Niebieskie okno () – obraz olejny Henriego Matisse’a z 1913 roku w kolekcji Museum of Modern Art w Nowym Jorku.
Historia Obraz powstał latem lub jesienią 1913 roku w Issy-les-Moulineaux pod Paryżem, gdzie Matisse od 1909 roku miał dom i dużą pracownię w ogrodzie. Lata 1913–1917 były w jego twórczości okresem eksperymentowania, nazywanym przez historyków sztuki okresem „radykalnym” lub „quasi-kubistycznym”. Malarz odszedł od typowego dla fowizmu wybuchowego koloru i zaczął eksperymentować ze spłaszczaniem przestrzeni, geometryzacją form, ograniczaniem palety barw i ustalaniem relacji między wnętrzem i zewnętrzem obrazu. Na płótnie brak jeszcze charakterystycznej dla późniejszych obrazów z Nicei dekoracyjności.
Prawdopodobnie obraz był pierwotnie przeznaczony dla projektanta , ale ten go nie kupił, bo był dla niego „zbyt nowatorski”. W 1913 płótno zakupił niemiecki kolekcjoner sztuki . Po śmierci Osthausa w 1921 całą jego kolekcję kupiło stowarzyszenie muzealne z Essen. Od 1922 obraz La Fenêtre bleue znajdował się w kolekcji publicznego muzeum niemieckiego Museum Folkwang w Essen. Stanowił własność tej placówki przez 15 lat. W 1937 Ministerstwo Propagandy III Rzeszy rozpoczęło masowe usuwanie dzieł sztuki nowoczesnej z niemieckich muzeów. Restrykcje dotyczyły m.in. dzieł takich twórców, jak: Matisse, Picasso czy Chagall. Niebieskie okno zostało sklasyfikowane jako „sztuka zdegenerowana” () i 25 sierpnia 1937 skonfiskowane. Dyrektor muzeum, historyk sztuki , był członkiem NSDAP i popierał rabunek własnej placówki. Ustawą z 31 maja 1938 zalegalizowano wcześniejsze konfiskaty i uczyniono państwo niemieckie formalnym właścicielem przejętych dzieł. Niebieskie okno trafiło do magazynu państwowego w Berlinie w Pałacu Schönhausen. W 1939 władze przekazały obraz marszandowi , który wystawił go na sprzedaż w swojej nowojorskiej galerii, prowadzonej przez . Płótno zakupiło 13 kwietnia 1939 nowojorskie Museum of Modern Art ze środków Abby Aldrich Rockefeller Fund (nr katalogowy 273.1939).
Opis Pierwotnie obraz znany był pod francuskim tytułem La Fenêtre bleue, następnie autor używał również tytułu La Glace sans tain ( albo szyba bez powłoki lustrzanej). Ma format pionowy. Artysta użył farb olejnych, malując na podobraziu płóciennym. Wymiary dzieła to 130,8 × 90,5 cm.
Obraz przedstawia widok przez otwarte okno na ogród. Dominującym elementem kompozycji jest intensywnie niebieska płaszczyzna otworu okiennego, otoczona ciemniejszymi partiami wnętrza. W tle widoczne są drzewa oraz jasny budynek, interpretowany jako pracownia Matisse’a w Issy. W dolnej części kompozycji znajdują się zsyntetyzowane formy przedmiotów ustawionych we wnętrzu, jednak ich jednoznaczna identyfikacja jest utrudniona z powodu daleko posuniętej redukcji i uproszczenia kształtów. Historycy notują: odlew antycznej głowy, wazon z kwiatami, mały wazon, talerz z niebieską broszką i kwadratowe lustro w czerwonej ramce (szkiełko Claude’a). Na parapecie stoi lampa, „na ścianie” zielony chiński wazon. Każdy z obiektów i elementy pejzażu są wyizolowane i proste.
Przypisy
Kategoria:Martwa natura Kategoria:Obrazy Henriego Matisse’a Kategoria:Obrazy w Museum of Modern Art Kategoria:Obrazy z okresu modernizmu