Cecylia Lutwak-Mann (ur. 12 lipca 1909, zm. w marcu 1987) – była polsko-brytyjską endokrynolożką i fizjolożką, specjalistką w zakresie biochemii rozrodu. Pracowała na Uniwersytecie Lwowskim oraz Uniwersytecie w Cambridge, a także pełniła funkcję dyrektora naukowego Rady Badań Rolniczych Wielkiej Brytanii.
Kariera Kształciła się na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie uzyskała doktorat, pisząc pracę pt. Przemiany chemiczne w mięśniu pod wpływem zatrucia kwasem jodooctowym. Prowadziła studia nad cyklem menstruacyjnym, oddychaniem komórkowym i embriologią oraz pełniła funkcję dyrektora naukowego Rady Badań Rolniczych Wielkiej Brytanii.
We Lwowie pracowała pod kierunkiem prof. Jakuba Parnasa. Tam też zajmowała się pracami nad przemianami chemicznymi w mięśniach zatrutych, stanami chemicznymi mięśni zmęczonych oraz pochodzeniem amoniaku w mięśniach.
W zespole prof. Parnasa (Parnas, Ostern, Mann, Lutwak-Mann i Lewiński) wykazano, że regeneracja ATP może zachodzić kosztem energii powstającej w glikolizie. Odkrycia te opublikowane zostały w 1934 r. w dwóch artykułach w czasopiśmie Nature, zaś rok wcześniej prezentowane były na IV Kongresie Biochemii w ParyżuJolanta Barańska, Andrzej Dżugaj, Janina Kwiatkowska-Korczak, Życie i tragiczna śmierć Jakuba Karola Parnasa, wybitnego polskiego biochemika, współodkrywcy glikolizy w: Kosmos, t.57 (2008) Numer 1–2 (278–279) s.1-17. Potem, w badaniach skoncentrowanych na przemianie glikogenu i glukozy Lutwak-Mann, T. Mann, K. Gibayło i B. Umschleif prowadzili studia porównawcze fermentacji alkoholowej drożdży i glikolizy mięśni.
Już po wyjeździe do Wielkiej Brytanii w 1935 r. wraz z mężem, Tadeuszem Mannem, napisała kilka rozdziałów do podręcznika Chemia fizjologiczna, który ukazał się w 1937 r.
W latach 60. wraz z mężem zaprezentowali po raz pierwszy dwie metody mikrospektrofotometrycznej analizy zawartości DNA w plemnikach przy wykorzystaniu zjawiska absorbcji światła UV. Metody te pozwalały na badanie niepłodności u samców. Przyczyniły się także do rozwinięcia analityki chromatyny plemnikowej.
Lutwak-Mann odkryła, że progesteron działa na łożysko aby kontrolować syntezę anhydrazy węglanowej. Była współautorką książki na temat męskich funkcji rozrodczych i nasienia (Male Reproductive Function and Semen: Themes and Trends in Physiology, Biochemistry and Investigative Andrology, 1981 - „Męska funkcja rozrodcza i nasienie: motywy i trendy w fizjologii, biochemii i andrologii śledczej”), napisanej wraz z Tadeuszem Mannem.
Była autorką lub współautorką artykułów naukowych, jak również udzielała gościnnych wykładów na innych uczelniach.
Życie prywatne Cecylia Lutwak poznała Tadeusza Manna we wrześniu 1926, podczas zapisów na studia na wydziale medycznym Uniwersytetu Lwowskiego w 1927 r. Ślub wzięli w 1934 r. W grudniu 1935 wraz z mężem przeprowadziła się do Wielkiej Brytanii, aby kontynuować badania w Cambridge, gdzie jej mąż uzyskał stypendium Rockerfellera. Jako Żydówka uniknęła tym samym losu swoich rodziców, Anselma i Sabiny, zamordowanych przez Gestapo w czasie II wojny światowej.
We wspomnieniach zarówno rodziny, jak i współpracowników Cecylii i Tadeusza, byli oni pełnym wzajemnego szacunku, kochającym się i wspierającym małżeństwem. Według słów Wojciecha Manna – bratanka Tadeusza – Cecylia Lutwak-Mann co prawda pozostawała w cieniu męża, niemniej pracowała jako niezależny pracownik naukowy z własnymi przedsięwzięciami i osiągnięciami.
Zmarła w 1987 roku.
Przypisy
Kategoria:Polscy fizjolodzy Kategoria:Polscy endokrynolodzy Kategoria:Polscy biochemicy Kategoria:Brytyjscy fizjolodzy Kategoria:Brytyjscy biochemicy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1987