Kamienica przy ul. Ignacego Daszyńskiego 6 w Kłodzku – budynek położony przy ulicy Ignacego Daszyńskiego w KłodzkuKłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, PPWK, Wrocław – Warszawa 1999. powstały w trzeciej ćwierci XIX wieku z przeznaczeniem na cele mieszkalneEwidencja miejska zabytków miasta Kłodzka. [on-line] [dostęp: 2026-02-13]. Kamienica wraz z przylegającym do niej budynkiem numer 8, stanowi zabudowę szeregową północnej części ulicy Daszyńskiego w Kłodzku. Obiekt stoi na działce o numerze 111/4-5-6, w obrębie katastralnym Centrum o powierzchni 262 m²Dane katastralne kamienicy przy ul. Daszyńskiego 6 i 6a w Kłodzku na podstawie Systemu Informacji Przestrzennej Miasta Kłodzka. [on-line] [dostęp: 2026-02-13].

W wykazie zabytków ujętych w gminnej ewidencji zabytków miasta Kłodzka nieruchomość ta figuruje pod numerem 138. Kamienica stanowi reprezentatywny przykład miejskiej architektury historyzmu klasycyzującego. Budynek wpisuje się w zwartą pierzeję ulicy i zachowuje wszystkie charakterystyczne elementy architektury mieszczańskiej drugiej połowy XIX wieku.

Lokalizacja Budynek znajduje się w północnej części ulicy Ignacego Daszyńskiego w Kłodzku (przed wojną Minoritenstraße), po lewej stronie tej arterii pod numerem 6Dawniej jego północna część, czyli dobudówka figurowała pod numerem 6a. Położony jest on w centrum miasta, na terenie historycznego Przedmieścia Piasek, na wyspie o tej samej nazwie. Od strony południowej przylega bezpośrednio do domu mieszkalnego numer 8, zaś po jego wschodniej stronie mieści się szeroki skwer noszący obecnie nazwę Placu Miast Partnerskich. Na zachód od budynku swój bieg ma kanał MłynówkaInteraktywny plan Kłodzka dostępny na stronie internetowej Urzędu Miasta. [on-line] [dostep: 2026-02-13]. Kamienica położona jest na wysokości 306 metrów nad poziomem morzaDane podstawie portalu „wysokosciomierz.pl”. [on-line] [dostęp: 2026-02-13].

Historia Kamienica została wzniesiona w 1872 roku dla Reitera według projektu autorstwa miejscowego architekta Montera. Powstała ona w okresie intensywnego rozwoju urbanistycznego Kłodzka w drugiej połowie XIX wieku, po uregulowaniu ulicy Daszyńskiego (niem.: Minoritenstraße), na terenie pierwotnie należącym do rodziny Kittmannów. Została dobudowana do istniejącego już domu numer 8, tworząc z nim zwartą zabudowęAkta Miasta Kłodzka, Zarząd Policji Budowlanej z lat 1809-1945, Archiwum Państwowe we Wrocławiu, sygnatura 82/21/0/1/462.. Od samego początku znajdował się w niej lokal handlowy na parterze. Był to sklep kolonialny, oferujący wino, papierosy i cygara. Pierwotnie prowadzony był przez Paula Matterna, a następnie przez braci KüglerówReklamy przedwojenne sklepów przy ul. Daszyńskiego 6 w Kłodzku na portalu „polska.org”. [on-line] [dostęp: 2026-02-14].

W 1906 roku do budynku dobudowano pralnię według projektu Franza Boese. W 1924 roku doszło do powiększenia sklepu rzeźniczego Rudolfa Beinlicha. Została zburzona tylna ściana, a następnie wzniesiona na nowo. Miała 38 cm grubości. W niej umieszczono bramę. Komin, który znajdował się w ścianie po przebudowie, zaczął dymić i został wyczyszczony oraz zaopatrzony daszkiem. W tym celu przymocowano żelazną drabinę do zewnętrznej ściany dla kominiarza. Zainstalowano także centralne ogrzewanie. Całkowity koszt wszystkich materiałów budowlanych wyniósł 5 tysięcy marek. W 1936 roku powiększono pomieszczenia sklepu znajdujące się na parterze (projekt dostarczyła ponownie spółka projektowa Boese & Güttler)Łukasz Kuchta, Historia kamienicy nr 6 przy ulicy Daszyńskiego w Kłodzku, na portalu „polska-org” [on-line] [dostęp: 2026-02-14].

