Biegun szmaragdowy (Ophonus azureus) – gatunek chrząszcza z rodziny biegaczowatych i podrodziny dzierowatych. Zamieszkuje palearktyczną Eurazję od Półwyspu Iberyjskiego po zachodnie Chiny, a także Maghreb.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1775 roku przez Johana Christiana Fabriciusa pod nazwą Carabus azureus.
Morfologia thumb|left|Imago, widok z boku thumb|left|Imago, widok od spodu Chrząszcz o ciele długości od 5,9 do 9 mm. Wierzch ciała, a zwłaszcza przedplecze i pokrywy mają silny połysk metaliczny barwy niebieskiej, niebieskozielonej, zielonej, a rzadziej miedzianej lub fioletowej, aczkolwiek spotykane są także osobniki o wierzchu ciała lśniąco czarnym. Spód ciała jest brązowoczarny.
Powierzchnię głowy rzeźbi punktowanie, a na skroniach wyrastają sterczące szczecinki. Czoło ma tylko wykształcone przednie dołki, pozbawione jest wgłębionych linii. Czułki są żółtobrązowe i mają człon pierwszy nie odbiegający barwą od następnych.
Przedplecze ma brzegi boczne co najwyżej nieznacznie wklęśnięte przed rozwartymi kątami tylnymi, a tylną krawędź wyraźnie obrzeżoną. Przedplecze i całe międzyrzędy pokryw są punktowane i owłosione, w rzędach punkty są drobne i równomiernie rozmieszczone. Owłosienie pokryw jest odstające. Punktowanie przedplecza jest drobniejsze i rzadsze, a połysk pokryw silniejszy niż u O. cribricollis. Przedplecze jest bardziej poprzeczne, a barki pokryw mniej kanciaste niż u O. subquadratus. Zdecydowanie dominują osobniki o skrzydłach tylnych skróconych; osobniki długoskrzydłe, zdolne do lotu spotykane są rzadko. Odnóża mają jednolite, żółtoczerwone do czerwonobrązowego ubarwienie, czasem z niebieskim połyskiem. Stopy są z wierzchu owłosione, o pierwszym członie znacznie krótszym niż trzeci i czwarty razem wzięte.
Ekologia i występowanie thumb|Imago w środowisku naturalnym Owad rozmieszczony od nizin po pogórza. Preferuje ciepłe i suche stanowiska otwarte o gęstej, lecz niskiej roślinności. Zasiedla łąki, ugory, murawy, stepy, pola uprawne i pastwiska. Chętnie wybiera gleby wapienne. Kryje się pod płaskimi kamieniami i wśród korzeni roślin. Osobniki dorosłe aktywne są od wiosny do jesieni i stanowią stadium zimujące.
Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Andory, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Danii, Szwecji, Finlandii, Łotwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskich części Rosji i Turcji. W Afryce wykazany został z Algierii. W Azji notowany jest z anatolijskiej części Turcji, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, syberyjskiej części Rosji, Kazachstanu, Uzbekistanu, Turkmenistanu, Kirgistanu, Tadżykistanu, Iraku, Iranu i zachodnich Chin.
Przypisy
Kategoria:Biegaczowate Kategoria:Chrząszcze Algierii Kategoria:Chrząszcze Azji Środkowej Kategoria:Chrząszcze Chin Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Iraku Kategoria:Chrząszcze Iranu Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Turcji Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1775 roku