Gomfos zielony (Gomphosus varius) – protogyniczny gatunek ryby z rodziny wargaczowatych (Labridae).
Taksonomia i etymologia Został po raz pierwszy opisany przez francuskiego przyrodnika Bernarda Germaina de Lacepède w 1801 roku w jego dziele Histoire naturelle des poissons. Opis oparł na ilustracji z manuskryptu autorstwa , francuskiego odkrywcy i przyrodnika, przedstawiającej okazy z Tahiti na Wyspach Towarzystwa w Polinezji Francuskiej.
Nazwa rodzajowa Gomphosus pochodzi od greckiego słowa „γονφοσ” (gomphos), oznaczającego „gwóźdź”, nawiązując do podłużnego pyska przedstawicieli rodzaju. Epitet gatunkowy varius pochodzi z łaciny i oznacza „różny”, co nawiązuje do zmiany płci, która zachodzi u gomfosa zielonego w trakcie jego życia.
Pozycja filogenetyczna Chociaż Gomphosus jest klasyfikowany jako odrębny rodzaj, badania filogenetyczne sugerują, że jest częścią rodzaju Thalassoma, co oznaczałoby, że rodzaj Thalassoma w tradycyjnym rozumieniu jest parafiletyczny.
To pokrewieństwo filogenetyczne widać również po tym, że gomfos zielony czasami krzyżuje się w naturze z rybami z rodzaju Thalassoma, tworząc hybrydy.
Charakterystyka Gomfos zielony ma wydłużone, bocznie spłaszczone ciało oraz długi, przypominający dziób pysk. Wykazuje wyraźne różnice w ubarwieniu między samcami i samicami. Przedstawiciele gatunku trzepoczą płetwami piersiowymi podczas pływania.
Typowa standardowa długość ciała wynosi około 25 cm, może sięgać 30 cm.
Samce mają ciało w kolorze zielonym do niebiesko-zielonego, głowę niebieską oraz pionowy pas w kolorze jasnożółtym do limonkowo-zielonego za płetwą piersiową. Są zazwyczaj większe od samic.
Samice mają białawą dolną część głowy i białawą pierś oraz czarny tył ciała. Przednia, górna połowa ciała jest jasnoszara z rzędami czarnych plamek. Czerwonawo-czarny pas biegnie wzdłuż pyska i przez oko.
Jest protogynicznym hermafrodytą, co oznacza, że osobniki rozpoczynają życie jako samice, a w miarę dojrzewania mogą zmieniać płeć i stawać się samcami.
Samce wytwarzają sygnały akustyczne podczas zalotów i tarła, emitują dwa rodzaje ciągów impulsów: Impulsy typu I – wytwarzane zarówno podczas tarła, jak i zalotów, z częstotliwością około 271 Hz; Impulsy typu II – związane wyłącznie z zalotami. Tworzy stałe tarliska. Samice wybierają partnera, a samce bronią terytoriów tarłowych. Tarło odbywa się cyklicznie, z największym nasileniem w okolicach pełni księżyca.
Żywi się głównie małymi skorupiakami bentonicznymi, czasami małymi rybami, wężowidłami i mięczakami.
Krzyżowanie Krzyżuje się w naturze z gatunkami z rodzaju Thalassoma. Udokumentowano hybrydy między gomfosem zielonym i Thalassoma lunare oraz między gomfosem zielonym i Thalassoma duperrey. Ta skłonność do hybrydyzacji z gatunkami Thalassoma odzwierciedla bliskie pokrewieństwo filogenetyczne między tymi dwoma rodzajami.
Występowanie Występuje w tropikalnych bogatych w koralowce obszarach lagun i raf Indo-Pacyfiku, żyje na głębokościach od 0 do 35 metrów.
Status zagrożenia IUCN uznaje G. varius za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern).
Przypisy
Kategoria:Wargaczowate Kategoria:Ryby Oceanu Spokojnego Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1801 roku