Teatr rzymski w Trieście (wł. Teatro romano di Trieste) – pozostałości starożytnego teatru rzymskiego położone u podnóża wzgórza San Giusto, między Via del Teatro Romano a Via Donota, w centrum Triestu. Budowla należała do publicznego zespołu rzymskiego Tergeste i mogła pomieścić około 3500 widzów.
W okresie rzymskim teatr znajdował się w pobliżu ówczesnej linii brzegowej, która przebiegała znacznie bliżej wzgórza niż współcześnie. Widownię częściowo oparto na naturalnym nachyleniu zbocza, natomiast budynek sceniczny był zwrócony w stronę morza.
Historia Najstarszą fazę budowy teatru datuje się na koniec I wieku p.n.e. Obiekt został przebudowany za panowania Nerona, a następnie ponownie rozbudowany między końcem I a początkiem II wieku n.e. Z ostatnim etapem prac wiązany jest Kwintus Petroniusz Modestus, pochodzący z Tergeste rzymski ekwita, urzędnik i kapłan kultu cesarskiego.
Inskrypcje odnalezione na terenie teatru wskazują, że Petroniusz Modestus uczestniczył w jego rozbudowie lub odnowieniu. Wśród znalezisk znajduje się również marmurowy portret mężczyzny identyfikowanego z tym urzędnikiem, datowany na przełom I i II wieku n.e..
Po zakończeniu użytkowania budowla została częściowo rozebrana, a jej pozostałości przykryła późniejsza zabudowa miejska. Pamięć o dawnym obiekcie zachowała się w nazwie dzielnicy Rena, wywodzonej od słowa arena. W średniowieczu wokół reliktów teatru rozwinęła się zabudowa dzielnic Riborgo i Donota.
Odkrycie i badania Pierwszym znanym nowożytnym świadectwem istnienia teatru jest rysunek opublikowany przez triesteńskiego historyka Ireneo della Croce w 1698 roku. W 1814 roku relikty budowli rozpoznał architekt Pietro Nobile, jednak teren pozostawał wówczas gęsto zabudowany i nie przeprowadzono systematycznych wykopalisk.
Teatr odsłonięto podczas rozbiórek zabudowy starego miasta i wykopalisk prowadzonych od lipca 1937 do września 1938 roku. Pracami archeologicznymi kierował Vittorio Macchioro, a nadzorował je Bruno Molajoli z urzędu konserwatorskiego. Uroczyste udostępnienie częściowo odsłoniętego zabytku nastąpiło 21 kwietnia 1938 roku.
Architektura Widownia, czyli cavea, ma formę półkolistą i została częściowo oparta na zboczu wzgórza. Dzieliły ją promieniście rozmieszczone schody oraz poziome przejścia. U podstawy widowni znajdowała się półkolista orchestra, przeznaczona dla przedstawicieli miejscowej elity i uczestników uroczystości.
Naprzeciw widowni znajdowały się scena oraz rozbudowany budynek sceniczny. Jego fasada była zdobiona kolumnami, niszami i rzeźbami przedstawiającymi bóstwa oraz członków miejscowej elity. Po obu stronach sceny znajdowały się boczne pomieszczenia i wejścia prowadzące do teatru.
Znaleziska Podczas wykopalisk odnaleziono elementy dekoracji architektonicznej, inskrypcje oraz marmurowe rzeźby. Wśród nich znajdowały się przedstawienia Ateny, Hygiei, Apollina, Dionizosa i satyrów, stanowiące pierwotnie część wystroju budynku scenicznego.
Zabytki ruchome pochodzące z teatru są przechowywane i eksponowane w Lapidarium Tergestyńskim na terenie zamku San Giusto. Ekspozycja obejmuje również inskrypcje związane z fundatorami i osobami uczestniczącymi w przebudowach obiektu.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Zabytki starożytnego Rzymu we Włoszech Kategoria:Stanowiska archeologiczne we Włoszech Kategoria:Zabytki Triestu