Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. prof. Witolda Orłowskiego CMKP – szpital kliniczny znajdujący się przy ul. Czerniakowskiej 231 w warszawskiej dzielnicy Śródmieście, wchodzący w skład Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

Historia

Zespół budynków, w którym mieści się szpital, wybudowano w latach 1931–1934. Został zaprojektowany w 1928 przez Romualda Gutta i Józefa Jankowskiego na siedzibę Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych (włączonego w 1935 w struktury Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). Jego zasadniczą bryłę stanowił obecny fronton od ul. Książęcej (blok A) oraz blok biegnący wzdłuż ul. Czerniakowskiej (blok B). Elewacje budynku wykonano z szarej cegły cementowej. W latach 1938–1939 dobudowano blok (blok C), który na wypadek wojny stanowić miał zaplecze dla ulokowania w nim Szpitala Ujazdowskiego.

Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 roku w budynku uruchomiono filię szpitala Ubezpieczalni Społecznej.

W okresie okupacji część kompleksu nadal pełniła funkcję medyczną. Po rozpoczęciu wojny niemiecko-sowieckiej w 1941 i zajęciu przez władze niemieckie szpitala przy ul. Solec na potrzeby własnego zaplecza wojskowego polską placówkę przeniesiono na Czerniakowską 231. Szpital ulokowano w niewykończonym jeszcze bloku C, którego pomieszczenia pospiesznie adaptowano do funkcji chirurgicznych, ortopedycznych, ginekologiczno-położniczych i internistycznych.

Podczas powstania warszawskiego budynek służył nie tylko jako szpital powstańczy, ale również jako ważna pozycja powstańcza na drodze wzdłuż ul. Książęcej ze Śródmieścia na Powiśle. W pierwszych dniach sierpnia w szpitalu znajdowało się około 500 chorych i rannych. We wrześniu 1944 r. kompleks był wielokrotnie bombardowany. 13 września bomby trafiły m.in. w pomieszczenia operacyjne; podczas kolejnego ciężkiego bombardowania 15 września zginęło ponad 60 rannych, chorych i członków personelu. Po upadku powstania szpital, na żądanie władz niemieckich, ewakuowano do klasztoru Wizytek przy Krakowskim Przedmieściu, następnie do Szpitala Wolskiego i Komorowa. W październiku 1944 r. Szpital ZUS został rozwiązany.

Po wojnie uszkodzony kompleks odbudowano i przystosowano ponownie do funkcji administracyjnych. W projekcie odbudowy i przebudowy bloku C w 1946 r. uczestniczyli Romuald Gutt i Stanisław Putowski. Do 1956 był wykorzystywany na potrzeby biur Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej oraz Wydziału Rent.

W 1956 podjęto decyzję o przeznaczeniu kompleksu na Szpital Wojewódzki. Projekt adaptacji przygotował zespół Biura Projektów Służby Zdrowia pod kierunkiem arch. Alicji Lachowicz. Prace prowadzono etapami. W 1957 rozpoczęto uruchamianie oddziałów w zaadaptowanych częściach kompleksu.

Pierwszym oddziałem uruchomionym w Szpitalu Wojewódzkim był Oddział Chorób Wewnętrznych kierowany przez prof. Witolda Orłowskiego. W maju 1957 prof. Orłowski przeszedł na Czerniakowską ze szpitala przy ul. Leszno wraz z kilkunastoosobową grupą lekarzy. Jego zespół prowadził równolegle działalność leczniczą i intensywne kształcenie podyplomowe.

W 1967 szpital otrzymał imię prof. Witold Orłowski.

W 1975 szpital ze szpitala wojewódzkiego został przekształcony w Kliniczny Szpital Zespolony im. prof. W. Orłowskiego i włączony w system szpitali akademickich podległych Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego. Placówka przejęła wówczas również bardziej specjalistyczne i konsultacyjne zadania dla regionu oraz rozwijała działalność dydaktyczną.

W 1981 szpital został przekształcony w Państwowy Szpital Kliniczny nr 1 CMKP im. prof. W. Orłowskiego. Rozpoczęto następnie stopniowe przekształcanie oddziałów w kliniki akademickie CMKP.

Obecnie szpital działa pod nazwą Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. Prof. W. Orłowskiego CMKP. Do podstawowych celów szpitala należy prowadzenie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, promocji zdrowia i udziale w realizacji zadań dydaktycznych i badawczych Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

Architektura Zespół przy ul. Czerniakowskiej 231 jest przykładem warszawskiego modernizmu międzywojennego. Projekt Gutta i Jankowskiego charakteryzują elewacje licowane szarą cegłą cementową, horyzontalna kompozycja brył oraz rozległe przeszkleniaJarosław Zieliński, Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Śródmieście historyczne, t. 2: Canaletta–Długosza, Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 1996, s. 153–154.. W części reprezentacyjnej zachowała się charakterystyczna klatka schodowaEwa Popławska-Bukało, Bogdan Popławski, Szpital Kliniczny im. prof. W. Orłowskiego, d. Gmach Związku Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych – karta ewidencyjna zabytku nieruchomego, 2014, identyfikator PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_14_EN.56565..

Przypisy

Kategoria:Szpitale w Warszawie Kategoria:Solec (Warszawa)