Alfred Józef Birkenmayer, także Birkenmajer, ps. „Burmistrz”, „Straszewski” (ur. 29 maja 1892 w Krakowie, zm. 4 czerwca 1977 w Toronto) – major rezerwy Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, pracownik polskiego wywiadu wojskowego, poseł na Sejm, publicysta, dziennikarz.
Życiorys Pochodził z rodziny o korzeniach niemieckich. Był synem Ludwika Antoniego (1855–1929), astronoma, historyka nauk ścisłych, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, i Zofii z Karlińskich, córki Franciszka Karlińskiego i Ludmiły z Luckerów (1861–1943). Miał liczne rodzeństwo; spośród braci Aleksander Ludwik był historykiem nauk ścisłych i filozofii oraz bibliotekoznawcą, Józef, profesorem, krytykiem literackim, poetą i tłumaczem, oraz Wincenty polonistą i znanym taternikiem.
Po zdaniu matury w Zakładzie Naukowo-Wychowawczym Ojców Jezuitów w Chyrowie, studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie uzyskał absolutorium. Od 1910 należał do harcerstwa w Krakowie, a także był członkiem Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego. Z chwilą wybuchu I wojny światowej w szeregach armii austro-węgierskiej, a następnie Legionów Polskich, gdzie służył w artylerii. W 1917, po kryzysie przysięgowym musiał ukrywać się przed żandarmerią austriacką, działał w konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej w Małopolsce Wschodniej. Za tę działalność władze Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej wydały na niego wyrok śmierci.
W latach 1918–1927 był oficerem Wojska Polskiego, służąc ze względu na znajomość języków obcych w Oddziale II Sztabu Generalnego. Brał udział w przygotowaniu III powstania śląskiego, a w latach 1922–1924 kierował placówką „Brzoza” w Berlinie. Był też redaktorem pisma Polska Zbrojna. Z dniem 30 kwietnia 1928, „na własną prośbę o długoterminowy urlop”, został przeniesiony w stan nieczynny na przeciąg 12 miesięcy. Z dniem 5 listopada 1928 został przeniesiony w stan nieczynny na przeciąg trwania kadencji sejmowej bez poborów. Z dniem 1 września 1930 został powołany ze stanu nieczynnego z równoczesnym oddaniem do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I do prac przysposobienia wojskowego. Z dniem 31 października 1930 został przeniesiony w stan spoczynku.
W 1928 z ramienia BBWR wybrany zastępcą posła, a w 1930 posłem na Sejm. Pełnił też funkcje dyrektora agencji telegraficznej „Express” i wicedyrektora agencji „Iskra”, a w latach 1931–1934 redaktora naczelnego prorządowych wydawnictw prasowych Pomorskiej Spółdzielni Wydawniczej w Toruniu. Od 1934 kierownik sekretariatu wojewódzkiego BBWR w Wilnie. W 1935 przeszedł do pracy w Polskim Radio. W okresie dwudziestolecia międzywojennego udzielał się społecznie w LOPP, gdzie był członkiem zarządu głównego i rady naczelnej, a także w latach 1931–1933 wiceprezesem. Ponadto publikował artykuły m.in. w „Głosie Prawdy” „Gazecie Polskiej” czy „Baltische Presse”, a także wygłaszał odczyty o tematyce politycznej, ekonomicznej i społecznej.
Z chwilą wybuchu II wojny światowej powrócił do pracy wywiadowczej. W 1940 został skierowany na placówkę w Belgradzie, której nie objął z powodu agresji Niemiec na Francję. Pod pseudonimem „Burmistrz” działał w placówkach wywiadowczych w Casablance i Madrycie, zajmując się przerzutem polskich żołnierzy do Wielkiej Brytanii. Aresztowany przez policję kolaboracyjnego rządu Vichy został skazany na 7 miesięcy więzienia. Po uwolnieniu przedostał się poprzez Maroko do Ottawy, gdzie do końca wojny światowej służył w wywiadzie. Po wojnie pozostał w Kanadzie, działał w Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów.
Pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
W 1920 ożenił się ze Zdzisławą z domu Jugan, a po jej śmierci, 17 stycznia 1931 z Konstancją Sandecką.
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości z Mieczami – 7 lipca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych dwukrotnie Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Złota Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Order Świętego Sawy III klasy
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Agenci wywiadu RP (1918–1945) Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Chyrowem Kategoria:Ludzie związani z Ottawą Kategoria:Ludzie związani z Toruniem Kategoria:Ludzie związani z Wilnem (II Rzeczpospolita) Kategoria:Majorowie Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Posłowie na Sejm II kadencji (1928–1930) Kategoria:Posłowie na Sejm III kadencji (1930–1935) Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1977 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Polacy pochodzenia niemieckiego