U-133 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej. Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni maksymalną prędkość 17 węzłów, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.

Okręt został zwodowany 28 kwietnia 1941 roku w stoczni w Vegesack, a 5 lipca 1941 roku wcielono go do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie 7. i , U-133 odbył trzy patrole bojowe, podczas których zatopił brytyjski niszczyciel HMS „Gurkha” o wyporności 1920 ton. 14 marca 1942 roku na południe od Salaminy U-Boot wszedł na minę i zatonął wraz z całą załogą.

Projekt i budowa

Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał zbyt mały zasięg i za mało miejsca pod pokładem, by można było zainstalować sonar. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru , który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.

U-133 zamówiono 7 sierpnia 1939 roku. Został zbudowany w stoczni w Vegesack jako jeden z 52 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-133 otrzymał numer stoczniowy 12 (Werk 12). Stępkę okrętu położono 21 sierpnia 1940 roku, a zwodowany został 28 kwietnia 1941 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 4 mln 760 tys. marek.

Dane taktyczno-techniczne left|thumb|Wnętrze przedziału silników wysokoprężnych U-133 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Podzielony był grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN M6V40/46 z doładowaniem o łącznej mocy 2800 KM przy 470 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego BBC GG UB720/8 o łącznej mocy 560 kW (750 KM) przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17 węzłów na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 W po 62 ogniwa o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.

Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped kalibru 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka wyposażona też była w pasywny sonar GHG i aktywny , a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.

Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.

Służba U-133 został wcielony do służby w Kriegsmarine 5 lipca 1941 roku. Dowództwo okrętu objął kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) . U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 43 319. Do 30 września 1941 roku załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie 7. Flotylli U-Bootów, operując z Kilonii.

Pierwszy rejs bojowy 22 października 1941 roku U-Boot wyszedł z Kilonii, udając się na swój pierwszy wojenny patrol na Atlantyk. W dniach 30 października – 4 listopada okręt wchodził w skład wilczego stada , a następnie (od 5 do 17 listopada) i (17–22 listopada). Po bezowocnym rejsie U-133 dopłynął do bazy w Saint-Nazaire 26 listopada, spędzając w morzu 36 dni.

Drugi rejs bojowy 16 grudnia okręt wyszedł z Saint-Nazaire z zadaniem przedarcia się na Morze Śródziemne. U-Bootowi udało się bez przeszkód sforsować Cieśninę Gibraltarską i 26 grudnia dopłynął do Mesyny, skąd już 28 grudnia wypłynął w dalszą drogę, jednak następnego dnia musiał powrócić do portu. 1 stycznia 1942 roku U-133 wyruszył w kierunku wybrzeża Egiptu. Tego dnia okręt został przyporządkowany do . 17 stycznia o godzinie 7:35 U-133 wykonał atak torpedowy na brytyjski niszczyciel HMS „Gurkha” eskortujący konwój MW-8B płynący z Aleksandrii na Maltę. Jednostka została trafiona jedną torpedą, stanęła w ogniu i została wzięta na hol przez holenderski niszczyciel Hr.Ms. „Isaac Sweers”. Okrętu nie udało się uratować i zatonął na północ od Sidi Barrani (na pozycji ; w wyniku ataku zginęło 9 członków załogi, a pozostałych 240 zostało uratowanych przez załogę „Isaaca Sweersa” i przewiezionych do Tobruku). U-Boot został zaatakowany bombami głębinowymi przez brytyjski niszczyciel HMS „Maori”, doznając niewielkich uszkodzeń. 22 stycznia po spędzonych w morzu łącznie 35 dniach okręt dotarł do bazy w Salaminie.

Trzeci rejs bojowy i utrata okrętu 2 marca 1942 roku nowym dowódcą okrętu został mianowany kpt. mar. , dowodzący wcześniej U-148. 14 marca o godzinie 17:00 U-Boot wyszedł z Salaminy na swój trzeci wojenny patrol. Po dwóch godzinach od opuszczenia portu U-133 w wyniku błędu nawigacyjnego wszedł na niemiecką minę i zatonął wraz z całą, liczącą w tym rejsie 45 osób załogą na pozycji . Spoczywający na głębokości 78 metrów wrak okrętu został odkryty 20 stycznia 1997 roku przez greckiego nurka Kostasa Thoctaridesa.

Podsumowanie działalności bojowej U-133 odbył trzy patrole bojowe, spędzając w morzu 72 dni. W ich trakcie zatopił niszczyciel HMS „Gurkha” o wyporności 1920 ton, na pokładzie którego zginęło dziewięć osób.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Niemieckie okręty podwodne typu VII zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Niemieckie okręty podwodne zatopione przez miny Kategoria:Okręty podwodne typu VIIC Kategoria:Okręty zbudowane w stoczni Bremer Vulkan Kategoria:Statki i okręty zatopione na Morzu Egejskim