Park Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie

Park Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie – miejski park publiczny położony na lewym brzegu Wisłoka w centralnej części Rzeszowa, między mostem Lwowskim a mostem Karpackim, obejmujący tereny zielone znane jako Olszynki oraz bulwary nad Wisłokiem. Jest jednym z największych terenów zielonych miasta, o powierzchni przekraczającej 16 ha, pełniąc jednocześnie funkcję strefy rekreacyjnej oraz naturalnego zabezpieczenia przeciwpowodziowego.

Położenie Park zajmuje tereny zalewowe Wisłoka po jego lewobrzeżnej stronie, na odcinku od mostu Lwowskiego na północy do mostu Karpackiego na południu. Od zachodu graniczy z zabudową mieszkaniową w rejonie ulic Hetmańskiej i Dąbrowskiego, natomiast od południa łączy się z rezerwatem przyrody „Lisia Góra” oraz terenami rekreacyjnymi nad Zalewem na Wisłoku. Centralny punkt parku położony jest w przybliżeniu na współrzędnych 50,0248°N, 21,9999°E.

Historia Tereny dzisiejszego parku przez długi czas miały charakter nadrzecznych łąk i nieużytków, okresowo zalewanych przez wody Wisłoka. W starszych opracowaniach fragment tej przestrzeni funkcjonował pod nazwą Olszynka (później Olszynki); ze względu na ówczesny przebieg koryta Wisłoka obszar ten znajdował się po prawej, a nie po lewej stronie głównego nurtu rzeki, a późniejsze regulacje doprowadziły do obecnego układu brzegów.

Zimą 1944/1945 niemal cały drzewostan w Olszynkach został wycięty przez wojsko i okoliczną ludność na opał, a obecny układ zadrzewień – z przewagą topoli, jesionów, lip, klonów i wiązów – w dużej mierze jest efektem powojennych, w znacznej części bezplanowych nasadzeń. W latach 50. i 60. XX wieku teren ten pełnił przede wszystkim funkcje wypoczynkowe; działała tu przystań z wypożyczalnią kajaków i niewielką kawiarnią, która w ciepłe dni przyciągała mieszkańców miasta. Próby „ucywilizowania” Olszynek poprzez montaż oświetlenia w latach 70. zakończyły się niepowodzeniem – zainstalowane latarnie szybko zostały zniszczone.

Wraz z powojenną rozbudową Rzeszowa oraz budową dużych osiedli mieszkaniowych po zachodniej stronie rzeki podjęto decyzję o przekształceniu nadrzecznych terenów w ogólnodostępny obszar rekreacyjny. Park Kultury i Wypoczynku został utworzony w drugiej połowie lat 60. XX wieku, w znacznej części w czynie społecznym, jako element założenia urbanistycznego dawnego osiedla Obrońców Stalingradu II (obecnie osiedle gen. Grota-Roweckiego). Za projekt parku odpowiadał zespół architektów w składzie: Stanisław Majka, Jan Lisowski, Elżbieta Stafiej i Stanisław Wantuch.

Na przełomie lat 60. i 70. XX wieku w dolnym biegu Wisłoka rozpoczęto budowę zapory i Zbiornika Rzeszowskiego, który miał pełnić funkcje retencyjne, przeciwpowodziowe i rekreacyjne. Powstanie zapory i sztucznego zalewu wymusiło uporządkowanie nabrzeży oraz ukształtowanie ciągłego układu bulwarów spacerowych, biegnących wzdłuż lewego brzegu rzeki, częściowo przez teren parku. Dzięki połączeniu parku z nowo powstałym Zalewem na Wisłoku obszar ten stał się jednym z głównych korytarzy rekreacyjnych miasta oraz ważnym siedliskiem ptactwa wodnego i innych gatunków związanych z doliną Wisłoka.

W latach 70. XX wieku, równolegle z porządkowaniem bulwarów, w południowej części parku urządzono niewielką estradę wykorzystywaną do koncertów i festynów plenerowych. Z czasem bulwary, łączące centrum Rzeszowa z rejonem zapory i rezerwatu „Lisia Góra”, stały się jedną z najbardziej uczęszczanych tras spacerowych w mieście.

W kolejnych dekadach park sukcesywnie wyposażano w infrastrukturę sportowo-rekreacyjną. Powstały m.in. skatepark w sąsiedztwie hali „Podpromie”, plenerowe siłownie, boiska, place zabaw, park linowy i park rowerowy w rejonie Olszynek, a także tor typu pumptrack wykorzystywany podczas zawodów rowerowych. Od początku XXI wieku bulwary oraz Park Kultury i Wypoczynku są także miejscem licznych imprez sportowych i rodzinnych pikników, współtworząc współczesny wizerunek Rzeszowa jako miasta skoncentrowanego na rekreacji nad Wisłokiem.

Charakterystyka Park ma kształt wydłużonego pasa zieleni biegnącego wzdłuż koryta Wisłoka. W jego obrębie znajdują się rozległe trawniki, zadrzewione fragmenty nadrzecznych łęgów, aleje spacerowe oraz nasadzenia roślin ozdobnych. Położenie na terenie zalewowym sprawia, że obszar parku pełni również funkcję naturalnego bufora przeciwpowodziowego dla miasta.

Przez park przebiega Ścieżka Przyrodnicza im. Władysława Szafera, której kolejne przystanki prowadzą od Starego Cmentarza przez Olszynki, Park Kultury i Wypoczynku, zaporę na Wisłoku, okolice Zespołu Szkół Elektronicznych, ujęcie wody dla WSK i rezerwat Lisia Góra aż do skarpy lessowej i wyspy na Zbiorniku Rzeszowskim. Wzdłuż szlaku oraz na terenie samego parku występuje bogata roślinność doliny rzecznej oraz liczne gatunki ptaków i drobnych ssaków związanych z nadrzecznymi siedliskami.

W północnej części parku znajdują się m.in. pomnik poświęcony Stanisławowi Nitce, upamiętniający przewoźnika promowego przez Wisłok, oraz niewielka ostoja przyrodnicza „Trzmielowiska”, prezentująca rolę owadów zapylających w ekosystemie miejskim.

Infrastruktura i atrakcje Park Kultury i Wypoczynku stanowi jedno z głównych miejsc codziennej rekreacji mieszkańców Rzeszowa. Wzdłuż Wisłoka poprowadzono asfaltowe alejki spacerowe i drogi rowerowe, miejscami z wydzielonymi pasami dla rowerzystów i biegaczy. Płaskie ukształtowanie terenu sprawia, że trasy są dostępne dla pieszych, rowerzystów, użytkowników rolek oraz wózków dziecięcych.

W parku znajdują się m.in. duży skatepark przy hali „Podpromie”, boiska do gier zespołowych, plenerowe siłownie, place zabaw dla dzieci, urządzenia typu street workout oraz wydzielone ścieżki biegowe. W rejonie Olszynek funkcjonuje park linowy i park rowerowy, a także tor pumptrack, wykorzystywany podczas imprez rowerowych, w tym wydarzeń organizowanych w ramach Rzeszów Bike Festival. W pobliżu zlokalizowane są również punkty gastronomiczne oraz miejsca przeznaczone do grillowania i piknikowania.

Na terenie parku działa ogrodzony wybieg dla psów, wyposażony w urządzenia do ćwiczeń i elementy ułatwiające szkolenie zwierząt.

Zobacz też Zbiornik Rzeszowski Stanisław Nitka

Przypisy

Kategoria:Parki i ogrody w województwie podkarpackim Kategoria:Rzeszów