Mikołaj Zygmunt Kwaśniewski (ur. 6 grudnia 1871 w Niemoroży, powiat zwinogródzki guberni kijowskiej, zm. prawdopodobnie w 1941 w Auschwitz-Birkenau) – polski działacz niepodległościowy i polityk, wicemarszałek Senatu IV kadencji (1935–1938). W 1938 członek założyciel Stronnictwa Demokratycznego, wojewoda tarnopolski, krakowski i poznański, doktor medycyny, pułkownik lekarz Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Kariera medyczna i wojskowa Syn Kaspra i Henryki z domu Świdzińskiej. W 1891 rozpoczął studia na wydziale matematyczno-fizycznym Uniwersytetu Noworosyjskiego w Odessie. W 1897 wyjechał do Charkowa, gdzie rozpoczął studia na wydziale medycznym Uniwersytetu. W latach 1896–1911 należał do Polskiej Partii Socjalistycznej. Wielokrotnie aresztowany za działalność polityczną, ukończył studia medyczne w 1904 na Uniwersytecie Lwowskim. W latach 1907–1914 był lekarzem ziemskim w Płoskirowie w guberni podolskiej. W 1914 przeniósł się do Warszawy.

10 lipca 1915 wstąpił do Legionów Polskich w charakterze szeregowca, gdzie przydzielono go do 5 pułku piechoty, wraz z którym przeszedł całą ofensywę 1915. 28 października 1915 awansował na podporucznika, a 1 listopada następnego roku, na porucznika. W 1916 uczestniczył w bitwie pod Kostiuchnówką, gdzie „w czasie nieustającego ognia huraganowego trwającego przez cały dzień, mimo ogromu swego przemęczenia i ciągłego niebezpieczeństwa utraty życia spieszy wszędzie z pomocą rannym”. Za odwagę i obowiązkowość wykazaną podczas walki, w 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy. Wiosną 1917 pełnił służbę w Komendzie Placu RembertówLista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 54.. W tym też roku, po tzw. kryzysie przysięgowym, został internowany w obozie dla polskich oficerów w Beniaminowie. Służbę zakończył w stopniu podpułkownika lekarza.

Po odzyskaniu niepodległości służył w Wojsku Polskim. W grudniu 1921 ogłoszono jego przeniesienie do kompanii zapasowej sanitarnej nr 2 na stanowisko dowódcy. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 30. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, w grupie lekarzy, a jego oddziałem macierzystym była wówczas kompania zapasowa sanitarna nr 1 w WarszawieLista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 309.. W styczniu 1924 został przydzielony ze Szpitala Okręgowego Nr I do 1 batalionu sanitarnego w Warszawie na stanowisko dowódcy batalionu. We wrześniu 1926 został przeniesiony do Departamentu VIII Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisko szefa Wydziału II. Z dniem 1 marca 1927 został mu udzielony dwumiesięczny urlop z zachowaniem uposażenia, a z dniem 30 kwietnia 1927 został przeniesiony w stan spoczynkuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 5 lutego 1927 roku, s. 40, 44..

Kariera polityczna W 1926 przeszedł do służby w administracji państwowej. Jako radca wojewódzki w marcu 1926 został mianowany naczelnikiem Wydziału V w Urzędzie Wojewódzkim we Lwowie. W końcu listopada powierzono mu kierownictwo starostwa powiatu stolińskiego, po czym od 16 lutego 1927 do listopada 1928 zajmował stanowisko wojewody tarnopolskiego, od listopada 1928 do czerwca 1935 wojewody krakowskiego, a od czerwca do września 1935 wojewody poznańskiego. W 1935 w dowód wdzięczności otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Zakopanego.

Wybrany senatorem RP we wrześniu 1935 z terenu Krakowa (z ramienia BBWR), utrzymał mandat do chwili rozwiązania parlamentu w końcu 1938. Był jednym z trzech wicemarszałków Senatu, ponadto przewodniczącym krakowskiej grupy parlamentarnej. W końcu 1937 współorganizował Klub Demokratyczny w Warszawie i Krakowie, został członkiem komitetu Organizacyjnego Stronnictwa Demokratycznego w Krakowie. W połowie kwietnia 1939 wybrany został prezesem Rady Naczelnej SD.

W latach trzydziestych działał w Lidze Morskiej i Kolonialnej, należał do wybitnych wolnomularzy w Krakowie. Prezes Zarządu Okręgu Kraków Związku Legionistów Polskich w 1936Związek Legionistów Polskich: 1936-1938 r.: sprawozdanie Zarządu Głównego Związku Legionistów Polskich, Warszawa 1938, s. 72..

Podczas okupacji niemieckiej był organizatorem i przywódcą konspiracyjnego SD w Krakowie. Aresztowany w Krakowie między 11 a 13 stycznia 1941, został 21 lutego 1941 przewieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz i prawdopodobnie tam zamordowany.

Życie prywatne Był żonaty i miał syna Leszka (ur. 6 października 1905).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6585 – 17 maja 1922 Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1935 „za wybitne zasługi dla Państwa”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski –10 listopada 1928M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 630 „za zasługi na polu administracji państwowej”. Order Krzyża Grunwaldu III klasy – pośmiertnie, 11 lipca 1946 „za działalność konspiracyjną w czasie okupacji na terenie całego Kraju”. Krzyż Niepodległości –13 kwietnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyżem Walecznych czterokrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 13 maja 1933 „za zasługi na polu obrony powietrznej i przeciwgazowej”. Odznaka Honorowa Polskiego Czerwonego Krzyża I stopnia – 1935

Przypisy

Bibliografia

Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 1017, 1078.

Polski Słownik Biograficzny, t. XVI, Kraków 1971 (Piotr Stawecki). Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 3, Warszawa 1992 (Andrzej Pilch).

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Noworosyjskiego Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Członkowie Ligi Morskiej i Kolonialnej (1930–1939) Kategoria:Członkowie terytorialnych władz organizacyjnych Związku Legionistów Polskich Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Polskiego Czerwonego Krzyża I stopnia Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego – ofiary KL Auschwitz Kategoria:Oficerowie 1 Batalionu Sanitarnego Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie lekarze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1892–1906) Kategoria:Politycy Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Politycy Stronnictwa Demokratycznego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy wolnomularze Kategoria:Pułkownicy lekarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Starostowie powiatowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kostiuchnówką 1916 Kategoria:Urodzeni w 1871 Kategoria:Wicemarszałkowie Senatu Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji (1935–1938) Kategoria:Wojewodowie krakowscy (II Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie poznańscy (II Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie tarnopolscy Kategoria:Zmarli w 1941 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich