Partyzancka Jama (Jaskinia Partyzancka) – jaskinia położona w zachodnim zboczu Margani Niżnej w zachodniej części Beskidu Niskiego, w Górach Grybowskich. Długość jej korytarzy wynosi 47 m, a deniwelacja 14 m.
Lokalizacja Jaskinia znajduje się w zachodniej części Beskidu Niskiego, w Górach Grybowskich. Leży na zachodnich zboczach Margani Niżnej, w paśmie Koziego Żebra i Czerszli. Administracyjnie położona jest w gminie Nawojowa, najbliższymi miejscowościami są natomiast Frycowa i Popardowa. W jej bezpośredniej okolicy nie przebiegają żadne szlaki turystyczne.
Historia Jaskinia, zwana Partyzancką Jamą lub Jaskinią Partyzancką, znana była okolicznym mieszkańcom od dawna. W trakcie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej partyzanci wykorzystywali ją jako kryjówkę i przechowywali w niej broń.
Jaskinię w 1985 roku odnalazł Edward Borek. Następnie w 1988 roku wykonał w niej pomiary, skartował i opisał. Z kolei w 1990 roku koło geograficzne z pobliskiej Nawojowej umieściło drewnianą drabinę w trzymetrowej studzience.
W 2020 roku miłośnicy historii ze Stowarzyszenia Historyczno-Eksploracyjnego Sądecczyzny eksplorowali jaskinię celem odnalezienia w niej pamiątek po ukrywających się tu partyzantach. Działacze nie odkryli jednak w jej wnętrzu żadnych pozostałości z okresu II wojny światowej; te znaleźli natomiast, w postaci pocisku, łusek oraz końskiej uprzęży, nieopodal jej wejścia. W samej jaskini znajdowała się natomiast m.in. skrytka gry terenowej – Geocachingu.
Charakterystyka Jest jaskinią typu osuwiskowego, powstałą w szczelinie w obrębie gruboławicowych piaskowców magurskich. Panuje w niej duża wilgotność powietrza i całkowity mrok. Łączna długość jej korytarzy liczy 47 m, natomiast deniwelacja – 14 m. Otwór leży na wysokości 640 lub 660 m n.p.m.
Według stanu z 2015 roku do jaskini prowadzi niewielki otwór położony na dnie zapadliska, tuż obok pnia ściętego dużego buka. Wejście łatwo przeoczyć, nie jest w żaden sposób wyróżnione. Następnie ciasny korytarzyk wiedzie do największej komory, nazywanej Gawrą. Sala ta ma wymiary 5×4×3 m, a jej przekrój jest beczkowy, z nieregularnym stropem, naznaczonym licznymi zwisającymi blokami skalnymi. Spąg pokrywają butwiejące liście. Wyróżnia się tu południowa ściana, przyjmująca formę nachylonej ku północy płyty. W zachodniej części znajduje się trzymetrowa studzienka, która pozwala dotrzeć do dalszych partii jaskini.
Pod studzienką istnieje kolejna komora, nazywana Trójkątną Salką. Jej spąg i strop tworzone są przez skalne płyty – niemniej, w spągu znajdują się następne studzienki, liczące około 2,5 m głębokości i prowadzące do dalszego korytarza. Ten jest wąski, a na jego strop składają się regularne płyty; spąg pokryty jest natomiast rumoszem skalnym. Biegnie kolejno przez kilka metrów na zachód, po czym przekształca się w niedostępną, wąską szczelinę.
Z samej Trójkątnej Salki ku wschodowi wyprowadza także niski ciąg, biegnący pod Gawrą i zakończony studzienką. Ściany i strop tworzone są w nim przez zaklinowane okruchy i bloki skalne. Z kolei pod studzienką znajduje się jeszcze korytarz, liczący 9 m długości i opadający ku wschodowi – jest to najniższy punkt w całej jaskini.
W 1990 roku w korytarzu jaskini zaobserwowano przedstawiciela jednego gatunku nietoperza: podkowca małego. Jaskinię zaliczono jako jedną z najatrakcyjniejszych przyrodniczo w Beskidzie Niskim, w tym jako jedną z zaledwie dwóch takich obiektów znajdujących się poza położoną na wschodzie najbliższą okolicą Dukli.
Przypisy
Linki zewnętrzne Galeria zdjęć z eksploracji jaskini w 2020 roku, Gazeta Krakowska [dostęp 2026-01-03].
Kategoria:Jaskinie Beskidu Niskiego Kategoria:Frycowa