Ludobójstwo w Strefie Gazy – funkcjonujące w obiegu określenie szeregu zbrodni popełnionych na Palestyńczykach przez Izrael, podczas działań wojennych w Strefie Gazy, zapoczątkowanych atakiem palestyńskiego Hamasu na Izrael 7 października 2023, wymierzonym w ludność cywilną, w tym kobiety i dzieci. Ludobójstwem określiły je m.in. Amnesty International, Euro-Med Monitor, Human Rights Watch, oraz izraelskie organizacje B’Tselem i Lekarze na rzecz Praw Człowieka). Należy tu jednak podkreślić, iż zgodnie z definiującą pojęcie ludobójstwa Konwencją ONZ w sprawie Zapobiegania i Karania Zbrodni Ludobójstwa orzekanie o zbrodni ludobójstwa i karanie jej zostało powierzone sądownictwu wewnętrznemu państw-członków konwencji oraz sądownictwu międzynarodowemu, o ile dane państwo jest członkiem tego systemu. Nie stanowi ono kompetencji organizacji wymienionych wcześniej.
Do grudnia 2025 roku w Gazie z populacji według szacunków ponad 2 mln osób zginęło co najmniej 70 117 osób. W tej liczbie 25 tys. osób to żołnierze Hamasu, a 10 tys. osób - osoby zmarłe z przyczyn naturalnych. Pozostali to cywile, jednak do ofiar wojny zaliczono także osoby zabite przez Hamas i powiązane grupy bojowników — w wyniku egzekucji, niewypałów rakiet, wojen o wpływy i tym podobnych. Około 50% stanowiły kobiety i dzieci. W porównaniu z innymi niedawnymi konfliktami na świecie, liczba odnotowanych ofiar wśród dziennikarzy, pracowników humanitarnych i medycznych oraz dzieci należy do najwyższych. Uważa się, że pod gruzami zniszczonych budynków znajdują się kolejne tysiące niepoliczonych ciał. Badanie w czasopiśmie medycznym „The Lancet” wykazało, że liczba zgonów z powodu urazów bezpośrednich była niedoszacowana do czerwca 2024 roku, wskazując jednocześnie na jeszcze wyższą potencjalną liczbę ofiar po uwzględnieniu zgonów pośrednich. Liczba rannych przekracza 171 000.
Strefa Gazy ma najwyższy odsetek dzieci po amputacjach na świecie. W sierpniu 2024 tylko 17 z 36 szpitali w Strefie Gazy działało częściowo; 84% ośrodków zdrowia zostało zniszczonych lub uszkodzonych. Przymusowa blokada ze strony Izraela znacząco przyczyniła się do kryzysu głodowego i zagrożenia głodem w Strefie Gazy, a doniesienia wskazują, że niektórzy izraelscy cywile blokowali lub atakowali konwoje z pomocą humanitarną na granicy. Na początku konfliktu Izrael odciął dostawy wody i energii elektrycznej do Strefy Gazy. Zniszczono również wiele obiektów o znaczeniu kulturowym, w tym wszystkie 12 uniwersytetów, 80% szkół, oraz liczne meczety, kościoły, muzea i biblioteki.
Rząd Republiki Południowej Afryki zainicjował postępowanie przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości (MTS), zarzucając Izraelowi naruszenie konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. W swoim wstępnym orzeczeniu MTS uznał, że Republika Południowej Afryki ma prawo wnieść sprawę, a Palestyńczycy mają prawo do ochrony przed ludobójstwem. Sąd nakazał Izraelowi przestrzeganie zobowiązań wynikających z Konwencji poprzez podjęcie wszelkich możliwych środków zapobiegających aktom ludobójstwa, przeciwdziałania i karania podżegania do ludobójstwa oraz umożliwienia podstawowych usług humanitarnych w Strefie Gazy. W późniejszym orzeczeniu Trybunał nakazał również Izraelowi zwiększenie pomocy humanitarnej dla Strefy Gazy oraz zapobieganie aktom ludobójstwa podczas ofensywy w Rafah. Rząd Izraela odrzucił zarzuty stawiane przez Republikę Południowej Afryki.
Zarejestrowane zbrodnie Po rozpoczęciu przez Izrael operacji militarnej przeciwko Hamasowi zarówno Genocide Watch, jak i Instytut Lemkina ds. Zapobiegania Ludobójstwu wydały oświadczenia ostrzegające przed bezpośrednim ryzykiem ludobójstwa. W grudniu 2023 Instytut Lemkina stwierdził, że postrzega trwające działania Izraela jako ludobójstwo. Natomiast w grudniu 2024 Genocide Watch ogłosił, że Izrael dopuszcza się ludobójstwa na ludności palestyńskiej.
