Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (SUiKZP), najczęściej określane w skrócie jako studium uwarunkowań lub studium – przed 24 września 2023 r. dokument sporządzany dla całego obszaru gminy, określający w sposób ogólny politykę przestrzenną i lokalne zasady zagospodarowaniaArt. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym do 23 września 2023 r.. Od 24 września 2023 r. co do zasady nie uchwala się już studium, lecz plan ogólny gminy, z tym że dotychczasowe studium zachowuje moc nie dłużej niż do 31 sierpnia 2026 r.Pierwotnie studia miały zachować moc do 31 grudnia 2025. Termin ten zmieniono ustawą z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw () na 30 czerwca 2026 r., a następnie ustawą z dnia 30 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw () – na 31 sierpnia 2026 r. i może być zmienianeArt. 65 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw ().

Funkcja i miejsce w systemie planistycznym Pojęcie studium do systemu planistycznego wprowadziła ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym [uchylona w 2003] (). Studium było podstawowym dokumentem kreującym politykę przestrzenną gminy. Obok miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego było aktem planowania przestrzennego i w systemie planistycznym zaliczane było do aktów planowania ogólnegoP. Kwaśniak, "Plan miejscowy...", str. 52.. Nie było aktem prawa miejscowegoArt. 9 ust. 5 ustawy, a więc nie zawierało przepisów powszechnie obowiązujących i nie mogło być podstawą do wydania decyzji administracyjnych. Miało za to charakter aktu kierownictwa wewnętrznego, obowiązującego w systemie organów gminy. Wiązało wójta, burmistrza, prezydenta miasta przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennegopoprzez wymóg stwierdzenia przez Radę nienaruszania ustaleń studium przez plan, przed jego uchwaleniem - art. 20 ust. 1 ustawy i służyło koordynacji ustaleń tych planów.

Wśród funkcji zadań studium wymieniane było również ukazanie gospodarczych i przestrzennych perspektyw rozwoju (swego rodzaju funkcja promocyjna)P. Kwaśniak, "Plan miejscowy...", str. 58..

Treść i forma studium Przedmiotem studium były treści: związane ze stanem istniejącym, czyli diagnoza aktualnej sytuacji społeczno–gospodarczej gminy i uwarunkowań jej rozwoju dająca rozpoznanie obiektywnych okoliczności rozwoju, określające kierunki rozwoju przestrzennego i zasady polityki przestrzennej, czyli podstawowe reguły działania w przestrzeni przyjęte przez samorządy lokalne.

Budowa studium Studium składało się z następujących elementów§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy: Część określająca uwarunkowania (w formie tekstowej i graficznej), Część tekstowa zawierająca ustalenia określające kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, Rysunek studium, przedstawiający w formie graficznej ustalenia z pkt. 2, Uzasadnienie zawierające objaśnienia przyjętych rozwiązań oraz syntezę ustaleń projektu studium.

Wymagana zawartość studium, z podziałem na uwarunkowania (uwzględniane) i kierunki (określane)Art. 10 ust 1 i 2 ustawy: Uwarunkowania KierunkiUwzględniało się uwarunkowania wynikające z: dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu; stanu: ładu przestrzennego i wymogów jego ochrony; środowiska, w tym rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej, wielkości i jakości zasobów wodnych oraz wymogów ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego; dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej; systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, w tym stopnia uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej, energetycznej oraz gospodarki odpadami; warunków i jakości życia mieszkańców, w tym ochrony ich zdrowia; zagrożenia bezpieczeństwa ludności i jej mienia; potrzeb i możliwości rozwoju gminy; stanu prawnego gruntów; występowania: obiektów i terenów chronionych na podstawie przepisów odrębnych; obszarów naturalnych zagrożeń geologicznych; udokumentowanych złóż kopalin oraz zasobów wód podziemnych; terenów górniczych wyznaczonych na podstawie przepisów odrębnych; zadań służących realizacji ponadlokalnych celów publicznych; wymagań dotyczących ochrony przeciwpowodziowej.Określało się: kierunki: zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów; rozwoju systemów komunikacji i infrastruktury technicznej; kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym tereny wyłączone spod zabudowy; kierunki i zasady kształtowania rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej; obszary oraz zasady ochrony: środowiska i jego zasobów, przyrody, krajobrazu kulturowego i uzdrowisk; dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej; obszary, na których rozmieszczone miały być inwestycje celu publicznego o znaczeniu lokalnym i ponadlokalnym; obszary rozmieszczenia obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m² oraz obszary przestrzeni publicznej; obszary, dla których: gmina zamierzała sporządzić plan miejscowy w tym wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne; obowiązkowe było sporządzenie planu miejscowego na podstawie przepisów odrębnych, w tym wymagające przeprowadzenia scaleń i podziału nieruchomości obszary szczególnego zagrożenia powodzią oraz obszary osuwania się mas ziemnych; obiekty lub obszary, dla których wyznacza się w złożu kopaliny filar ochronny; obszary pomników zagłady i ich stref ochronnych oraz obowiązujące na nich ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej; obszary wymagające przekształceń, rehabilitacji lub rekultywacji; granice terenów zamkniętych i ich stref ochronnych; inne obszary problemowe, w zależności od uwarunkowań i potrzeb zagospodarowania występujących w gminie; obszary, na których rozmieszczone miały być urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł, o mocy przekraczającej 100 kW oraz ich strefy ochronneArt. 10 ust. 2a ustawy.

