Szczytniki – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Kórnik, w dolinie Michałówki, przy drodze powiatowej nr 548 z Gądek do Czapur.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od początku XIV wieku. Wymieniona po raz pierwszy w dokumencie zapisanym po łacinie z 1386 pod staropolską nazwą „Sczitniky, 1390 „Sczithniki”, 1394 „Szczithniki”, 1396 „Sczytniky, 1400 „Sczitniky”, 1401 „Scitniki”, 1402 „Sczitniki”, 1414 „Szcitniki”, 1419 „Szczytnyky”, 1423 „Sczythniky”, 1423 (według zachowanej kopii z lat 1488-1492) „Sczythnyky”, 1427 „Sczithniky”, 1443 „Schczitniky”, 1445 „Sczithniki Maius”, 1446 „Maius Sczithnyki”, 1508 „Schczythnyky”, 1524 „Maius Scithniki”.

Nazwa Szczytniki oznacza osadę ludności służebnej produkującej tarcze, które w języku staropolskim nazywano „szczytami”. W Polsce istnieje wiele miejscowości o tej nazwie: w Wielkopolsce istnieją też Szczytniki (obecnie Szczytniki Czerniejewskie) koło Wrześni, nieistniejące już Szczytniki Małe (znane z kilku wzmianek z pocz. XV wieku, Szczytniki (obecnie Szczytniki Duchowne) koło Gniezna, a także np. Szczytniki – dzielnica Wrocławia.

Od nazwy miejscowości pochodzi również polskie, szlacheckie nazwisko Szczytnickich, właścicieli miejscowości od średniowiecza, którzy od nazwy Szczytniki przyjęli odmiejscowe nazwisko.

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością szlachecką należącą do lokalnej szlachty polskiej z rodu Szczytnickich, którzy od nazwy miejscowości przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 tereny, na których powstała miejscowość leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1445 miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego. Od 1508 znajdowała się w parafii GłuszynaJacek Wiesiołowski, Wsie parafii głuszyńskiej w świetle Liber beneficiorum z 1510 roku, w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/2009, s.84, ISSN 0137-3552.

W latach 1386-1405 właścicielem we wsi był Jan Szczytnicki zwany także Jankiem ze Szczytników wicewojewoda w Poznaniu w 1403. W 1386 odnotowany w procesie z wdową po Jaśku z Gądek uzyskał 1/3 dziedziny oraz młyna w Gądkach. W 1387 pozwany został przez Żyda Muszkę z Pyzdr o długi Jakusza z Góry. Sąd stwierdził jednak, że w sprawie tej pozywać należy tylko Jakusza. W 1389 odpierał on roszczenia Bogusławy Piechowej z Gądek do posiadanego przez Jana zastawu w Gądkach. W 1390 Jan Szczytnicki wygrał proces z Piechową o 5 grzywien. W 1391 toczył on proces sądowy z Żydem Łazarzem synem Muszki z Pyzdr. W 1391 Więcek ze wsi Olsze miał zapłacić 10 grzywien Janowi Szczytnickiemu, gdyż nie wymierzył on sprawiedliwości swojemu synowi. W latach 1393-1394 tenże ponownie odparł poparte dokumentami roszczenia Bogusławy Piechowej z Gądek i został utrzymany przy posiadaniu dóbr w Gądkach. W 1394 Jan Szczytnicki zaświadczył jako trzeci świadek w wywodzie szlachectwa Piotra ze wsi Zberki w powiecie pyzdrskim. W latach 1401-1403 był także jednym z poręczycieli przy podziale Olszyc. W 1402 Jan Szczytnicki został pozwany przez Świętosława Zabłockiego o 8 grzywien i 10 groszy tytułem zastawu i jeśli nie zjawi się Piechowa, Jan winien sam odpowiadać przed sądem. W 1403 Janek utrzymany został przez sąd w posiadaniu dziedziny w Gądkach, dopóki nie zjawi się ktoś, kto ją wykupi za 80 grzywien. W 1403 Jan Szczytnicki toczył proces sądowy z Januszem ze Skrzynek o dobra w Skrzynkach, jakie Wyszota z Łęgu trzymał w zastawie od Jana za 18 grzywien. W 1404 pozwany został o dziesięciny z Kanina.

