia do kwietnia w Kolumbii. Gniazduje w dziuplach, które wykuwa w starych drzewach o miękkim drewnie na wysokości od 6 do 9 m. Nie są znane szczegóły dotyczące lęgów, inkubacji i dojrzewania piskląt.
Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN dzięcioł czerwonobrody jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (od 1988 roku LR/lc – Lower Risk/least concern, od 2004 roku LC – Least Concern). Liczebność populacji, według szacunków organizacji Partners in Flight z 2019 roku, mieści się w przedziale 50–500 tysięcy dorosłych osobników; gatunek ten opisywany jest jako dość rzadki, choć lokalnie może być dość pospolity. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na utratę siedlisk.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Dzięciołowate Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1854 roku Kategoria:Taksony opisane przez Ludwiga Reichenbacha Kategoria:Fauna Ekwadoru Kategoria:Fauna Kolumbii Kategoria:Fauna Kostaryki Kategoria:Fauna Nikaragui Kategoria:Fauna Panamy