mały|257x257px|Tablica upamiętniająca na ścianie kościoła św. Kazimierza w Nowym Sączu. Stanisław Leon Kawczak, ps. „Pogrom” (ur. 3 kwietnia 1892 w Zwardoniu, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – polski adwokat i działacz niepodległościowy, doktor praw, kapitan audytor rezerwy Wojska Polskiego, przywódca przewrotu wojskowego w październiku 1918 w Nowym Sączu, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Józefa i Cecylii z Pindurów urodzony 3 kwietnia 1892 roku w Zwardoniu, w ówczesnym powiecie żywieckim Królestwa Galicji i Lodomerii. W 1911 roku ukończył gimnazjum w Nowym Sączu, zdając egzamin dojrzałości. W trakcie nauki działał w licznych organizacjach niepodległościowych, w tym w Związku Walki Czynnej.
Ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W czasie I wojny światowej walczył w szeregach c. i k. Pułku Piechoty Nr 20, na froncie włoskim, serbskim i rosyjskim. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1916 roku.
Przewrót wojskowy w Nowym Sączu Współtworzył organizację „Wolność”, początkowo w Krakowie, gdzie współpracował między innymi z kpt. Józefem Kustroniem. W kwietniu 1918 roku przybył do Nowego Sącza z poleceniem rozwinięcia działalności POW na tym terenie. Udało się zorganizować około 100-osobową kompanię, złożoną z czterech plutonów. W nocy z 30 na 31 października przejęto składy broni, amunicji i żywności armii austro-węgierskiej.
Okres międzywojenny W 1920 roku brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Oprócz walki zajmował się szkoleniem maszynistów. W 1922 roku przeszedł do rezerwy. Był aktywny w Związku Podhalan i działał społecznie.
Do 1939 roku prowadził praktykę adwokacką przy ul. Mokotowskiej 49 w Warszawie.
Kampania wrześniowa i mord w niewoli sowieckiej W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku walczył między innymi w obronie Brześcia nad Bugiem, gdzie trafił do niewoli sowieckiej i został przewieziony do obozu w Starobielsku. Wiosną 1940 roku został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 roku mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod poz. 1323.
5 października 2007 roku minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych – 1922 Medal Niepodległości – 15 czerwca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Srebrny Medal Waleczności 2 klasy Krzyż Wojskowy Karola 9 maja 1938 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości rozpatrzył ponownie wniosek, lecz Krzyża Niepodległości nie przyznał.
Twórczość (Wspomnienia z wojen lat 1914-1920.)
Upamiętnienie Wymieniony na pamiątkowej tablicy umieszczonej w 1992 roku na kościele pod wezwaniem św. Kazimierza w Nowym Sączu.
Zobacz też członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej odznaczeni Krzyżem Walecznych jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Przypisy
Bibliografia Jerzy Giza, Organizacja "Wolność" 1918, Wydawnictwo: Jerzy Giza, Kraków 2011, EAN:9788393332113,
Stanisław Kawczak, biogram z serwisu Pierwsi Niepodlegli
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Adwokaci II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Kapitanowie audytorzy II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym Karola Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Waleczności Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Wojskowi związani z Nowym Sączem Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie