Gródek stożkowaty w Zabrzu-Mikulczycach – pozostałości późnośredniowiecznego grodziska z XIII–XV wieku znajdujące się w północnej części Zabrza, w dzielnicy Mikulczyce. Jeden z nielicznych tego typu zabytków na Górnym Śląsku.

Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków archeologicznych (nr rej. C/1164/70 z 29 grudnia 1970), znajduje się w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Zabrze oraz jako stanowisko archeologiczne figuruje w Archeologicznym Zdjęciu Polski (AZP 96-45/26, stanowisko 14).

Lokalizacja Pozostałości grodziska znajdują się w dzielnicy Mikulczyce w północnej części Zabrza, ok. 200 m od zabudowań przy ul. Lipowej 11 (dawniej Kosynierów 19). Obiekt położony jest na obszarze niewielkiego zagajnika, na cyplu terasy zalewowej w widłach Potoku Mikulczyckiego i jego dopływu. Od wschodu przylega do terenów dawnego PGR-u, zaś od południa i zachodu otaczają go łąki.

Charakterystyka Gródek stożkowaty w Zabrzu-Mikulczycach datowany jest na XIII–XV wiek. Obecnie ma formę kolistego kopca o średnicy ok. 37 m u podstawy i powierzchni ok. 12 arów. Fosa, której pozostałości zachowały się do czasów współczesnych, znajdowała się wyłącznie od strony wschodniej, oddzielając grodzisko od reszty cypla.

Obiekt w Mikulczycach jest klasycznym przykładem późnośredniowiecznego założenia ziemno-drewnianego pełniącego głównie funkcje obronne, ale najprawdopodobniej również mieszkalne, stanowiąc siedzibą rycerską. Został wybudowany na terenie typowym dla takich grodzisk – łąkowo-bagiennym i w bezpośrednim sąsiedztwie niedużego cieku wodnego (Potoku Mikulczyckiego), co zapewniało stały dostęp do wody pitnej oraz zwiększało jego obronność. Na szczycie kopca wznosiła się drewniana wieża rezydencjonalno-obronna wybudowana najpewniej w technice zrębowej. Konstrukcję otaczała drewniana palisada lub płot, a sam kopiec wzmacniano przed osuwaniem się palami bądź faszyną.

Około II połowy XVI wieku siedziba właściciela dóbr mikulczyckich została przeniesiona do pobliskiego dworu. Współcześnie grodzisko jest gęsto porośnięte drzewami oraz uszkodzone, zwłaszcza w części szczytowej, licznymi wykopami oraz znacznymi, wymagającymi uzupełnienia ubytkami.

Badania Stanowisko w Zabrzu-Mikulczycach było obiektem wykopalisk archeologicznych przeprowadzonych w latach 1970–1972 przez Wernera Pierzynę, Krzysztofa Sobczyka oraz Bolesława Gintera i sfinansowanych przez Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Towarzystwo Miłośników Zabrza. Potwierdzono wówczas datowanie obiektu, a także odkryto pozostałości pracowni kamieniarskiej kultury świderskiej (cyklu mazowszańskiego) z późnego paleolitu oraz pojedyncze wyroby z krzemienia, przypuszczalnie reprezentujące mezolityczną kulturę komornicką.

Przypisy

Bibliografia

Gródek stożkowaty w Zabrzu-Mikulczycach Kategoria:Grodziska w województwie śląskim Kategoria:Stanowiska archeologiczne w województwie śląskim