Wojewódzka rada narodowa – organ jednolitej władzy państwowej w województwie, istniejący w latach 1950–1990, powołany w celu kierowania na swoim terenie działalnością gospodarczą, społeczną i kulturalną, w zakresie władzy i administracji państwowej. Rada narodowa powstała w miejsce zniesionego związku samorządu terytorialnego w postaci urzędu wojewody.
Powołanie rady narodowej Na podstawie ustawy z 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej powołano rady narodowe szczebla wojewódzkiego i powiatowegoUstawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej ().. Wojewódzkie rady narodowe działały na podstawie uprawnień ustawowych oraz zgodnie z wytycznymi i instrukcjami Rady Państwa, Rady Ministrów oraz właściwych ministrów.
Wybór rad narodowych Wojewódzkie rady narodowe były wybierane przez ludność. Czas trwania kadencji został określony – zgodnie z Konstytucją PRL z 1952 r. – na okres 3 latKonstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. ()..
Zakres i tryb działania rad narodowych Jako terenowe organy jednolitej władzy państwowej wojewódzkie rady narodowe: kierowały na swoim terenie działalnością gospodarczą, społeczną i kulturalną, zapewniały ochronę porządku publicznego i czuwały nad przestrzeganiem praworządności demokratycznej, ochraniały własność społeczną i prawa obywateli, współdziałały w umocnieniu obronności państwa, wydawały przepisy prawne w ramach uprawnień nadanych im przez ustawy, wybierały i odwoływały prezydium rady narodowej oraz powoływały komisje rady narodowej, kierowały działalnością swoich organów i rozpatrywały ich sprawozdania, uchwalały w ramach narodowego planu gospodarczego terenowe plany gospodarcze i nadzorowały ich wykonanie, uchwalały w ramach jednolitego budżetu państwowego terenowe budżety i nadzorowały ich wykonanie, stanowiły o terenowych daninach, opłatach i świadczeniach, w ramach uprawnień nadanych im przez ustawy, wykonywały kontrolę społeczną działalności urzędów, przedsiębiorstw, zakładów i instytucji.
Rady narodowe powoływały dla poszczególnych dziedzin swojej działalności stałe komisje, które z ramienia rady wykonywały nadzór nad działalnością jej organów, przygotowywały projekty ważniejszych uchwał rady, sprawowały kontrolę społeczną, utrzymywały stałą i ścisłą więź z masami pracującymi.
Organy wykonawcze rad narodowych Prezydium wojewódzkiej rady narodowej było organem wykonawczym i zarządzającym. Prezydium wojewódzkiej rady narodowej działało kolegialnie.
Prezydium wojewódzkiej rady narodowej działało stosownie do uchwał wojewódzkiej rady narodowej oraz zgodnie z wytycznymi i instrukcjami Rady Ministrów oraz właściwych ministrów.
Zakres działania prezydium rady Prezydium wojewódzkiej rady narodowej sprawowało na podległym sobie terenie wszystkie funkcje wykonawcze władzy państwowej w ramach obowiązujących przepisów.
W szczególności prezydium wojewódzkiej rady narodowej: wykonywało uchwały rady oraz zarządzenia i polecenia władz zwierzchnich, realizowało kierownictwo nad działalnością gospodarczą, społeczną i kulturalną, kierowało działalnością przedsiębiorstw, zakładów i instytucji, podległych radzie narodowej, przygotowywało i zwoływało sesje rady oraz układało projekt porządku dziennego jej obrad, współdziałało z komisjami rady i przedkładało im określone sprawy do rozpatrzenia, opracowywało projekt terenowego budżetu i terenowego planu gospodarczego, ustalało wytyczne dla pracy wydziałów prezydium, rozpatrywało sprawozdania przewodniczącego i innych członków prezydium, rozpatrywało sprawozdania urzędów, przedsiębiorstw, zakładów i instytucji, składało ze swej działalności sprawozdania na posiedzeniach rady oraz przedstawiało okresowe sprawozdania ze swej działalności Radzie Państwa.
Rola przewodniczącego prezydium rady Przewodniczący prezydium wojewódzkiej rady narodowej: czuwał nad należytym wykonaniem uchwał rady i wytycznych władz zwierzchnich, kierował pracami prezydium i był odpowiedzialny za wykonanie uchwał prezydium, przygotowywał i zwoływał posiedzenia prezydium rady oraz ustalał porządek dzienny jego obrad, kierował działalnością wydziałów prezydium i kontrolował ich pracę.
Poszczególnymi dziedzinami spraw, należących do właściwości rad narodowych, zarządzały wydziały prezydium.
Nadzór nad radami narodowymi i ich organami Zwierzchni nadzór nad wojewódzkimi radami narodowymi sprawowała Rada Państwa.
W zakresie zwierzchniego nadzoru nad radami narodowymi Rada Państwa: zarządzała wybory do rad narodowych, rozpatrywała sprawozdania wojewódzkich rad narodowych, udzielała radom narodowym wytyczne i instrukcje, nadawała kierunek działalności radom narodowym w dziedzinie kontroli społecznej, rozpatrywała sprawy, związane z funkcjonowaniem rad narodowych i ich organów, decydowała w innych przypadkach, przewidzianych w ustawie.
Rada Państwa mogła: rozwiązać wojewódzką radę narodową i zarządzić nowe wybory, jeżeli rada narodowa swoją działalnością naruszała przepisy prawa lub zasadniczą linię polityki Państwa albo nie wykonywała swoich zadań, uchylić uchwałę wojewódzkiej rady narodowej lub jej prezydium, jeżeli uchwała była sprzeczna z prawem lub niezgodna z zasadniczą linią polityki Państwa.
Zniesienie wojewódzkiej rady Na podstawie ustawy z 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych zlikwidowano wojewódzkie rady narodoweUstawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ()..
Przypisy
Kategoria:Rady narodowe Kategoria:Województwa