mały|Wanda Treumann, zdjęcie Alexandra Bindera, 1920 Wanda Treumann (ur. 17 listopada 1883 w Wodzisławiu Śląskim, zm. 29 kwietnia 1963 w Melbourne) – niemiecka aktorka teatralna i filmowa, międzynarodowa gwiazda kina niemego, producentka filmowaElsaesser Thomas, Wedel Michael, A Second Life: German Cinema’s First Decades, [w:] „Amsterdam University Press”, Amsterdam 1996..
Życiorys Wanda Treumann urodziła się w Wodzisławiu Śląskim (niem. Loslau), w Cesarstwie Niemieckim, jako Wanda Reich w rodzinie żydowskiej. Jej ojciec Salomon Reich należał do finansowej i intelektualnej elity miasta. Matka Amalia Reich pochodziła z rodziny Trumannów. Wanda Reich mieszkała i wychowywała się w górnośląskim mieście do 1903 r. Miała czworo rodzeństwa: Elise (1876), Feliksa Maxa (1878), Arnolda (1879) i Betti (1885). Wszystkie dzieci otrzymały gruntowne wykształcenie, najpierw uczyły się w wielowyznaniowej, siedmioklasowej szkoły powszechnej w Wodzisławiu, a następnie kontynuowały naukę w ewangelickim gimnazjum w Raciborzu.
17 lutego 1903 r. Wanda wyszła za mąż za majętnego kupca z Lipska, starszego od niej o 19 lat, Carla Traumanna, który pochodził z wodzisławskiej rodziny żydowskiej Treumannów i był spokrewniony z matką Wandy. Po ślubie Wanda Traumann przeniosła się z mężem najpierw do Lipska, gdzie urodził się w 1904 r. syn pary – Herbert, a następnie do Berlina, gdzie ukończyła szkołę teatralną Emanuela Reichera.
Zadebiutowała w 1910 r. w berlińskim teatrze Trianon. W tym samym roku rozpoczęła występy również w Königgrätzer, Neue Theater, Berliner Lustspielhaus i zagrała w pierwszym filmie Uniewinniona (Entsühnt), który powstał w wytwórni Vitascope GmbH. W Berliner Lustspielhaus poznała Viggo Larsena, uznanego już wówczas aktora, z którym stworzyła duet w kilku kolejnych produkcjach filmowych. W 1912 r. jej mąż Carl założył w Berlinie własne studio filmowe Treumann Larsen Film GmbH, w którym przez następne dziesięć lat powstało kilkadziesiąt filmów. W wielu z nich Wanda była główną aktorką i producentką. W 1922 r. wystąpiła w swoim ostatnim filmie Cnotliwa tancerka (Die tugendhafte Tänzerin) i skupiła się na występach teatralnych. Na początku 1925 r. wystąpiła we wrocławskim Cyrku Buscha, w wodnym przedstawieniu (Wasser-Manege-Schaustück) Hrabia Monte Christo, jako Mercedes u boku Kurta Hallensteina, odtwórcy głównej roli męskiej. W maju 1925 r. spłonęło studio filmowe Treumann Larsen. W 1927 r. została wdową. W 1931 r. zakupiła kino na przedmieściach Berlina przy Elsasser Strasse, z którego zysków utrzymywała się. W 1932 r. wyszła ponownie za mąż, za wydawcę Hansa Brennera, z którym rozwiodła się w 1937 r.
Na fali wzrastającego antysemityzmu w hitlerowskich Niemczech w 1938 r. wyjechała razem z synem do Australii. Osiadła w Melbourne, gdzie związana była ze społecznością żydowską miasta. Zmarła w 1963. mały|Wanda Treumann, zdjęcie Alexandra Bindera, 1920
Filmografia Występowała w takich filmach jak: Uniewinniona, oryg. Entsühnt (1910) Biała niewolnica, oryg. Die weiße Sklavin III (1912) Przysięga Stephena Hullera, oryg. (1912) Bagienny kwiat, oryg. Die Sumpfblume (1913) Tajemnica promieni M, oryg. Das Geheimnis der M-Strahlen (1914) Wampirzyca, oryg. Vampirette (1916) Ofiara Yelly Rogesius, oryg. Das Opfer der Yella Rogesius (1917) Wielu mężczyzn!, oryg. Los vom Mann! (1917) (1917) Złodziej, oryg. Der Dieb (1918) Helga, oryg. Helga (1918) (1918) W zamku nad jeziorem, oryg. (1918) Pieśń czarownicy, oryg. Das Hexenlied (1919) Salome, oryg. Salome (1919) (1919) (1919) (1919) (1920) Cnotliwa tancerka, oryg. Die tugendhafte Tänzerin (1922)
Przypisy
Bibliografia Elsaesser Thomas, Wedel Michael, A Second Life: German Cinema’s First Decades, [w:] „Amsterdam University Press”, Amsterdam 1996 Piotr Hojka, Sebastian Rosenbaum, Następnym razem chciałabym zagrać lepiej, [w:] „Czasypismo” nr 1-2/2025, Katowice 2025.
Linki zewnętrzne
Wanda Treumann w bazie filmportal.de
Kategoria:Aktorki kina niemego Kategoria:Niemieckie aktorki filmowe Kategoria:Niemieckie aktorki teatralne Kategoria:Niemcy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Ludzie związani z Berlinem Kategoria:Ludzie związani z Melbourne Kategoria:Ludzie urodzeni w Wodzisławiu Śląskim Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Zmarli w 1963