Spichlerz Pod Złotym Lwem – największy spichlerz w Braniewie, wzniesiony w 1806 przez przemysłowca Johanna Oestreicha przy nabrzeżu portowym miasta (Ladebrücke), symbol Braniewa jako miasta portowego. Często przedstawiany na fotografiach i kartach pocztowych. Rozebrany po 1954 roku.

Historia Od średniowiecza Braniewo było miastem portowym. W połowie XIV wieku zostało włączone do słynnego związku miast portowych – Hanzy, przez to stanowiło dla Warmii okno na świat, pośrednicząc w warmińskim handlu zagranicznym; posiadało również prawo składu. Port braniewski był jedynym hanzeatyckim portem na całej Warmii. W 1801 najbogatszy wówczas kupiec i przemysłowiec Braniewa Johann Oestreich (1750–1833) zakupił na tzw. wzgórzu Lehmberg działkę i zlecił wybudowanie na niej potężnego spichlerza, który otrzymał nazwę Goldener Löwenspeicher. Był to największy spichlerz w Braniewie, a pod względem pojemności przewyższał nawet największe spichlerze portu w ElbląguAxel Grunau Ignatz Grunau und George Grunau 1795–1890 : Ein Beitrag zur Geschichte Elbings im neunzehnten Jahrhundert, Preußenverlag Elbing 1937, s. 57.

Już w rok po wybudowaniu, w roku 1807, wojska francuskie stacjonujące w mieście, splądrował jego magazyny. Jednakże piwnicach przechowywano oliwę, ocet i syrop, a nie wino, jak oczekiwali. Wówczas grabieżcy, zawiedzeni zawartością pootwierali wszystkie beczki i wylali zawartość.

W 1848 spichlerz został wystawiony na licytację. 19 lutego 1848 właścicielem spichlerza stał się elbląski przemysłowiec Ignatz Grunau. Wcześniej, w 1845, nabył on już w Braniewie Wielki Młyn Miejski i aby móć wykorzystywać jego moce, potrzebował odpowiednio dużego magazynu dla zboża w pobliżu.

19 listopada 1847 z okazji rocznicy wprowadzenia nowej ordynacji dla miasta (Städteordnung) w spichlerzu urządzono świąteczną ucztę dla 119 mieszkańcówAxel Grunau Ignatz Grunau und George Grunau 1795–1890 : Ein Beitrag zur Geschichte Elbings im neunzehnten Jahrhundert, Preußenverlag Elbing 1937.

Ignatz Grunau zmarł w 1868. Interesy po ojcu w Elblągu, a także młyn w Braniewie, odziedziczył jego najstarszy syn George Grunau. Przekształcił on Wielki Młyn Miejski w akcyjną spółkę komandytową, w jej skład wszedł również Spichlerz Pod Złotym Lwem. W latach 70. XIX w. młyn stał się jednym z największych pod względem przerobu w całych Prusach Wschodnich i ZachodnichGrunau, George (August), Reeder, Kaufmann [w:] Deutsche Biographische Enzyklopädie (DBE). 2. überarbeitete und erweiterte Auflage. Herausgegeben von Rudolf Vierhaus, Band 4 Görres – Hittorp. 2006, s. 217. Kolejnym właścicielem majątku został Ferdinand Schichau i odtąd należał on aż do końca II wojny światowej do założonej przez niego firmy Schichau-WerkeF. Schichau Aktiengesellschaft. Ostatnim zarządcą, w latach 1920–1945, był Alfred GoldbergAlfred Goldberg urodził się 1 stycznia 1902 w Pieniężnie. W 1920 został dyrektorem Wielkiego Młyna Miejskiego w Braniewie. W 1927 ożenił się z Irmgard Poetsch (c. Andreasa, urzędnika pocztowego, zam. Magazinstraße 4 w Braniewie). Mieli piątkę dzieci. Po wojnie Alfred Goldberg mieszkał m.in. w Hamburgu, aktywnie działał w Stowarzyszeniu Byłych Mieszkańców Braniewa (Kreisgemeinschaft Braunsberg), był członkiem zarządu. Zmarł 2 lipca 1984 roku. Pochowany został obok swojej żony na cmentarzu w Elmshorn w północnych Niemczech w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn (Stadt Braunsberg im Ermland: ein Familienbuch, von Walter Merten, 1976, s. 231, Braunsberg/Ostpreußen. Unsere Schulen, Heft 40, s. 81.).

