Bezirk Jaworzno – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa była wieś Jaworzno.
Historia
Bezirk Jaworzno utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Jaworzno objął obszar o wielkości 3,5 mil², zamieszkany przez 11.139 ludzi i podzielony na 14 gmin katastralnych. Była to najmniejsza liczba gmin w jednym Bezirku w całej Galicji, pomijając Kraków i Lwów. Wszedł w skład cyrkułu krakowskiego, jako jeden z jego pięciu powiatów ziemskichAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Od północy powiat graniczył z Imperium Rosyjskim a od zachodu z Królestwem Prus.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Jednym z tych nowych powiatów był powiat chrzanowski, w skład którego wszedł m.in. w całości zniesiony Bezirk JaworznoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Jaworzno w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Jaworzno80652682chrzanowski2Byczyna30051104chrzanowski3Ciężkowice74191128chrzanowski4Czyżówka1157188chrzanowski5Dąbrowa Narodowa7751030chrzanowski6Długoszyn1697394chrzanowski7Góry Luszowskie488287chrzanowski8Jeleń25981094chrzanowski9Luszowice1551597chrzanowski10Myślachowice2025769chrzanowski11Płoki1595393chrzanowski12Siersza1400632chrzanowski13Szczakowa2716549chrzanowski14Wodna734292chrzanowski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858 Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Jaworzno Jaworzno