Péter Veres (ur. 6 stycznia 1897 w Balmazújváros, zm. 16 kwietnia 1970 w Budapeszcie) – węgierski pisarz, eseista, publicysta, polityk, minister budownictwa i obrony narodowej.

Życiorys Pochodził z ubogiej wiejskiej rodziny chłopskiej, jego rodzicami była służąca Julianna Veres i chłop Péter Posta. Chodził cztery lata do szkoły w Balmazújváros. Podejmował się rozmaitych zajęć, był m.in. robotnikiem rolnym, pasterzem, sezonowym wyrobnikiem, żniwiarzem, robotnikiem kolejowym. Wstąpił jako szesnastolatek do socjaldemokratycznej organizacji Związku Robotników Rolnych. Ożenił się w 1919 roku; miał pięcioro dzieci; jego synem był pisarz .

Należał do dyrektoriatu do spraw wsi w okresie Węgierskiej Republiki Rad; po upadku rewolucji w 1919 roku został uwięziony na ponad rok. Przebywał pod nadzorem policji oraz był wielokrotnie szykanowany. Od 1944 roku ukrywał się przed Niemcami i strzałokrzyżowcami. Po II wojnie światowej przeniósł się z rodzinnego miasta z rodziną do ; kontynuował działalność polityczną; został ministrem budownictwa w 1945 roku oraz był ministrem obrony narodowej w latach 1947–1948. Pełnił także funkcję przewodniczącego w latach 1945–1949; powierzono mu kwestie reformy rolnej. Został odsunięty od polityki w 1948 roku i wrócił do pisarstwa w 1949 roku. Był przewodniczącym stowarzyszenia pisarzy węgierskich w latach 1954–1957. Został pochowany na .

W rodzinnym mieście wzniesiono mu pomnik, a jego dom rodzinny przekształcono w izbę pamięci.

Nagrody (1950, 1952)

Twórczość mały|Okładka książki Az Alföld parasztsága z 1942 roku Debiutował w czasopiśmie Partii Socjaldemokratycznej. W zakresie pisarstwa był samoukiem. Jego twórczość zalicza się do nurtu pisarstwa ludowego, w którym reprezentował tendencję ubogochłopską (zob. proza chłopska, radziecka proza chłopska). Był bardzo płodnym pisarzem i publicystą, pisał opowieści socjologiczne z wątkami autobiograficznymi w duchu realistycznym, dotyczące życia biednych chłopów na Węgrzech w XX wieku. Tworzył także eseje, studia i artykuły. Od 1939 roku jego twórczość cechowała się wpływami nacjonalistycznymi i rasistowskimi. Po II wojnie światowej w jego twórczości znalazła się tematyka dotycząca socjalizmu (utwór Próba) oraz wsi w obliczu transformacji. Uważał się za osobę o poglądach lewicowych, a swoje przemyślenia pisał w duchu marksizmu.

Jego dzieła przetłumaczono na 17 języków.

Wybrane utwory Az Alföld parsztsága (, opowieść, 1936) Számadás (, opowieść autobiograficzna, 1937) Szocializmus, nacionalizmus (, rozważania, 1939) Gyepsor (, zbiór nowel, 1940) Mit ér az ember, ha magyar (, rozważania, 1940) Falusi krónika (, opowieść, 1941) Népiség és szocializmus (, rozważania, 1942) A válság éveibȍl (, rozważania, 1944) Próbatétel (, zbór nowel, 1950, wydane w Polsce w tomie: Opowiadania wiejskie (tłum. Ella Maria Sperlingowa i Elżbieta Kowalik, pol. wyd. 1952)) Wieczory na puszcie (, powieść, utwór wspomnieniowy, 1951, tłum. E.M. Sperlingowa, pol. wyd. 1953) Almáskert (, zbiór opowiadań, 1954) trylogia Trzy pokolenia (, beletryzowana autobiografia, 1950–1957 (wyd. 1951–1961, później pod tytułem A Balogh csálas tȍrténete); tłum. E.M. Sperlingowa, pol. wyd. t. 1 – Jarzmo 1952) Chudy rok (, tłum. Leon Rogala, pol. wyd. 1951) Miłość ubogich (, tłum. E.M. Sperlingowa, pol. wyd. t. 1 1954)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Węgierscy prozaicy XX wieku Kategoria:Węgierscy publicyści Kategoria:Węgierscy ministrowie obrony Kategoria:Pisarze związani z Budapesztem Kategoria:Zmarli w 1970 Kategoria:Politycy lewicy