Echo z Polski (później Echo Polskie; ) – pismo polonijne w USA, wydawane w latach 1863–1865 przez Komitet Centralny Polski (KCP; Central Polish Committee) w Nowym Jorku powiązany z powstańczym Rządem Narodowym.
Pismo miało na celu promowanie podczas powstania styczniowego. Było to pierwsze polskojęzyczne czasopismo polonijne w USA (kolejnym był dwutygodnik „Orzeł Polski” w 1870 r. wydawany w Waszyngtonie; z kolei pierwszym czasopismem o tematyce polskiej w USA było angielskojęzyczne „Poland – Historical Literary, Monumental-Picturesque dedicated to the People of the U.S. of America” o tematach literackich z 1842 roku).
Historia Pierwszy numer „Echa z Polski” ukazał się 1 czerwca 1863 r.
Redakcja mieściła się przy Broadway 926 w Manhattanie, a druk prowadzono w drukarni Schriftgiesser & Picker przy 75 i 77. Cena kwartalnej prenumeraty dla czytelników z Nowego Jorku wynosiła 1 dolar, a dla pozostałych – 1,25 dolara.
Założycielami i organizatorami wydawnictwa byli m.in. Henryk Kałussowski (delegat Rządu Narodowego na USA), Józef Schriftgiesser (wydawca) i Romuald J. Jaworowski (de facto redaktor naczelny czasopisma). W korespondencji angielskiej w czerwcu 1863 redakcja przetłumaczyła tytuł na angielski jako „Polish Echo”.
8 października 1864 r. zmieniono tytuł na „Echo Polskie”, deklarując obok relacji z kraju także wsparcie interesów lokalnej Polonii. W listopadzie 1864 r. wydawca ogłosił zawieszenie periodyku z powodu obojętności prenumeratorów i trudności finansowych, choć jeszcze w grudniu ukazał się kolejny numer. Prawdopodobnie do upadku przyczynił się także fakt, że czasopismo w swoim pierwszym okresie działalności ignorowało tematy bliskie Polonii (wiadomości z USA) i koncentrowało się na wiadomościach z kraju; próba zmiany profilu przyszła zbyt późno (sam Jaworski żalił się w jednym z komentarzy na czytelników, dla których „materializm zdaje się zabierać miejsce patriotyzmu”). W okresie styczeń–maj 1865 r. wydrukowano kilka lub kilkanaście numerów (do dziś zachowały się dwa). Ostatnie znane wzmianki o czasopiśmie pochodzą z kwietnia tego roku; pismo najpewniej przestało się ukazywać najpóźniej w czerwcu 1865 r., gdy Jaworowski wyjechał do Europy.
Szata graficzna i format Każdy numer liczył cztery strony formatu półarkusza i był drukowany na „bibułastym” papierze. Redakcja przywiązywała wagę do elementów graficznych: na pierwszej stronie umieszczano winietę ze sztandarami powstańczymi – Orzeł Biały, Pogoń Litewska oraz Michał Archanioł z napisami: POLONIA, LITHUANIA, RUTHENIA; kompozycję dopełniała kotwica z krzyżem (symbol nadziei i zjednoczenia) oraz pięcioramienna gwiazda z hasłem „Wolność, Równość, Niepodległość”. Obok tytułu drukowano sentencję: „Znaj naprzód ojczyste sprawy – i jej klęski i jej sławy”.
Zasięg, nakład i częstotliwość W pierwszych czterech miesiącach periodyk wychodził trzy razy w miesiącu; od 7 października 1863 r. stał się tygodnikiem, a od kwietnia 1864 r. – dwutygodnikiem.
Redakcja informowała o szerokiej dystrybucji w różnych regionach USA (m.in. od Missisipi po Oregon i Kubę), jednak rzeczywisty nakład pozostaje nieznany; przypuszczalnie nawet w najlepszym okresie nie przekraczał ok. 1000 egz.
Sytuacja finansowa Periodyk utrzymywał się z funduszy Polskiego Komitetu Centralnego i prywatnych darczyńców. Latem 1863 r. wprowadzono dział ogłoszeń i próbowano zwiększyć wpływy reklamowe, ale z końcem 1863 r. redakcja przyznała konieczność oparcia się głównie na abonamentach; w 1864 r. zrezygnowano z drukowania ogłoszeń. Funkcjonowanie utrudniały nieregularne wpływy abonamentowe, rosnące koszty druku (m.in. zakup polskich czcionek) oraz czynniki zewnętrzne (np. rozruchy w Nowym Jorku 13 lipca 1864 r.), powodujące opóźnienia.
Treść i profil W pierwszym okresie 60–70% zawartości stanowiły wiadomości z ziem polskich dotyczące powstania; akcentowano przede wszystkim sukcesy oddziałów, ograniczając relacje z porażek. Z czasem pismo poszerzyło profil: publikowano materiały o sytuacji politycznej w Europie, odezwy Rządu Narodowego oraz informacje ważne dla diaspory (np. apele, ogłoszenia społeczne, inicjatywy oświatowe).
Dziedzictwo Po upadku „Echa” R.J. Jaworowski przeniósł się do miasta Washington w stanie Missouri, gdzie rozpoczął wydawanie „Orła Polskiego” (pierwszy numer ukazał się 22 lutego 1870 r.), drugiego polskiego czasopisma w USA.
Znaczenie „Echa” było pierwszym polskojęzycznym czasopismem polonijne w USA (kolejnym był dwutygodnik „Orzeł Polski” w 1870 r. wydawany w Waszyngtonie; z kolei pierwszym czasopismem o tematyce polskiej w USA było wydane w 1842 r. angielskojęzyczne „Poland – Historical Literary, Monumental-Picturesque dedicated to the People of the U.S. of America” o tematach literackich).
Przypisy
Kategoria:Prasa polonijna w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Powstanie styczniowe