Bezirk Lubaczów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Lubaczów.
Historia Bezirk Lubaczów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Lubaczów objął obszar o wielkości 9,5 mil², zamieszkany przez 29.162 ludzi i podzielony na 24 gminy katastralne, w tym jedno miasto (Lubaczów) i jedno miasteczko (Oleszyce). Wszedł w skład cyrkułu żółkiewskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Powiat miał nietypwy kształt, jako że pośrodku jego obszaru znajdowała się duża enklawa należąca do cyrkułu przemyskiego (Bezirk Radymno), którą stanowiła gmina Nowa Grobla, a która z kolei dzieliła gminę Sucha Wola na dwie części. Ponadto gmina Stare Sioło posiadała nietuzinkowy kształt, objejmując część główną oraz trzy eksklawy; na uwagę zasługują tu: eksklawa Lichacze, stanowiąca cypel przylegający do Miłkowa, oraz eksklawa Ihnasze, położona w dalekiej odnodze powiatu, wrzynającej się w głąb Bezirk Sieniawa w cyrkule przemyskim. Ponadto Bezirk Lubaczów oddzielał na wschodzie zachodnią częśc Bezirk Niemirów, która w tym miejscu tworzyła dużą eksklawę.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Lubaczów wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu cieszanowskiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 stycznia 1894 gminy Kobylnica Ruska, Fehlbach i Kobylnica Wołoska włączono do powiatu jaworowskiegoDz. U. Kr. z 1893, cz. 18, nr 71. 1 stycznia 1923 powiat cieszanowski przekształcono w powiat lubaczowski. 15 czerwca 1934 gminy Wólka Zapałowska i Zapałów oraz przysiółek Ignasze z gminy Stare Sioło przeniesiono z powiatu lubaczowskiego do powiatu jarosławskiego, eliminując w ten sposób głęboką protruzję lubaczowską, co znacznie wyrównało linię graniczną. 9 kwietnia 1934 zniesiono gminę Ostrowiec, włączając ją do miasta Lubaczowa.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Lubaczów w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Lubaczów (M) z Mokrzycą33773395cieszanowskiOd 1 stycznia 1923 w powiecie lubaczowskim.2Basznia z Czerwinkami, Sieniawką, Reichau, Borową Górą i Tymcami94702990cieszanowski3Dąbrowa z Kornagami, Rudą i Szutkami754423cieszanowski4Huta Kryształowa1346115cieszanowski5Lisiejamy z Ostrowcem2704881cieszanowski9 kwietnia 1934 zniesiono gminę Ostrowiec (usamodzielnioną od Lisich Jam), włączając ją do miasta Lubaczowa6Młodów z Burgau, Antonikami i Mokrzycą19801003cieszanowski7Opaka z Felsendorf Kolonie3173800cieszanowski8Kobylnica Ruska z Fehlbach Kolonie40211198cieszanowski1 stycznia 1894 włączono do powiatu jaworowskiego.9Kobylnica Wołoska39461126cieszanowski10Łukawiec62881107cieszanowski11Bihale1415749cieszanowski12Szczutków1435589cieszanowski13Oleszyce (M) z Futorami i Onuszkami26681824cieszanowski14Oleszyce Stare z Zabiałą44081581cieszanowski15Sucha Wola z Krzakami27851026cieszanowski16Zapałów64071231cieszanowski15 czerwca 1934 włączono do powiatu jarosławskiego.17Wólka Zapałowska580226cieszanowski18Stare Sioło, Bachory, Onyszki, Ihnasze i Lichacze150062068cieszanowski15 czerwca 1934 przysiółek Ignasze z gminy Stare Sioło włączono do powiatu jarosławskiego (do gminy jednostkowej Radawa).19Miłków1237483cieszanowski20Dachnów80561069cieszanowski21Dzików z Łabędziami61402206cieszanowski22Cewków48911815cieszanowski23Borchów456323cieszanowski24Załuże1494934cieszanowski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Lubaczowa Lubaczów