Przepołowienie PięćdziesiątnicyPrzegląd prawosławny, 6 maja 2023 r., Święto Połowy PięćdziesiątnicyŚwięto Połowy Pięćdziesiątnicy [w:] Po co jeść, skoro można pościć? (gr. bizant. , ) – małe święto Pańskie w roku liturgicznym Kościoła prawosławnego, obchodzone 25. dnia po Passze, w środę czwartego tygodnia po Zmartwychwstaniu. Przypada dokładnie w połowie okresu między Paschą a Pięćdziesiątnicą.
Charakter i treść teologiczna
Tematyka święta związana jest z czytaniem ewangelicznym (J 7,14–30), opisującym nauczanie Jezusa Chrystusa w Świątyni Jerozolimskiej w połowie żydowskiego Święta Namiotów, w trzecim roku publicznej działalności Chrystusa: . Wydarzenie to następuje wkrótce po uzdrowieniu paralityka przy sadzawce Betesda, wspominanym w poprzedzającą niedzielę okresu paschalnego.
W swoim nauczaniu Chrystus objawia się jako Mesjasz, Zbawiciel i Syn Boży. Szczególne znaczenie w hymnografii mają słowa Chrystusa o „wodzie żywej” (J 7,37–38), interpretowane w odniesieniu do daru Świętego Ducha i zapowiadające wydarzenie Pięćdziesiątnicy. Stąd też w święto Przepołowienia Pięćdziesiątnicy dokonuje się obrzędu małego poświęcenia wodyKonstanty Bondaruk, O nabożeństwie prawosławnym, Warszawska Metropolia Prawosławna, Warszawa 2020, str. 321.
Przepołowienie łączy w sobie wspomnienie Zmartwychwstania Chrystusa oraz oczekiwanie na Zesłanie Ducha Świętego. Stanowi teologiczny pomost między Paschą a Pięćdziesiątnicą: po objawieniu się Syna Bożego i zwycięstwie nad śmiercią wierni oczekują pełnego objawienia i działania Świętego Ducha. Święto wskazuje na fundamentalne prawdy wiary chrześcijańskiej: Boskie posłannictwo Chrystusa, zwycięstwo nad śmiercią oraz zapowiedź daru Ducha.
Święto nawiązuje do tradycji żydowskiej, która w chrześcijaństwie została przeobrażona w świetle wypełnionej obietnicy zbawienia.
Historia
Dokładny czas ustanowienia święta nie jest znany. Dawniej sądzono, że było ono obchodzone w Azji Mniejszej już w drugiej połowie IV wieku, na podstawie homilii przypisywanej Amfilochiuszowi, biskupowi z Ikonium. Tradycja rękopiśmienna przypisywała to kazanie również innym autorom, m.in. Janowi Chryzostomowi, a jego kompilacyjny charakter uniemożliwia jednoznaczne datowanie.
Najwcześniejsze pewne świadectwa obchodów pochodzą z pierwszej połowy V wieku i wiążą się z homiliami Piotra Chryzologa, biskupa Rawenny, oraz Sewera z Antiochii. Ponieważ święto nie jest wzmiankowane w Itenarium Egerii, przyjmuje się, że ustanowiono je w pierwszej połowie V wieku, choć możliwe jest wcześniejsze istnienie w lokalnej tradycji syryjskiej lub małoazjatyckiej.
Przypisy
Kategoria:Święta chrześcijańskie Kategoria:Liturgia prawosławna