Santo Spirito Hospital (, , ), pierwotnie znany jako St. Francis Hospital – dawny szpital w Rabacie na Malcie, który funkcjonował co najmniej od XIV wieku do 1967. Od 1994 w budynku szpitala mieści się siedziba główna Państwowego Archiwum Malty.
Historia Szpital Santo Spirito powstał w późnym średniowieczu jako Szpital św. Franciszka (, ) na przedmieściu Rabat, położonym poza murami Mdiny, wówczas głównej osady na Malcie. Jest to najstarszy znany szpital na Malcie i jest uważany za jeden z najstarszych w Europie, a nawet na świecie.
Szpital św. Franciszka mógł zostać założony już w 1299, a rejestr przechowywany w Apostolskim Archiwum Watykańskim sugeruje, że funkcjonował już za panowania króla Fryderyka III Sycylijskiego w drugiej połowie XIV wieku. Najwcześniejszy znany niekwestionowany zapis dotyczący administracji szpitala to dokument z 4 grudnia 1372 przechowywany w .
Szpital został nazwany na cześć świętego Franciszka z Asyżu i był prowadzony przez franciszkanów, których klasztor przylegał do budynku szpitala. Niektóre późniejsze źródła podają, że funkcjonował jako leprozorium, ale nie ma na to współczesnych dowodów. Na początku XV wieku zarządzanie szpitalem przez franciszkanów spotkało się z krytyką. W 1403 król Martin polecił Università – lokalnej władzy z siedzibą w Mdinie – zbadanie finansów szpitala.
W 1433 król Alfons nakazał Università zarządzanie i utrzymanie szpitala, uznając jednocześnie jurysdykcję biskupa Malty nad nim. 6 maja 1467 Università starała się o przyłączenie go jako filię do szpitala , a przed 1474 szpital św. Franciszka został przemianowany na hospitalis Sancti Spiritus Rabbati. Gruntowną przebudowę przeprowadzono między 30 lipca 1494 a majem 1496. Na początku XVI wieku budynek prawdopodobnie został uszkodzony podczas najazdów piratów berberyjskich. W maju 1544 kaplica szpitalna została przekształcona w dormitorium i nadal pełniła tę funkcję podczas wizyty Pietra Dusiny w 1575.
thumb|La ruota degli esposti, okno życia dla niechcianych niemowląt na fasadzie szpitala Santo Spirito
Wśród chorych leczonych w szpitalu byli zarówno miejscowi, jak i zagraniczni goście lub jeńcy. Od połowy XV do połowy XVI wieku w szpitalu przebywali również biedni i starsi ludzie, którzy nie byli w stanie sami o siebie zadbać. Pełnił on również funkcję szpitala dla podrzutków, w którym opiekowano się porzuconymi dziećmi. Od 1518 w szpitalu zatrudniono mamki. Na fasadzie szpitala nadal znajduje się okno, znane jako ruota degli esposti, gdzie można było zostawiać niechciane dzieci pod opieką szpitala.
Zapisy ze szpitala z XV i XVI wieku są przechowywane w Muzeum Katedralnym w Mdinie i stanowią pierwotne źródło informacji o Malcie z okresu późnego średniowiecza i wczesnej ery nowożytnej.
W okresie rządów rycerzy szpitalników, między XVI a XVIII wiekiem, szpital był prowadzony przez Wielkich Mistrzów Zakonu św. Jana. Budynek odrestaurowano w XVII wieku, a w 1688 jego kościół (również pod wezwaniem Ducha Świętego) został, pod auspicjami wielkiego mistrza Gregorio Carafy przebudowany. W XVIII wieku, za czasów magistratu António Manoela de Vilheny szpital został rozbudowany. W budynku znajduje się lub znajdowało się kilka łacińskich inskrypcji z XVII i XVIII wieku, w tym niektóre odnoszące się do wielkich mistrzów Alofa de Wignacourta, Antoine’a de Paule, Martina de Redina, Carafy i Vilheny.
Budynek był wykorzystywany jako szpital rekonwalescencyjny do 1883, a później pełnił funkcję szpitala aż do 1967. Budynek pozostawał następnie w stanie ruiny przez wiele lat, aż do lat 80. XX wieku, kiedy podjęto próby jego ponownego wykorzystania, rozważając różne możliwości, w tym przekształcenie w muzeum medyczne lub dom spokojnej starości.
Prace restauracyjne rozpoczęły się w 1986, a w następnym roku rząd przekazał budynek Państwowemu Archiwum Malty. Do 28 lipca 1989 część archiwum została przeniesiona z Pałacu Wielkiego Mistrza w Valletcie do byłego szpitala, a budynek został oficjalnie otwarty przez prezydenta Ugo Mifsuda Bonniciego 28 maja 1994. Apteka w budynku została odrestaurowana w 2009.
W połowie pierwszej dekady XXI wieku pojawiły się apele o przeniesienie archiwów z Santo Spirito do specjalnie wybudowanego budynku, a następnie w drugiej dekadzie. W 2019 rząd planował budowę nowego budynku archiwum w Ta' Qali i przekształcenie byłego szpitala w muzeum medycyny, ale plany te upadły. W 2026 główna siedziba Archiwum Narodowego nadal mieści się w Santo Spirito.
Przypisy
Kategoria:Archiwa na Malcie Kategoria:Rabat (Malta) Kategoria:Szpitale na Malcie