Juan Branco (ur. w 1989 w Esteponie) – francusko-hiszpański prawnik, eseista i działacz polityczny. Rozgłos przyniosła mu książka Crépuscule (2019), poświęcona krytyce środowisk politycznych i gospodarczych związanych z prezydenturą Emmanuela Macrona. Francuskie i zagraniczne media opisywały go również jako doradcę prawnego WikiLeaks i Juliana Assange'a we Francji.

Wykształcenie

Jest synem portugalskiego producenta filmowego Paula Branco i hiszpańskiej psychoanalityczki Dolores López. Dorastał w Paryżu. Studiował w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu (Sciences Po) oraz w École normale supérieure w Paryżu. 26 listopada 2014 obronił rozprawę De l'affaire Katanga au contrat social global : un regard sur la Cour pénale internationale i uzyskał stopień doktora prawa.

W 2015 rozprawa otrzymała nagrodę Instytutu Varenne w kategorii międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych i została wydana przez LGDJ. Później był badaczem wizytującym w Yale Law School, a następnie prowadził badania w Instytucie Maxa Plancka w Luksemburgu i na Uniwersytecie „La Sapienza” w Rzymie. Według The Guardian przed rozpoczęciem praktyki adwokackiej pracował w Międzynarodowym Trybunale Karnym oraz we francuskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Kariera prawnicza

W 2017 został wpisany na listę adwokatów Paryskiej Izby Adwokackiej. W latach 2015–2019 media określały go jako prawnika lub doradcę prawnego Assange'a i WikiLeaks we Francji. Doniesienia prasowe wiązały jego pracę z międzynarodowym zespołem prawnym kierowanym przez Baltasara Garzóna.

W czerwcu 2019 wraz z prawnikiem Omerem Shatzem przedłożył prokuratorowi Międzynarodowego Trybunału Karnego liczący 245 stron komunikat dotyczący polityki migracyjnej Unii Europejskiej na Morzu Śródziemnym. Autorzy argumentowali, że opisane w nim działania wobec migrantów mogą stanowić zbrodnie przeciwko ludzkości.

W 2021 wspierał działania prawne jednego z socios FC Barcelona zmierzające do zablokowania transferu Lionela Messiego do Paris Saint-Germain. W 2022, działając w imieniu LaLigi, wystąpił do francuskich władz o zbadanie i uchylenie kontraktu Kyliana Mbappé z PSG.

W 2024 występował przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym jako przedstawiciel prawny palestyńskich ofiar w postępowaniu dotyczącym sytuacji w Państwie Palestyna.

Twórczość i dziennikarstwo

Tekst Crépuscule był od końca 2018 rozpowszechniany bezpłatnie w internecie, a w marcu 2019 ukazał się nakładem wydawnictwa Au Diable Vauvert. France Culture informowało o około 20 tysiącach sprzedanych egzemplarzy trzy tygodnie po premierze, a Livres Hebdo podawało pod koniec sierpnia 2019 sprzedaż bliską 70 tysiącom egzemplarzy według danych GfK.

Jego publikacje książkowe obejmują: Réponses à Hadopi (2011), L'Ordre et le monde (2016), D'après une image de Daesh (2017), Crépuscule (2019), Contre Macron (2019), Assange, l'antisouverain (2020), La République ne vous appartient pas (2020), Abattre l'ennemi (2021), Treize pillards (2022), Luttes (2022), Coup d'État : manuel insurrectionnel (2023), Hanouna (2023), Paroles (2024), Comment fabriquer une guillotine (2024) oraz napisaną wspólnie z Mehdim Belhajem Kacemem La renégation héroïque (2025).

Tematyka książek Branco obejmuje prawo cyfrowe, instytucje międzynarodowe i mechanizmy reprezentacji politycznej. W Réponses à Hadopi krytykuje on penalizację internetowego udostępniania utworów i proponuje reformę dystrybucji kultury, która pozostawiałaby autorom kontrolę nad prawami osobistymi i majątkowymi. W L'Ordre et le Monde wskazuje na strukturalne ograniczenia Międzynarodowego Trybunału Karnego: niewielką liczbę wyroków, proceduralizację sporów, ówczesne skupienie postępowań na Afryce oraz częstsze ściganie wykonawców niż inicjatorówYves Gounin, „Juan Branco, L’Ordre et le Monde”, Politique étrangère, nr 3, 2016 .. W Crépuscule przedstawia dojście Emmanuela Macrona do władzy przez pryzmat sieci politycznych, gospodarczych i medialnych oraz formułuje krytykę reprezentacji demokratycznej. Assange, l'antisouverain łączy biografię Juliana Assange’a z analizą jego publicznego przedstawiania i inwigilacji; Abattre l'ennemi krytykuje pośredników reprezentacji i postuluje kontrolę obywatelską; Coup d'État rozróżnia wybory, zamach stanu i rewolucję, rozwijając strategię insurekcyjną; Hanouna opisuje tytułowego prezentera jako symptom powiązań między rozrywką, gospodarką i politykąJuan Branco, Assange, l'antisouverain, Éditions du Cerf, 2020; Abattre l'ennemi, Éditions Divergences, 2021; Coup d'État : manuel insurrectionnel, Au diable vauvert, 2023; Hanouna, Au diable vauvert, 2023..