Po zakończeniu II wojny światowej budynek przeszedł pod polską administrację i został skomunalizowanyKłodzko. Dzieje miasta, pod red. Ryszarda Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 137-138..

Architektura Bryła i układ 220px|thumb|right|Fasada widziana od strony Placu Franciszkańskiego Kamienica wzniesiona jest na planie odwróconej litery L, bez cofnięcia względem linii ulicy, co jest typowe dla kamienic czynszowych XIX wieku. Bryła zwarta, trójkondygnacyjna, zwieńczona płaskim dachem. Parter przeznaczony jest na funkcje handlowo-usługowe, zaś wyższe kondygnacje pełnią rolę mieszkalnąKamienica nr 6 przy ul. Daszyńskiego w Kłodzku, (w:) Krystian Kuchta, „Ulice i place Kłodzka”, maszynopis pracy proseminaryjnej, Wrocław 2011..

Elewacja frontowa (fasada) opracowana jest osiowo i symetrycznie. Rytm pionowy nadają regularnie rozmieszczone okna, a podziały poziome – gzymsy kordonowe i koronujące – wprowadzają porządek i harmonię proporcji. Budynek łączy prostotę formy z subtelnym artykułowaniem detalu.

Elewacja frontowa i detale Fasada charakteryzuje się umiarkowaną dekoracyjnością typową dla historyzmu klasycyzującego. Parter ma charakter użytkowy i stanowi wyraźnie wyodrębnioną strefę przyziemia. Otwory są większe w stosunku do wyższych kondygnacji, co wskazuje na pierwotne przeznaczenie handlowo-usługowe. Kompozycja zachowuje czteroosiowy układ, jednak opracowanie dekoracyjne jest uproszczone. Tynk w strefie parteru ma charakter bardziej masywny, z ograniczoną ornamentyką. Wejście do budynku akcentowane jest portalem o prostym, klasycyzującym opracowaniu. Parter oddzielony jest od wyższych kondygnacji wyraźnym gzymsem międzykondygnacyjnym, który porządkuje kompozycję pionową fasady.

Pierwsze piętro pełni funkcję reprezentacyjną i stanowi najbogaciej opracowaną kondygnację elewacji. Okna ujęte są w profilowane opaski, a w strefie nadokiennej zastosowano rozbudowane nadokienniki o charakterze rzeźbiarskim. W ich obrębie występują kompozycje figuralne przedstawiające dwie kobiece postacie modelowane w płytkim reliefie, flankujące motywy ornamentalne. Towarzyszą im elementy roślinne w postaci wieńców laurowych i girland. Ornamentyka ma charakter klasycyzujący i podporządkowana jest osiowej kompozycji elewacji. Ta kondygnacja stanowi dominantę wizualną fasady i podkreśla jej reprezentacyjny charakter.

Drugie piętro zachowuje rytm osiowy i proporcje niższej kondygnacji, jednak jego opracowanie dekoracyjne jest nieco bardziej powściągliwe. Okna również posiadają opaski, natomiast nadokienniki są uproszczone w stosunku do strefy piano nobile. Reliefowe zdobienia mają mniejszą skalę i nie dominują nad płaszczyzną muru. Kondygnacja ta stanowi przejście pomiędzy bogato opracowanym pierwszym piętrem a strefą zwieńczenia budynku.

Kompozycję elewacji zamyka wyraźny, profilowany gzyms koronujący, który oddziela ścianę od połaci dachu dwuspadowego. Gzyms pełni zarówno funkcję konstrukcyjną (ochrona lica muru przed spływem wody), jak i kompozycyjną, stanowiąc optyczne zamknięcie całości.

Elewacja frontowa ma układ czteroosiowy, symetryczny i hierarchiczny. Najbogatszą kondygnacją jest I piętro, co odpowiada tradycyjnemu podziałowi kamienic czynszowych XIX wieku. Dekoracja sztukatorska utrzymana jest w duchu historyzmu o cechach klasycyzujących.

Detale Elewacja frontowa kamienicy została wzbogacona o dekorację sztukatorską o charakterze klasycyzującym, typową dla XIX-wiecznej architektury historyzującej. Ornamentyka skupiona jest przede wszystkim w strefie nadokiennej wyższych kondygnacji, gdzie stanowi istotny element artykulacji pionowej fasady.