Rysunek studium Poza ustaleniami dotyczącymi kierunków zagospodarowania gminyelementy wymienione w art. 10 ust. 2 ustawy, rysunek studium zawierał także wiele elementów o charakterze informacyjnym, m.in. granice obszarów i obiekty chronione na podstawie przepisów odrębnych§ 6 ust. 2 rozporządzenia. Nie było określonych standardów zapisu ustaleń na rysunku, jednak stosowane oznaczenia i symbole powinny były umożliwiać porównanie ustaleń studium z projektem planu miejscowego§ 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia.

Przy sporządzaniu studium mogły być wykorzystywane mapy zasadnicze, katastralne, ortofotomapy itd. Sam rysunek sporządzany był w skali od 1:5000 do 1:25000 na mapie topograficznej§ 6 ust. 1 rozporządzenia.

Technika wykonania rysunków w poszczególnych gminach mogła się znacznie różnić, zwłaszcza poziomem szczegółowości (od przypominających MPZP i wskazujących dokładnie przeznaczenie terenu, do bardzo ogólnych posługujących się wskaźnikami). Utrudniało to ich porównywanie. Wiele gmin dzieliło ustalenia tematycznie (infrastruktura techniczna, transport, środowisko, mieszkalnictwo itd.) i sporządzało rysunki dla poszczególnych zagadnień.

Tryb opracowania i uchwalenia Uchwała rady gminy o przystąpieniu do sporządzania studium. Czynności wójta (burmistrza, prezydenta miasta): ogłoszenie o uchwale (w prasie, w obwieszczeniu, w sposób zwyczajowo przyjęty na danym obszarze), ustanowienie co najmniej 21-dniowego terminu na składanie wniosków dotyczących studium, pisemne zawiadomienie organów doradczo-opiniodawczych, sporządzenie projektu z jednoczesnym rozpatrzeniem złożonych wniosków, zaopiniowanie projektu przez właściwą komisję architektoniczno-urbanistyczną, uzgodnienie projektu z zarządem województwa, uzgodnienie projektu z wojewodą, zaopiniowanie projektu przez: starostę powiatowego, gminy sąsiadujące, wojewódzkiego konserwatora zabytków, wojewódzkiego inspektora sanitarnego, regionalnego dyrektora ochrony środowiska, inne właściwe organy (m.in. wojska, ochrony granic, bezpieczeństwa państwa, nadzoru górniczego, administracji geologicznej) wniesienie ewentualnych poprawek; ogłoszenie o wyłożeniu projektu (co najmniej 7 dni przed wyłożeniem); wyłożenie projektu (na co najmniej 21 dni) i dyskusja publiczna o projekcie; ustanowienie co najmniej 21-dniowego terminu do wnoszenia uwag; przedstawienie radzie gminy projektu studium wraz z listą nieuwzględnionych uwag. Uchwała rady gminy w przedmiocie przyjęcia studium. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) przekazuje uchwałę z załącznikami i dokumentami do oceny zgodności z przepisami prawa właściwemu wojewodzie.

Dokument przyjmowany był uchwałą rady gminy, przy czym zarówno tekst, jak rysunek studium stanowiły załączniki do tej uchwałyArt 12 ust. 1 ustawy (w przeciwieństwie do planu miejscowego, którego tekst jest treścią uchwały).

Każda zmiana studium odbywała się w takim trybie, w jakim jest ono uchwalane (tak samo jak w przypadku planu miejscowego)Art. 27 ustawy. W przypadku uzupełnienia studium o pojedyncze ustalenia, efektem był ujednolicony tekst i rysunek, z wyróżnieniem zmian§ 8 ust. 2 rozporządzenia.

Od listopada 2008 roku dla studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy konieczne było również przeprowadzenie, równolegle do procedury planistycznej, strategicznej oceny oddziaływania na środowiskoArt. 46 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Procedura ta wiąże się między innymi z opracowaniem prognozy oddziaływania na środowisko.

Zobacz też Planowanie przestrzenne Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Władztwo planistyczne gminy

Przypisy

Bibliografia Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym () Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy ()

Linki zewnętrzne

Kategoria:Prawo przestrzenne Kategoria:Prawo administracyjne