Dowództwo Połączonych Sił Cieśnin Bałtyckich i Bałtyku Zachodniego () – nieistniejące już jedno z dowództw taktyczno-operacyjnych NATO.

Formowanie i zmiany organizacyjne W kwietniu 1951 generał Dwight Eisenhower podpisał rozkaz powołujący Naczelne Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie (ACE). Obszar Europy podzielono na trzy teatry działań wojennych: Północnoeuropejski Teatr Działań Wojennych Centralny (Środkowoeuropejski) Teatr Działań Wojennych Południowoeuropejski Teatr Działań Wojennych Konsekwencją rozkazu było powołanie Dowództwa Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Północnej AFNORD. Nowo utworzone dowództwo przejęło kompetencje rozwiązanej Regionalnej Grupy Planowania Europy Północnej.

W kwietniu 1958 zatwierdzono plan rozbudowy sił sojuszu MC-70. W następstwie wzrostu w strategicznych planach Sojuszu rangi północnej flanki Europejskiego Teatru Wojny, a w niej rejonu Cieśnin Bałtyckich, w 1962 utworzono Dowództwo Połączonych Sił Cieśnin Bałtyckich i Bałtyku Zachodniego COMBALTAP, któremu podporządkowano wszystkie niemieckie siły morskie stacjonujące w bazach morskich Zatoki Helgolandzkiej, Zatoki Kilońskiej i Meklemburskiej, wydzielone niemieckie siły lądowe i siły powietrzne, a także siły zbrojne Danii. Jednocześnie rozwiązano Dowództwo Połączonych Sił Morskich Europy Centralnej (NAVCENT) z podległymi dwoma Dowództwami (NAVNORCENT i NORSEACENT) Nowo powstałe dowództwo COMBALTAP odpowiadało za obronę Danii, Szlezwik-Holsztynu i Hamburga, południowo-zachodniej część Morza Bałtyckiego (do południka 16° na wschód od Bomholmu), cieśnin: Sund, Wielki i Mały Bełt, Kattegat, Skagerrak oraz wschodniej części Morza Północnego, a także przestrzeni powietrznej nad wymienionymi rejonami. Zachodnią granicę strefy stanowił południk 5° szerokości wschodniej. Samo dowództwo i sztab obsadzone było w jednej trzeciej przez żołnierzy niemieckich, w jednej trzeciej przez duńskich, pozostałą trzecią część stanowili Amerykanie, Brytyjczycy, Kanadyjczycy i Norwegowie.

Głównym zadaniem nowo utworzonego Dowództwa była obrona Cieśnin Bałtyckich przed ewentualnym wysadzeniem na wyspy duńskie desantu morskiego i blokada Floty Bałtyckiej na Morzu Bałtyckim. Dowódcą BALTAP-u był zawsze duński wiceadmirał (generał), natomiast zastępcą wiceadmirał niemiecki. Według oceny strategów NATO, będące w dyspozycji dowódcy BALTAP-u siły RFN i Danii były dalece niewystarczające by pokonać wojska Układu Warszawskiego. Dlatego też planowano ich wzmocnienie dwoma amerykańskimi grupami lotniskowcowymi (Z.O. 401 i Z.O. 402) oraz ZOB USA (Z.O. 101.1) operującymi na Morzu Północnym i Morzu Norweskim. Wzmocnienie stanowiły też wydzielone siły morskie Norwegii (Z.O. 461) operujące w rejonie cieśnin Skagerrak i Kattegat. Dodatkowo rejon cieśnin wzmacniało około 50 tys. żołnierzy amerykańskiej piechoty morskiej i lotnictwo 2 PTSP.

Pierwszą próbą zdolności do wykonywania zadań było ćwiczenie sił morskich Republiki Federalnej Niemiec i Danii przeprowadzone na Bałtyku w dniach 20–31 sierpnia 1962. Wzięło w nim udział 15 000 ludzi, 30 okrętów wojennych oraz część niemieckiej 6 Dywizji Zmechanizowanej. Ćwiczenie pod kryptonimem Doorkeepef (Odźwierny), miało na celu blokowanie wyjść z Bałtyku z jednoczesnym symulowaniem operacji desantowej na wybrzeża NRD i Polski.

12 grudnia 1991 NATO zatwierdziło Dyrektywę Komitetu Wojskowego do wojskowej implementacji Sojuszniczej Koncepcji Strategicznej MC-400. Podjęte decyzje w zakresie restrukturyzacji zintegrowanych struktur dowodzenia NATO dotyczyły przede wszystkim Europejskiego TW. W styczniu 1994 Dowództwo Połączonych Sił Cieśnin Bałtyckich i Bałtyku Zachodniego zostało wyłączone ze struktur Dowództwa Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Północnej AFNORTH i podporządkowane Dowództwu Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Centralnej AFCENT. Likwidacji uległo Dowództwo Połączonych Sił Powietrznych CB i BZ COMAIRBALTAP, a funkcje i zadania przekazano nowo utworzonemu Połączonemu Stanowisku Dowodzenia Lotnictwa Taktycznego i Obrony Powietrznej 1 CAOC w Finderup. W tym też czasie zlikwidowano Dowództwo Połączonych Sił Morskich Cieśnin Bałtyckich i Bałtyku Zachodniego COMNAVBALTAP.

Struktura COMBALTAP w latach 60. XX w. Dowództwo Połączonych Sił Cieśnin Bałtyckich i Bałtyku Zachodniego COMBALTAP – Karup (Dania) Dowództwo Połączonych Sił Lądowych Szlezwik-Holsztynu, Jutlandii i wyspy Fioni COMLANDJUT – Rendsburg (Dania) Dowództwo Połączonych Sił Lądowych Zelandii COMLANDZEALAND – Ringstedt (Dania) Dowództwo Połączonych Sił Powietrznych Cieśnin Bałtyckich i Bałtyku Zachodniego COMAIRBALTAP – Karup Dowództwo Połączonych Sił Morskich Cieśnin Bałtyckich i Bałtyku Zachodniego COMNAVBALTAP – Karup

w latach 80. XX w. thumb|250px|Struktura COMLANDJUT w 1989 thumb|250px|Struktura LANDZEALAND w 1989 thumb|250px|Struktura AIRBALTAP w 1989 Dowództwo Połączonych Sił Zbrojnych Cieśnin Bałtyckich i Bałtyku Zachodniego COMBALTAP – Karup (Dania) Dowództwo Połączonych Sił Lądowych Szlezwik-Holsztynu, Jutlandii i wyspy Fioni COMLANDJUT – Rendsburg (Dania) Jutlandzki Korpus Armijny JKA siły wzmocnienia USA i WB dywizja piechoty morskiej USA dywizja piechoty morskiej WB Dowództwo Połączonych Sił Lądowych Zelandii COMLANDZEALAND – Ringstedt (Dania) Dowództwo Obrony Bornholmu COMBORNHOLM Dowództwo Wschodniego Okręgu Wojskowego 1 Brygada Zmechanizowana 2 Brygada Zmechanizowana Dowództwo Połączonych Sił Powietrznych Cieśnin Bałtyckich i Bałtyku Zachodniego COMAIRBALTAP – Karup Siły Powietrzne Danii 721 eskadra lotnictwa myśliwsko-bombowego – Aalborg 723 eskadra lotnictwa myśliwsko-bombowego – Aalborg 725 eskadra lotnictwa myśliwsko-bombowego – Karup 726 eskadra lotnictwa myśliwsko-bombowego – Aalborg 727 eskadra lotnictwa myśliwsko-bombowego – Skrydstrup 729 eskadra lotnictwa myśliwsko-bombowego – Karup 730 eskadra lotnictwa myśliwsko-bombowego – Skrydstrup Grupa Obrony Powietrznej (8 baterii „Hawk”) – Skrydstrup Siły Powietrzne Niemiec 41 skrzydło lotnictwa myśliwsko-bombowego – Husum 52 skrzydło lotnictwa rozpoznawczego – Leck 3 pułk rakiet przeciwlotniczych „Hawk” – Helide niemiecka Dywizja Lotnictwa Myśliwskiego 1 skrzydło lotnictwa myśliwsko-bombowego – Jagel 2 skrzydło lotnictwa myśliwsko-bombowego – Eggebek 3 skrzydło lotnictwa ZOP – Nordholtz 5 skrzydło lotnictwa Pom – Kiel Dowództwo Połączonych Sił Morskich Cieśnin Bałtyckich i Bałtyku Zachodniego COMNAVBALTAP – Karup ZO 500 – Bałtyk Zachodni niemiecka 2 eskadra kutrów rakietowych niemiecka 3 eskadra kutrów rakietowych niemiecka 5 eskadra kutrów rakietowych niemiecka 7 eskadra kutrów rakietowych niemiecka 1 eskadra trałowców niemiecka 3 eskadra trałowców niemiecka 5 eskadra trałowców niemiecka 7 eskadra trałowców niemiecka 1 eskadra zaopatrzenia niemiecka eskadra ścigaczy OP niemiecka grupa okrętów desantowych ZO 420 – Bałtyk Zachodni duńska eskadra fergat duńska 1 eskadra kutrów rakietowych duńska eskadra trałowców duńska 3 eskadra SM duński dywizjon MS ZO 457 – Bałtyk Środkowy niemiecka 1 eskadra OP niemiecka 3 eskadra OP duńska eskadra OP ZO 445 – Morze Północne eskadra obrony przeciwminowej 2 eskadra zaopatrzenia ZO 501 – Morze Północne niemiecka 1 eskadra niszczycieli rakietowych niemiecka 2 eskadra niszczycieli rakietowych niemiecka 4 eskadra fregat rakietowych

Dowódcy COMBALTAP Stopień, imię i nazwiskoCzasokresgen. ltn.Tage Andersen1962–1963gen. ltn. Eigil Wolff1963–1969wiceadm. Adam Helms1970–1975gen. ltn. Christian Vegger1976–1980gen. ltn. Otto K. Lind1980–1984gen. ltn. Niels-Aage Rye-Andersen1984–1987gen. ltn. Poul Thorsen1987–1988gen. ltn. Bent E. Amled1988–1990gen. ltn. M.V. Hansen1990–1993gen. ltn. Kjeld Hillingsø1993–1995wiceadm. Knud Borck1995–2000gen. ltn. Ove Høegh-Guldberg Hoff2000–2002gen. ltn. Jan Scharling2002–2004

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Dowództwa NATO Kategoria:Środkowoeuropejski Teatr Działań Wojennych Kategoria:Północnoeuropejski Teatr Działań Wojennych Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1952 Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 2002