Pępówka czerwonobrązowa, pępówka wątrobiana (Omphalina subhepatica (Batsch) Murrill) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Omphalina, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1818 r. Murrill, nadając mu nazwę Agaricus subhepaticus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1916 r. William Alphonso Murrill. Niektóre inne synonimy: Omphalia subhepatica (Batsch) Sacc. 1915 Omphalia hepatica (Batsch) Gillet 1876 Omphalina hepatica (Batsch) P.D. Orton 1960 Stanisław Chełchowski w 1898 r. nadał mu polską nazwę pępówka wątrobiasta, Władysław Wojewoda w 2003 r. zmienił ją na pępówka wątrobiana (dla synonimu Omphalina hepatica). Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego ustaliła nową nazwę pępówka czerwonobrązowa dla nazwy naukowej Omphalina subhepatica.
Morfologia Kapelusz Średnica 13–27 mm, kształt lejkowaty lub pępkowaty, brzeg drobno i nieregularnie prążkowany, często zgrubiały lub lekko zagięty nad blaszkami. Powierzchnia drobno filcowata, łuskowata, jednolita w kolorze wątrobianym, czerwonobrązowym, z domieszką pomarańczowo-ochrowego lub pomarańczowo-brązowego, z wiekiem nieznacznie blednąca lub żółtawa. Blaszki O szerokości do 3,5 mm, cienkie, kruche, średnio gęste, łukowato zbiegające, białawe lub żółtawobeżowe, kontrastujące z resztą grzyba. Krawędzie całobrzegie, prawie w tym samym kolorze. Trzon Wysokość 16–20 mm, grubość 2,5–5 mm, o podobnej barwie jak kapelusz lub jaśniejszy, z drobnymi, błyszczącymi prążkami o białawym zabarwieniu (widocznymi przez lupę), często zakrzywiony ku podstawie, która jest nieco zwężona i lekko rozszerzona na szczycie. Miąższ W kapeluszu bardzo cienki i niezbyt kruchy. Zapach dość silny, cyjanowy, uwydatniony po przekrojeniu. Smak kwaśny, przypominający zapach. Wysyp zarodników Od białawego do kremowego. Cechy mikroskopowe Zarodniki (6,5) 7–9 (9,5–10) × (3,5) 4–5 µm, elipsoidalne lub elipsoidalno-łezkowate, gładkie. Podstawki czterozarodnikowe. Cheilocystyd brak lub ledwo widoczne. Strzępki trzonu o średnicy 2–5 µm, przeplatane większymi strzępkami o średnicy 5–10 µm (strzępki główkowate nie są obserwowane). Sprzążki występują w strukturze blaszek.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji. W Polsce do 2003 r. podano tylko dwa stanowiska i to dawne (1898 i 1925 r.), w późniejszych latach podano następne. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Grzyb saprotroficzny naziemny.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pieczarkowce