Nad otworami okiennymi na trzeciej kondygnacji występują nadokienniki z dekoracją rzeźbiarską w formie maskaronów antropomorficznych. Motyw ten przedstawia dwie kobiece postacie ujęte frontalnie trzymające wspólnie wieniec, modelowane w płytkim reliefie. Postacie flankują motyw ornamentalny i wpisane są w klasycyzującą oprawę architektoniczną. Element ten stanowi przykład historyzującej dekoracji figuralnej o charakterze reprezentacyjnym. Pełnią one funkcję symboliczną i mają za zadanie podkreślić prestiż kamienicy.

Całości dekoracji kamienicy towarzyszą reliefowe motywy roślinne w postaci wieńców laurowych oraz girland. Wieniec laurowy – tradycyjny symbol chwały i prestiżu – został ujęty w sposób symetryczny, z wyraźnie zaznaczonym rytmem liści i przewiązaniem w dolnej partii kompozycji. Elementy te wykonane są w technice sztukatorskiej, o płytkim reliefie, co wskazuje na ich czysto dekoracyjny charakter, podporządkowany płaszczyznowemu opracowaniu elewacji.

Dekoracja nadokienna współtworzy uporządkowaną, osiową kompozycję fasady. Ornament nie dominuje nad strukturą architektoniczną, lecz stanowi jej uzupełnienie, podkreślając rytm otworów oraz hierarchię kondygnacji. W warstwie stylistycznej detal ten wpisuje się w nurt historyzmu o silnych odniesieniach do tradycji klasycznej (neoklasycyzm), co przejawia się w stosowaniu motywów antykizujących oraz symetrycznej, zdyscyplinowanej kompozycji.

Elewacja wschodnia 220px|thumb|right|Elewacja wschodnia widziana ze strony Placu Miast Partnerskich podczas tzw. kolacji na biało Elewacja wschodnia budynku została opracowana w sposób uproszczony, podporządkowany funkcji użytkowej. W odróżnieniu od bogato dekorowanej fasady frontowej, ściana ta pozbawiona jest rozbudowanej ornamentyki sztukatorskiej oraz detalu figuralnego. Jej kompozycję tworzy płaszczyznowe lico muru. Brak wyraźnej artykulacji poziomej i pionowej wskazuje na drugorzędny, niereprezentacyjny charakter tej elewacji, co związane jest z faktem, iż ściana ta była wykorzystywana jako powierzchnia ekspozycyjna dla wielkoformatowych reklam i napisów.

Dach Dach jest płaski (stropodach). Jest to specyficzna konstrukcja łącząca neorenesansowe techniki budowlane z innowacjami przemysłowymi końca XIX wieku. W przeciwieństwie do powojennych płaskich dachów, ten charakteryzuje się wentylowaną przestrzenią, która pierwotnie miała za zadanie osuszanie konstrukcji, a obecnie stanowi wyzwanie termoizolacyjne. W latach 70. XX wieku jego połacie pokryte zostało azbestem, usuniętym w pierwszej dekadzie XXI wieku.

Konstrukcja i materiały Kamienica wzniesiona w technologii tradycyjnej murowanej z cegły ceramicznej pełnej, łączonej zaprawą wapienną. Elewacje otynkowane. Stropy pierwotnie drewniane belkowe. Układ jest funkcjonalny i typowy dla kamienicy czynszowej – mieszkania w wyższych kondygnacjach, parter usługowy, komunikacja pionowa zapewniona przez klatkę schodową.

Styl Obiekt reprezentuje historyzm klasycyzujący, charakterystyczny dla średnich kamienic czynszowych Dolnego Śląska w drugiej połowie XIX wieku. Styl ten łączy symetrię, wyraźną artykulację kondygnacyjną i umiarkowaną dekoracyjność, nadając budynkowi elegancki, a jednocześnie funkcjonalny charakter.

Przypisy

Bibliografia Marek Staffa (redakcja), „Słownik geografii turystycznej Sudetów”, tom 15, Wrocław, I-BiS, 1994, . Krystian Kuchta, Ulica Ignacego Daszyńskiego w Kłodzku, (w:) „Ulice i place Kłodzka”, maszynopis pracy proseminaryjnej, Wrocław 2011.

Linki zewnętrzne Budynek przy ul. Ignacego Daszyńskiego 6 w Kłodzku na stronie „polska-org” [on-line[] [dostęp: 2026-02-13] Budynek przy ul. Ignacego Daszyńskiego 8a w Kłodzku na stronie „fotopolska.eu” [on-line[] [dostęp: 2026-02-13] Łukasz Kuchta, Historia kamienicy nr 6 przy ulicy Daszyńskiego w Kłodzku, na portalu „polska-org” [on-line] [dostęp: 2026-02-13]

Kategoria:Budynki mieszkalne w Kłodzku