Publikował także reportaże w Le Monde diplomatique, między innymi z Demokratycznej Republiki Konga i Dżibuti. W 2018 współpracował jako niezależny ekspert z misją MINUSCA w Republice Środkowoafrykańskiej. Po opublikowaniu przez niego zarzutów dotyczących działań misji ONZ zakończyła współpracę i zażądała, by opuścił kraj.

W wywiadach udzielonych Slate pisarz Don DeLillo i reżyser David Cronenberg wskazywali, że Branco uczestniczył w początkowym etapie przygotowań do ekranizacji powieści Cosmopolis, między innymi proponując Cronenberga jako reżysera.

W 2025 zrealizował swój pierwszy pełnometrażowy film fabularny Le Massacre de Gilles de Rais, portugalską produkcję trwającą około 98 minut. Film znalazł się w oficjalnych programach festiwali w Pingyao i São Paulo oraz został pokazany poza konkursem na LEFFEST w Lizbonie.

Działalność polityczna

W okresie studiów był związany kolejno ze środowiskiem Dominique'a de Villepina i z młodzieżową organizacją francuskich Zielonych. W wyborach samorządowych w Paryżu w 2008 znalazł się na liście Zielonych; w tym okresie założył też stowarzyszenie Jeune République. W 2011 należał do publicznych krytyków francuskiej ustawy HADOPI i opublikował poświęconą jej książkę.

W wyborach parlamentarnych w 2017 kandydował w dwunastym okręgu departamentu Seine-Saint-Denis z poparciem La France insoumise; zdobył 13,94% głosów i zajął czwarte miejsce. W czerwcu 2026 News Tank Culture wymienił go wśród osób, które zadeklarowały kandydowanie w wyborach prezydenckich we Francji w 2027, wskazując przy jego nazwisku ruch Les Ruches.

Postępowania, orzeczenia i spory

Sprawa Griveaux

Według Le Nouvel Obs Branco powiedział w lutym 2020, że rosyjski artysta Piotr Pawlenski konsultował się z nim przed opublikowaniem intymnych nagrań, po których Benjamin Griveaux wycofał kandydaturę na mera Paryża. W 2021 paryski organ dyscyplinarny udzielił Branco nagany za wypowiedzi związane z tą sprawą; Sąd Apelacyjny w Paryżu uchylił ją w czerwcu 2023. W październiku 2023 Pawlenski został skazany na sześć miesięcy pozbawienia wolności wykonywanej pod dozorem elektronicznym, a Alexandra de Taddeo na sześć miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary.

Senegal

Jako członek zespołu prawnego senegalskiego opozycjonisty Ousmane Sonko został 5 sierpnia 2023 zatrzymany w pobliżu granicy Mauretanii i Senegalu, a następnie przekazany władzom senegalskim i osadzony w Dakarze. 7 sierpnia został tymczasowo zwolniony i wrócił do Francji.

W 2024 hiszpański Audiencia Nacional wszczął postępowanie dotyczące przedstawionej przez Branco wersji wydarzeń, zgodnie z którą miał zostać uprowadzony w Mauretanii i przymusowo przewieziony do Senegalu. Został przesłuchany jako pokrzywdzony, a sędzia zarządził dalsze czynności i wystąpienia o międzynarodową pomoc prawną; postępowanie dotyczyło zatem zarzucanego, a nie prawomocnie ustalonego porwania.

Opinia dotycząca etyki dziennikarskiej

Francuska Rada Etyki Dziennikarskiej i Mediacji (CDJM), która nie jest sądem, w opinii nr 20-014 z 5 maja 2020 częściowo uwzględniła zawiadomienia złożone przez 23 osoby w związku z wywiadem Apolline de Malherbe z Branco w programie Bourdin Direct z 17 lutego 2020. Rada oceniła, że sposób prowadzenia rozmowy wykazywał stronniczość wykraczającą poza swobodę dziennikarskiego dociekania, a końcowa wypowiedź prowadzącej naruszyła zasady dotyczące bezpodstawnych oskarżeń i prawa do odpowiedzi.

Postępowanie dyscyplinarne

W październiku 2024 organ dyscyplinarny Paryskiej Izby Adwokackiej zawiesił Branco w prawie wykonywania zawodu na trzy lata, przy czym dziewięć miesięcy sankcji miało podlegać wykonaniu, a pozostała część została warunkowo zawieszona. Postępowanie dotyczyło między innymi upublicznienia dokumentów z dotyczącego go postępowania, co Branco uzasadniał potrzebami własnej obrony. Sąd Apelacyjny w Paryżu utrzymał orzeczenie 16 października 2025. Opublikowana przez izbę kopia wyroku nosi oznaczenie frappe de pourvoi, wskazujące na wniesienie skargi kasacyjnej.

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1989 Kategoria:Francuscy eseiści Kategoria:Francuscy prawnicy Kategoria:Adwokaci