Bezirk Mielec – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Mielec.
Historia Bezirk Mielec utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Mielec objął obszar o wielkości 8,1 mil² i zamieszkany był przez 27 770 osób. Podzielony był na 55 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Mielec i Baranów). Wszedł w skład cyrkułu tarnowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na północy powiat graniczył z Imperium Rosyjskim. Bezirk Mielec posiadał odległą zachodnią eksklawę, którą stanowiła gmina Słupiec, położoną między powiatami Dombrowa i Zassów. Gminę Słupiec włączono przed 1867 do Bezirk Zassów.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 r. zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Mielec wszedł wtedy w skład nowych powiatów mieleckiego i tarnobrzeskiego (vide podział w tabeli poniżej); odłączona przed 1867 od Bezirk Mielec i włączona do Bezirk Zassów zeksklawizowana gmina Słupiec weszła w 1867 roku w skład nowego powiatu dąbrowskiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator.. 1 sierpnia 1878 zmieniono częściowo granice powiatów mieleckiego i tarnobrzeskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)..
Podział administracyjny (1854) + Podział administracyjny Bezirk Mielec w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Mielec (m)12002784mielecki2Cyranka5053495mielecki3Baranów (m) z Kołem15451630W tym: 1505 w Baranowie i 125 w Kole.tarnobrzeski4Domacyny430377mielecki1 sierpnia 1878 włączono do powiatu tarnobrzeskiego.5 października 1954 włączono z powrotem do powiatu mieleckiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41).5Durdy, Knapy i Smykle6005814mielecki6Dymitrów Mały695180tarnobrzeski7Dymitrów Duży845430tarnobrzeski8Gołego Wola2370813tarnobrzeski9Skopanie1360537tarnobrzeski10Suchorzów z Przewozem1055668tarnobrzeski11Wojków1200316mielecki12Zaduszniki765276mielecki13Borowa, Folwark Borowski i Gizowa2000882W tym: Borowa i Folwark Borowski 670 oraz Gizowa 212.mielecki14Brzyście1130343mielecki15Chorzelów3968787mielecki16Wola Chorzelowska693174mielecki17Chrząstów1300413mielecki18Gawłuszowice772256mielecki19Kliszów840535mielecki20Toporów800209mielecki21Złotniki1255525mielecki22Czajkowa4275594mielecki23Malinie1165282mielecki24Trześnia1805649mielecki25Myszkowa i Gliny Małe1670402mielecki26Borki850240mielecki27Kębłów i Tarnówek1145315mielecki28Krzemienica i Górki730355mielecki29Młodochów850165mielecki30Niziny i Rożniaty1270359mielecki31Ostrówek z Szydłowcem790178mielecki32Zdakowska Wola1083313mielecki33Nagnajów535202tarnobrzeski34Siedleszczany600207tarnobrzeski35Rzędzianowice i Szydłowiec2258587mielecki36Sadkowa Góra i Uście1025453mielecki37Babule1075215mielecki38Hyki (Dębiaki) 1770214mielecki39Reichsheim218mielecki40Grochowe z Chruścielami i Kozikówką1250637mielecki41Pierzchne i Jaślany 3040790mielecki42Pluty116mielecki43Josefsdorf267mielecki44Padew z Borowinami 37751491mielecki45Zarównie356mielecki46Piechoty 1050157mielecki47Zachwiejów95mielecki48Pławo i Schönanger 1935845mielecki49Pławska Wola318mielecki50Przykop640255mielecki51Tuszów12301037mielecki52Goleszów1907441mielecki53Rżyska1757270mielecki54Wojsław i Smoczka1570540mielecki55SłupiecOdległa eksklawa Bezirk Mielec. Przed 1867 odłączono ją od Bezirk Mielec i włączono do Bezirk Zassów.2940761dąbrowski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Mielca Mielec