mały|Objawy na pomidorze mały|Objawy na papryce mały|Objawy na dojrzałych pomidorach Sucha zgnilizna wierzchołków owoców () – nieinfekcyjna (fizjologiczna) choroba owoców wielu warzyw z rodziny psiankowatych (Solanaceae).
Objawy Wśród roślin uprawnych w Polsce sucha zgnilizna wierzchołków owoców występuje u pomidora, papryki oraz oberżyny i arbuza. Jest to choroba częsta i powodująca duże straty ekonomiczne. Gdy występuje na pomidorze nazywana jest suchą zgnilizną wierzchołkową owocu pomidora. Choroba ta często mylona jest z zarazą ziemniaka i do jej zwalczania używane są fungicydy. Jest to zupełnie nieskuteczne, gdyż jej przyczyną są czynniki fizjologiczne.
Objawy występują na różnych nadziemnych częściach pędu. Może zatrzymać się rozwój stożków wzrostu pędów i ich brązowienie. Czasami może zmniejszyć się liczba zawiązanych owoców, co spowodowane jest słabszym kiełkowaniem pyłku na znamieniu słupków i zamieraniem kwiatów, które nie zawiązały owoców. Najbardziej charakterystyczne objawy powstają jednak na owocach. Na ich wierzchołkowej części, przeważnie w miejscu w którym był kwiat, powstają wklęsłe plamy o barwie od brunatnej do ciemnobrązowej. Są one „suche”, to znaczy nie wyciekają z nich żadne soki, a ich tkanki nie gniją. Jednak przy dużej wilgotności plamy te ulegają zakażeniu grzybami i wówczas zaczynają one gnić. Zbrunatnienie występuje nie tylko na skórce owocu, ale również wewnątrz, co widoczne jest na jego przekroju.
Przyczyny Przyczyną jest niedobór wapnia. Może to być spowodowane małą jego ilością w glebie lub ograniczonym jego pobieraniem. Przyczyn ograniczonego pobierania wapnia przez roślinę jest wiele. Może to być np. mechaniczne uszkodzenie korzeni podczas prac pielęgnacyjnych. Zbyt mała ilość wody w glebie powoduje, że wapnia do rośliny dostaje się mniej. Zbyt kwaśna gleba (pH poniżej 5) również utrudnia pobieranie wapnia. Mogą być jeszcze inne przyczyny ograniczonego jego pobierania: zalanie gleby, gwałtowne zmiany temperatur, nadmiar w glebie azotu amonowego, magnezu i potasu.
Sucha zgnilizna wierzchołków owoców często zdarza się w lipcu i sierpniu, co spowodowane jest zasilaniem w tym czasie upraw nawozami fosforowo-potasowymi. Polepszają one smak owoców pomidora i intensywność barwy, ale utrudniają pobieranie wapnia, gdy podane są w nadmiarze.
Zapobieganie Wapnowanie gleby przed założeniem Kilkukrotnie w ciągu roku sprawdzanie pH gleby. Podlega ono zmianom w okresie wegetacji roślin. Gdy pH jest zbyt niskie, należy wapnować glebę Unikanie uszkodzenia korzeni Regularne podlewanie roślin, ale umiarkowane, by nie doprowadzić do nadmiernego jej zalania wodą Regularne wietrzenie szklarni i tuneli foliowych, ale umiarkowane, by nie następowały gwałtowne skoki temperatur. Gdy pojawią się pierwsze objawy suchej zgnilizny owoców, zalecane jest 4–8-krotne opryskiwanie owoców 0,5% roztworem chlorku wapnia lub azotanu wapnia. Wykonuje się je co 4–7 dni. Ważna jest też umiejętność rozróżniania tej choroby od grzybowych i bakteryjnych chorób roślin, by niepotrzebnie nie stosować środków chemicznej ochrony roślin, oraz by nie „leczyć” grzybowych czy bakteryjnych chorób wapnowaniem.
Przypisy
Kategoria:Nieinfekcyjne choroby roślin