Defence for Children International (DCI) oskarżyła USA o współudział w „zbrodni ludobójstwa” Izraela. W marcu 2024 DCI zajęła się kwestią głodu w Strefie Gazy: „Głód dzieci jest cechą charakterystyczną ludobójstwa i świadomym wyborem politycznym Izraela, wspieranym przez administrację Bidena”.
W grudniu 2023 Międzynarodowa Federacja Praw Człowieka stwierdziła, że działania Izraela w Strefie Gazy stanowią rozwijający się ludobójstwo. W lutym 2024, przed ogłoszonym przez Izrael atakiem militarnym na Rafah, szefowa Amnesty International napisała: „Amnesty International powtarza, że Palestyńczycy w Strefie Gazy są poważnie narażeni na ludobójstwo. Społeczność międzynarodowa ma obowiązek działać, aby zapobiec ludobójstwu”.
Bezpośrednie akty mały|Ambulans obsługiwany przez Palestyńskie Stowarzyszenie Czerwonego Półksiężyca w Chan Junus w Strefie Gazy, po tym, jak został poważnie uszkodzony przez izraelski atak lotniczy (7 października 2023) mały|Worki ze zwęglonymi, poćwiartowanymi ciałami ofiar ataku na szkołę Al-Tabaeen (10 sierpnia 2024) Podczas pierwszych dwóch miesięcy bombardowań Izrael zrzucił 25 000 ton ładunków wybuchowych na Strefę Gazy. Wiele z nich to niekierowane „głupie bomby” zrzucane na gęsto zaludnione obszary i niszczące całe dzielnice.
Od 7 października 2023 Siły Obronne Izraela (IDF) są oskarżane o pozasądowe zabójstwa nieuzbrojonych palestyńskich więźniów, lekarzy i pracowników ochrony zdrowia. Izraelscy żołnierze przeprowadzają bezprawne egzekucje palestyńskich cywilów, często na oczach ich rodzin. Zabijają Palestyńczyków machających białymi flagami. W kwietniu 2024 odkryto masowe groby zawierające ciała osób ze związanymi rękami, wśród których znajdowały się kobiety i osoby starsze.
Jednymi z przykładów, w których zagraniczni obserwatorzy nie znaleźli uzasadnienia do zabicia cywili są zbombardowanie szkoły w Al-Jawni, szkoły Fahmi al-Jarjawi, szkoły Al-Sardi, atak na medyków w Rafah, na obóz w Tall as-Sultan czy tzw. „mączna masakra”.
Natomiast 31 października 2023 IDF dokonało nalotów na obóz dla uchodźców Dżabalija, w których zabito przynajmniej 120 osób. Izrael stwierdził, że celem ataku był Ibrahim Biari, domniemany dowódca Hamasu odpowiedzialny za ataki z 7 października, jednak IDF nie podało informacji o ewentualnych błędach identyfikacyjnych, technicznych ani nie wyraziło zaniepokojenia skalą ofiar cywilnych, co według obserwatorów sugeruje, że atak był zaplanowany. Larry Lewis, doradca Departamentu Stanu USA, uznał, że poziom tolerancji wobec ofiar cywilnych znacznie przekroczyłby akceptowane standardy USA, a Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka wskazało, że skala zniszczeń może świadczyć o zbrodni wojennej. Profesor prawa międzynarodowego Marc Schack porównał atak do sprawy Stanislava Galića, przypominając, że obecność celów wojskowych nie usprawiedliwia ataku przy dużym ryzyku strat cywilnych, co jego zdaniem może dotyczyć także Dżabaliji.
Raport Euro-Mediterranean Human Rights Monitor opublikowany 18 listopada 2023, w którym działania Izraela w Strefie Gazy nazwano ludobójstwem, donosił, że w Strefie Gazy zginęło 15 271 Palestyńczyków, 32 310 zostało rannych, a około 41 500 zaginęło. ONZ i wiele agencji informacyjnych oszacowało, że około 70% zabitych w Strefie Gazy Palestyńczyków to kobiety i dzieci, przy czym do grudnia 2023 zginęło co najmniej 20 000 Palestyńczyków. Do 14 stycznia 2024, 100 dni po rozpoczęciu przez Izrael ataku na Strefę Gazy, potwierdzono śmierć ponad 23 900 osób. Do 10 maja liczba ofiar śmiertelnych przekroczyła 35 000, z czego jedną trzecią stanowią ciała niezidentyfikowane, a szacuje się, że ponad 10 000 dodatkowych ciał zostało pogrzebanych pod gruzami. W ciągu pierwszych trzech tygodni izraelski atak zabił więcej dzieci w Strefie Gazy, niż zginęło na całym świecie we wszystkich strefach konfliktu w dowolnym roku od 2019. Do grudnia 2023 rannych zostało ponad 52 000 osób, a do maja 2024 liczba ta wzrosła do ponad 77 700.
