Bezirk Przeworsk – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Przeworsk.
Historia
Bezirk Przeworsk utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Przeworsk objął obszar o wielkości 6,8 mil², zamieszkany przez 29.798 ludzi i podzielony na 43 gminy katastralne, w tym jedno miasto (Przeworsk) i jedno miasteczko (Kańczuga). Wszedł w skład cyrkułu rzeszowskiego, jako jeden z jego jedenastu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855..
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Przeworsk wszedł wtedy głównie w skład nowego powiatu łańcuckiego oraz częściowo powiatu jarosławskiego (jedynie gmina Żurawiczki Długie)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 listopada 1899 wszystkie gminy włączone do powiatu łańcuckiego weszły w skład nowo utworzonego powiatu przeworskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1899, cz. XII, Nr 121.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Przeworsk w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Przeworsk (M)1452242łańcucki1 listopada 1899 włączono do nowo utworzonego powiatu przeworskiego.2Białoboki1117477łańcucki3Budy Przeworskie (vel Przedmieście)1931511łańcucki4Gorliczyna28871031łańcucki5Markowa51002482łańcucki6Nowosielce26611107łańcucki7Mokra Strona1414539łańcucki8Studzian1227546łańcucki9Gać2129964łańcucki10Maćkówka805326łańcucki11Dębów1330452łańcucki12Sietesz35151084łańcucki13Chodakówka543185łańcucki14Kańczuga (m)13241604łańcucki15Hadle Kańczuckie798366łańcucki16Manasterz z Nieważką i Rzekami23671048łańcucki17Niżatyce645272łańcucki18Siedleczka1311697łańcucki19Tarnawka2909587łańcucki20Łopuszka Mała i Żuklin1356420łańcucki21Pantałowice1934622łańcucki22Siennów1569624łańcucki23Łopuszka Wielka2815723łańcucki24Zagórze1514409łańcucki25Mikulice630313łańcucki26Ostrów z Wolą i Xawerówką1064556łańcucki27Urzejowice1393867łańcucki28Krzeczowice z Bórbrką1576619łańcucki29Żurawiczki Długie1673639jarosławski30Grzęska1536780łańcucki31Mirocin1392395łańcucki32Rozbórz2259761łańcucki33Chałupki180179łańcucki34Gniewczyna26211447łańcucki35Ujezna765299łańcucki36Świętoniowa860433łańcucki37Tryńcza3390806łańcucki38Głogowiec985295łańcucki39Gorzyce z Żurawcem2130597łańcucki40Jagieła1114663łańcucki41Ubieszyn960538łańcucki42Wólka Małkowa–Nie podano powierzchni.154łańcucki43Wólka Ogryzkowa139łańcucki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Przeworska Przeworsk