prawo|mały|350x350px| Gwara debarska na mapie dialektów macedońskich Gwara debarska () — gwara należąca do peryferyjnego zachodniego dialektu języka macedońskiego. Używana jest na terenie miasta Debar i w okolicach. Obszar gwary debarskiej graniczy z gwarą małorekańską, drimkolsko-gołobrodzką, rekańską i z gwarami centralnymi.
Cechy językowe Gwara debarska cechuje się następującymi cechami fonetycznymi: sześciosamogłoskowy system złożony z a, e, i, u, o, ă, akcentowane e i o mają wąskie alofony ẹ i ọ, a nawet dochodzi do dyftongizacji, np. luošo, kuoža, suon, zachowany jest stary fonem ʒ (dz), np. noʒe, bubreʒi, prasłowiańska samogłoska nosowa *ǫ dała ă, np. zăbi, măka, răka przy czym w szeregu wyrazów dała e (jak *ę), np. jetok, kedel’a, kede < psł. *ǫtъkъ, *kǫdeľa, *kǫde, prasłowiańskie *ť i *ď są na ogół kontynuowane przez št i žd, rzadziej ḱ i ǵ, sonanty *r̥ i *l̥, podobnie jak w sąsiednich gwarach, są kontynuowane przez sekwencje ăr i ăl, np. vărba, gărbaf, dărvo, vălk, pălno, sălʒa, brak wtórnego jotowania, np. bratja, ogradje wobec literackiego браќа, ограѓе, grupa čr- nie przeszła w cr-, lecz została rozłożona przez wstawną samogłoskę do čăr-, zachowywanie grup str i zdr, np. sestra, zdravje, a przy tym przejście sr, zr w str, zdr, np. stram, streda, zdrel, ždrebe.
Do charakterystycznych cech morfologii gwary debarskiej należą: zachowanie form celownika typu tatko(v)e, odróżnianych od mianownika liczby mnogiej typu sinovi, np. mu reče Markove ‘powiedział Markowi’, końcówka -t w 3. os. l. poj. czasu teraźniejszego, np. vikat, jadet, nosit, imiesłów przysłówkowy współczesny typu vikaešti, składnia rzeczownik ożywionych z przyimkiem na typu go vide na dete-to, podobnie jak w gwarze kosturskiej, użycie zaimka mu w celowniku rodzaju żeńskiego, np. mu reče na žena-ta, mu reče Mari, charakterystyczny, szczególnie produktywny przyrostek zdrabniający -ule pochodzenia romańskiego, np. ženule, detule.
Przykładowe teksty Wiersz w gwarze miejskiej Debaru:
Zobacz też gwara ochrydzka
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Język macedoński