Cytując wielu izraelskich oficerów terenowych i wywiadowczych z wojny w Gazie, „+972 Magazine” i „Local Call” doniosły, że według dwóch źródeł, SOI podjęły w pierwszych tygodniach wojny decyzję o zezwoleniu na zabicie od 15 do 20 cywilów na każdego bojownika niższego szczebla, podczas gdy w przypadku bojownika wyższego szczebla, takiego jak dowódca brygady lub batalionu, zezwolono na zabicie ponad 100 cywilów. Oficer wywiadu dodał również, że Izrael nie był zainteresowany zabijaniem palestyńskich agentów zaangażowanych w działania militarne lub przebywających jedynie w budynku wojskowym, lecz preferował bombardowanie ich w ich domach rodzinnych „bez wahania” jako pierwszą opcję, wyjaśniając, że „znacznie łatwiej jest zbombardować dom rodzinny”, gdzie łatwiej ich zlokalizować i namierzyć. Inny oficer wywiadu stwierdził, że w przypadku młodszych bojowników Izrael stosował jedynie „głupie bomby”, które mogły zniszczyć całe budynki, aby „nie marnować drogich bomb na nieistotnych ludzi”. mały|Wykres przybliżonej liczby zgonów w wyniku wojny Izraela z Hamasem w Strefie Gazy od 7 października 2023 do 5 listopada 2024 W marcu 2024 izraelska gazeta „Ha-Arec” poinformowała, że niektórzy izraelscy dowódcy utworzyli „strefy zagłady” („strefy eksterminacji” po hebrajsku), w których żołnierze otrzymali rozkaz strzelania i zabijania każdego, kogo zobaczą, nawet jeśli była to osoba nieuzbrojona. W czerwcu 2024 agencja Associated Press ujawniła, że kampania Izraela w Strefie Gazy doprowadziła do wyniszczenia całych rodzin „w skali, jakiej nigdy wcześniej nie widziano”.
Według zeznań złożonych przed izraelskim Knesetem izraelscy żołnierze prowadzący 62-tonowe opancerzone buldożery D9 otrzymali rozkaz „rozjeżdżania terrorystów, żywych i martwych, w setkach”.
Proporcje kobiet i dzieci wśród ofiar są kwestionowane. Na dzień 7 maja 2024 ONZ podała łączną liczbę 34 735 zgonów, z czego 24 686 zostało w pełni zidentyfikowanych. Spośród w pełni zidentyfikowanych ofiar 52% stanowiły kobiety i dzieci, 8% osoby starsze bez względu na płeć, a 40% dorośli mężczyźni. W listopadzie 2024 ONZ opublikowała analizę obejmującą wyłącznie ofiary zweryfikowane przez co najmniej trzy niezależne źródła w ciągu sześciu miesięcy, od listopada 2023 do kwietnia 2024. Wynika z niej, że 70% z 8119 zweryfikowanych ofiar śmiertelnych stanowiły kobiety i dzieci. mały|Palestyński uchodźca niesie na rękach ranne wnuki po izraelskim bombardowaniu obozu Nuseirat w Strefie Gazy (29 października 2023) mały|Palestyńscy mężczyźni niosą ciała członków rodzin, którzy zginęli w izraelskim bombardowaniu Strefy Gazy (10 sierpnia 2024) Na dzień 31 sierpnia 2024 Ministerstwo Zdrowia Gazy podało, że liczba ofiar śmiertelnych wzrosła do 40 691, a liczba ofiar śmiertelnych zidentyfikowanych po nazwisku do 34 344. Spośród ofiar śmiertelnych zidentyfikowanych po nazwisku 17 652 (51%) to kobiety i dzieci, 2955 (9%) to osoby starsze bez względu na płeć, a 13 737 (40%) to mężczyźni.
W listopadzie 2024 Ministerstwo Zdrowia Gazy poinformowało, że 1410 rodzin z Gazy zostało całkowicie wymazanych z rejestru cywilnego na skutek izraelskich bombardowań.
W miarę trwania konfliktu zbieranie danych stało się coraz trudniejsze dla Ministerstwa Zdrowia Gazy (MoH) z powodu zniszczenia infrastruktury. Ministerstwo musiało uzupełnić swoje standardowe sprawozdania dotyczące zgonów w szpitalach o inne źródła informacji, w tym raporty mediów, służb ratunkowych, a także pogrążonych w żałobie rodzin i wdów, które musiały formalnie zarejestrować zgon swoich mężów, aby móc ubiegać się o pomoc rządową. Profesor ekonomii Mike Spagat przeanalizował sprawozdania ministerstwa i stwierdził pilną potrzebę wprowadzenia przejrzystej metodologii, która umożliwiłaby uzgodnienie najwyższych liczb zgonów. Liczby ministerstwa dotyczące całkowitej liczby zabitych zostały również zakwestionowane przez władze Izraela, ale uznane za dokładne przez izraelskie służby wywiadowcze, ONZ i WHO.