Andrzej Hytroś (ur. 5 listopada 1897 w Dąbrowie, zm. 23 grudnia 1961 w Jarosławiu) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Jana, stolarza, i Marii z Flasińskich urodzony 5 listopada 1897 we wsi Dąbrowa, w ówczesnym powiecie wielickim Królestwa Galicji i Lodomerii. Był młodszym bratem Teofila (1896–przed 1933), żołnierza Legionów Polskich, pośmiertnie odznaczonego Krzyżem Niepodległości. Ukończył szkołę powszechną w Niepołomicach, a następnie uczęszczał do c. k. Wyższej Szkoły Realnej w Tarnowie.
6 września 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Od początku wojny aż do drugiej bitwy pod Rarańczą (15/16 lutego 1918) walczył w szeregach 10 kompanii 3 pułku piechoty. Na przełomie 1914 i 1915 odbył sześciomiesięczny kurs Szkoły Podoficerów Piechoty przy batalionie uzupełniającym LP na Śląsku Cieszyńskim. Wyróżnił się w maju 1915 w walkach pozycyjnych nad Prutem jako zastępca dowódcy plutonu w stopniu sekcyjnego. W następnym miesiącu, w pierwszej bitwie pod Rarańczą był kontuzjowany. Po dołączeniu do II Korpusu Polskiego w Rosji został wcielony do 16 pułku strzelców polskich. 11 maja 1918 jako sierżant wziął udział w bitwie pod Kaniowem. Dostał się do niemieckiej niewoli i do października 1918 przebywał w obozie w Parchim w Meklemburgii.
Po zwolnieniu z niewoli wrócił do kraju i wstąpił do Wojska Polskiego, gdzie otrzymał przydział do 4 pułku piechoty Legionów, z którego później został przeniesiony do 3 pułku piechoty Legionów. W jego szeregach walczył na wojnie z bolszewikami. Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 3 pp Leg. w Jarosławiu na stanowiskach: adiutanta pułku, dowódcy kompanii i dowódcy plutonu artylerii piechoty. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 822. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 3 maja 1926 prezydent RP nadał mu stopień kapitana ze starszeństwem z dnia 15 sierpnia 1924 i 345,5. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Od 15 lipca do 15 września odbył dwumiesięczną praktykę, a od 15 października do 15 grudnia 1931 ukończył kurs próbny przy Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. 4 stycznia 1932 został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej, w charakterze słuchacza dwuletniego kursu 1931/33. Z dniem 1 października 1933, po ukończeniu kursu i otrzymaniu tytułu naukowego oficera dyplomowanego, został przydzielony do 24 Dywizji Piechoty w Jarosławiu na stanowisko I oficera sztabu. 27 czerwca 1935 prezydent RP nadał mu stopień majora z dniem 1 stycznia 1935 i 20. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W październiku tego roku został przesunięty na stanowisko szefa sztabu 24 DP. Od 10 grudnia 1938 do 30 sierpnia 1939 odbył staż liniowy w 3 pp Leg. na stanowisku dowódcy II baonu.
31 sierpnia 1939 zgodnie z posiadaną kartą mob. stawił się w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie, gdzie został przydzielony do II części Kwatery Głównej Armii „Karpaty”, mobilizowanej pod zaszyfrowaną nazwą „Komenda Rejonu Etapowego typ II nr 19”. 4 września 1939 przyjechał ze Lwowa do Rzeszowa, gdzie znajdowała się I część KG Armii i został wyznaczony na stanowisko oficera Oddziału IV Sztabu, odpowiedzialnego za zaopatrywanie armii w żywność i amunicję oraz ewakuację jeńców i materiałów. 18 września w Kutach przekroczył granicę polsko-rumuńską. Od 20 września do 6 listopada 1939 był internowany na terytorium Królestwa Rumunii w obozie Călimănești. Po ucieczce przedostał się do Francji, gdzie został przyjęty do Wojska Polskiego. 9 listopada został dowódcą Ośrodka Wyszkolenia Oficerów, a potem szefem sztabu 1 pułku grenadierów. Z dniem 1 kwietnia 1940 awansował na podpułkownika. Na tym stanowisku wziął udział w kampanii francuskiej.
Po rozwiązaniu dywizji od 22 czerwca przedzierał się na południe Francji, po czym przez Hiszpanię, Portugalię i Gibraltar 26 listopada dotarł do Wielkiej Brytanii. Tam objął funkcję dowódcy 9 kompanii batalionu strzelców podhalańskich 7 Brygady Kadrowej Strzelców. 7 marca 1941 został zastępcą dowódcy 20 batalionu kadrowego strzelców. Od 2 grudnia 1941 do 4 stycznia 1942 uczestniczył w kursie dla oficerów sztabowych w Sztabie Naczelnego Wodza w Londynie, po czym skierowano go do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Od 17 kwietnia 1942 dowodził 17 pułkiem piechoty, a po ewakuacji na Bliski Wschód i reorganizacji, objął dowództwo 17 batalionu strzelców. 16 lipca 1943 został instruktorem w Ośrodku Wyszkolenia Piechoty Centrum Wyszkolenia Armii. Od grudnia 1943 pozostawał w rezerwie oficerów łącznikowych 2 Korpusu Polskiego. W kwietniu 1944 został szefem sztabu 7 Dywizji Piechoty i funkcję tę sprawował do marca 1946. Wziął udział w kampanii włoskiej. Po przybyciu do Wielkiej Brytanii do 26 kwietnia 1948 pełnił służbę w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia.
30 kwietnia 1948 wrócił do kraju i zamieszkał w Jarosławiu. 21 września 1950 został zatrudniony w oddziale plantacyjnym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Jarosławiu, w charakterze urzędnika. 10 maja 1951 został kierownikiem administracyjnym Remontowej Spółdzielni Pracy. Zmarł 23 grudnia 1961 w Jarosławiu i został pochowany na Starym Cmentarzu (sektor 17, rząd 1, grób 3).
Był żonaty z Janiną Marią Korek (1903–1985), nauczycielką. Dzieci nie mieli.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7441 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych dwukrotnie (po raz pierwszy „za męstwo i odwagę wykazane w bitwie Kaniowskiej w składzie b. II Korpusu Wschodniego w dniu 11.5.18 r.”) Krzyż Walecznych „za czyny męstwa i odwagi wykazane w wojnie rozpoczętej 1 września 1939 roku” Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1938 „za zasługi w służbie wojskowej” Srebrny Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości” Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości francuski Krzyż Wojenny Medal Zwycięstwa
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Oficerowie 3 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty Wojska Polskiego we Francji (1939–1940) Kategoria:Pochowani na Starym Cmentarzu w Jarosławiu Kategoria:Podoficerowie piechoty Legionów Polskich Kategoria:Podpułkownicy piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii francuskiej 1940 Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii włoskiej 1943–1945 Kategoria:Szefowie sztabu 24 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1961 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze 16 Pułku Strzelców Polskich (WP na Wschodzie) Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Posiłkowego Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego internowani w Călimănești