W 1924 roku istniały plany sprzedaży terenu nabrzeża portowego oraz budowy na nim obok lub przed spichlerzem Pod Złotym Lwem przez konkurencję – armatora Rückwardta – nowego budynku o wymiarach 14 m x 12 m i wysokości 15 m, który mógłby zeszpeć widok na „wielusetletni symbol miasta hanzeatyckiego”, jak skarżono się w piśmie do konserwatora zabytków w Królewcu. Konserwator zabytków, przez wzgląd na zabytkowy charakter budowli, wydał jednak opinię negatywną wobec owego przedsięwzięciaBraunsberg, Stadtverwaltung, Szukaj w archiwach Korespondencja z prowincjonalnym konserwatorem zabytków w Królewcu, scan 16–34.

Spichlerz Pod Złotym Lwem funkcjonował do II wojny światowej. Choć II wojna światowa dotarła do miasta dopiero w 1945 roku, to po przejściu frontu Armii Czerwonej w okresie luty-marzec 1945 miasto znajdowało się niemal całe w gruzach, szczególnie mocno ucierpiało Stare Miasto. Po wojnie wiele budynków, nadających się do obudowy, zostało rozebrane na cegłę, zwłaszcza gdy okazało się, że sprzedaż cegły rozbiórkowej przynosi spory dochódMałgorzata Kudosz Kwartalnik historyczny, karta nr 76, Rozbierano budynki nadające się do odbudowy, [w:] IKAT. Gazeta Braniewska, 8 listopada 2013, s. 8.

Spichlerz przetrwał jednak pożogę wojenną w nie najgorszym stanie. 21 maja 1953 zdjęcie spichlerza (zobacz w galerii) w Ilustrowanym Kurierze Polski zdobiło właśnie artykuł o Braniewie, więc losy jego unicestwienia nie były jeszcze wówczas przesądzoneO Warnijo, o Warnijo [w: Ilustrowany Kurier Polski, 1953.05.21, R.9, nr 120, s. 4]. Z roku na rok konstrukcja była rozbierana na opał i cegłę i spichlerz stawał się ruiną. Ostatnia ilustracja pozostałości tego obiektu została zamieszczona w magazynie historycznym Mówią Wieki w 1966 roku, z komentarzem: Nad Pasłęką bieleją jeszcze gdzieniegdzie resztki starych spichlerzy. Bujna roślinność bierze je już w swoje posiadanie, ilustrując pozostałości spichlerza zdjęciem ruinyKarol Mórawski, Jan Tyszkiewicz Zapomniane miasto nad Pasłęką, Mówią Wieki. Magazyn historyczny, nr 6 (102), czerwiec 1966, s. 30–34. Gruzy całkowicie zniknęły z krajobrazu Braniewa dopiero pod koniec lat 60. XX w. a wraz z nimi tenże spichlerzStanisław Achremczyk, Alojzy Szorc, Braniewo, Olsztyn 1995, s. 264.

W latach 2011–2012 w ramach projektu – „Pętla Żuławska” powstała w miejscu portu niewielka przystań żeglarska. Na miejscu spichlerza został wzniesiony dużo skromniejszy budynek – marina dla żeglarzyProjekt – „Pętla Żuławska” elementem rozwoju infrastruktury logistyki małych portów żeglarskich Zatoki Gdańskiej..

Galeria zdjęć

Uwagi

Przypisy

linki zewnętrzne Spichlerz "Pod Złotymi Lwami" fotopolska.eu

Kategoria:Port w Braniewie Kategoria:Spichlerze w Braniewie