W latach 1401-1436 odnotowany w kilku średniowiecznych procesach sądowych został Chwalibóg (Bogusław) Szczytnicki, ze Szczytnik. Był on synem Jana, bratem Bartosza i Mikołaja, a także ojcem Jana. W 1409 wspomniany wraz z braćmi Bartoszem i Mikołajem ze Szczytnik. W 1409 wraz z Niklem Kotwiczem i Święszkiem Krzestkowskim poręczyli w sądzie za Mikołaja Szczytnickiego. W 1410 Chwalibóg Szczytnicki wraz ze swymi braćmi Bartoszem i Mikołajem Szczytnickim zobowiązali się nie wadzić Mikołajowi Gądkowskiemu w posiadaniu dóbr w Szczytnikach. W 1410 Chwalibóg pozwany został przez Bartosza z Grabowca o 4 rany. W 1413 Chwalibóg Szczytnicki pozwał Paszka Chrząstowskiego o napad na gospodę jego braci Mikołaja i Bartosza i zabicie ich. Paszek miał zapłacić po 60 grzywien za każdego zabitego. W 1414 Chwalibóg Szczytnicki pozwał Paszka o niespłacone kary sądowe. W 1416 Chwalibóg, (zwany też Bogusławem) toczył proces sądowy z siostrą Bogusławą, żoną Jana z Worowa, która domagała się wypłacenia posagu wartości 30 grzywien, tak samo, jak dał innym siostrom. Chwalibóg dowodził przed sądem, że zabrała ona 10 grzywien z dóbr ojcowskich. W 1419 wraz z Pawłem z Bylina oraz Mikołajem z Tulec winni byli Wierzbięcie z Rozbitka 40 grzywien jako poręczyciele za Jana i jego matkę z Gowarzewa po zaprzysiężeniu wysokości szkód, jakie ponieśli, uzyskali wwiązanie w dobra w Gowarzewie i Tomaszewicach. W 1419 Chwalibóg Szczytnicki toczył proces z Mikołajem Siekiereckim i Stanisławem z Gowarzewa. Wraz z Pawłem z Bylina i Mikołajem z Tulec toczyli proces z Jurą z Bielaw o 40 grzywien szkody. W 1420 Chwalibóg dowodził, że Sobek „de Borzim” nie znalazł w jego domu konia, samostrzału, miecza oraz pieniędzy, o których kradzież go oskarżał. W 1424 Paweł z Gowarzewa miał zapłacić zapłacić Chwalibogowi 10,5 grzywny. W 1425 Chwalibóg Szczytnicki i Mikołaj Tulecki pozwani zostali przez Jana Komornickiego o 30 grzywien szkody, jaką Jan poniósł z powodu poręczenia za nich. W 1426 Chwalibóg kupił od Katarzyny żony Stanisława z Grodźca w powiecie pyzdrskim jej część Gądek. W 1426 toczył proces sądowy z Pawłem i jego synem Mikołajem Chmielem z Gowarzewa i Tomaszowic. W 1426 Chwałka ze Świekotek i Katarzyna z Grodźca winne były Chwalibogowi 80 grzywien. W latach 1426-1428 Chwalibóg Szczytnicki toczył proces ze Stanisławem z Gowarzewa o porękę wartości 4 grzywien. W 1428 sąd utrzymał w mocy dokument nabycia przez Chwaliboga część Gądek leżącej koło Szczytnik, „przy wielkiej drodze”. W latach 1432-1433 Chwalibóg toczył kolejny proces z Janem z Gądek. W 1433 przysięgał, że był ciężko chory, gdy miał termin rozprawy z Jaśkiem Orzem z Rogalina. W latach 1433-1434 toczył proces z Tomkiem ze Starołęki, a w sądzie zastępił go syn Jan. W 1434 w kolejnym procesie z Maciejem Pieścichą, ponownie zastępił go w sądzie syn Jan. W 1434 Chwalibóg Szczytnicki kupił od Piotra i Andrzeja z Kamionek jezioro Drzewiec w Kamionkach wraz z jazami.

Średniowieczne historyczne zapisy odnotowały również mieszkańców miejscowości pochodzących z niższych stanów. W 1400 Świętosław kmieć szczytnicki toczył proces z Pietraszem Czapurskim. W 1425 Chwalibóg Szczytnicki za zgodą kmieci szczytnickich Macieja Kuchny i Piotra Ciechnicza zapisał wikariuszom katedry poznańskiej jedną grzywnę czynszu ze Szczytnik od sumy głównej 10 grzywien, przenosząc ten czynsz ze swej wsi Daszewice, na której był on dotąd zapisany. W 1524 do połowy Szczytnik przypadającej Katarzynie i Annie Szczytnickim należeli kmiecie Wojciech włodarz (łac. „villicus”), Wawrzyniec Koziełek, Jakub Buch i Wojciech Robaszek oraz zagrodnicy Paweł Nowak i Jan Wielgi. Kmieć Wojciech Kassy miał zostać wspólny pomiędzy tymi paniami a ich stryjem Piotrem, słuchając obu stron i pracując dla nich na zmianę. W 1534 odnotowany został młody pastuch, a w 1547 Jakub syn młynarza Andrzeja ze Szczytnik, który poraniony został przez szlachcica Pawła Kamieniewskiego w karczmie w Kamionkach.

Wieś wspominały XVI wieczne zapisy podatkowe. W 1508 miał w niej miejsce pobór od 6 półłanków. W 1510 w Szczytnikach odnotowano 4,5 łana osiadłego, 0,5 łana opuszczonego, 3 zagrodnikow, folwark. W 1563 pobrano podatki od 4,5 łana, młyna wodnego dorocznego o jednym kole wodnym. W 1580 odnotowano pobór ze Szczytników wsi Jana i Sędziwoja Sczytnickich od 3 łanów, dwóch zagrodników oraz dwóch komorników .

Po wielokrotnych zmianach właścicieli wieś weszła w skład majątku kórnickiego.

W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa poznańskiego.

Czas obecny Obecnie Szczytniki są obszarem intensywnego osadnictwa. Znajduje się tutaj również kompleks działek letniskowych.

Zobacz też Szczytniki Czerniejewskie, Szczytniki Duchowne, Szczytniki Małe, Szczytniki nad Kaczawą, Szczytniki-Kolonia

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Kórnik (gmina)