thumb|240px| Awers talara z popiersiem Bogusława XIV (1635) thumb|240px|Sarkofag Bogusława XIV na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie Bogusław XIV zwany Towarzyskim (ur. 31 marca 1580 w Bardzie, zm. 10 marca 1637 w SzczecinieE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 470-472.) – książę na Darłowie w latach 1606–1621 (wraz z bratem Jerzym II do 1615) i od 1622, książę na Bukowie w latach 1617–1621 i od 1622, książę szczeciński od 28 listopada 1620, wreszcie od 1625 książę wołogoski i całego Pomorza Zachodniego, od 1623 biskup kamieński, syn Bogusława XIII z rodu Gryfitów i Klary von Braunschweig-Lüneburg.
Życiorys Był szóstym dzieckiem i trzecim synem ówczesnego księcia na Bardzie i Nowopolu (Neuencamp), Bogusława XIII i jego pierwszej żony Klary, księżniczki brunszwickiejE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 470.. Od najmłodszych lat był przygotowywany przez ojca do pełnienia rządów; brał udział w sejmach stanów pomorskich i poznawał ustawodawstwo kraju. W 1606 podróżował do Niemiec, Niderlandów, Anglii, Szkocji, Francji i WłochJ.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 130.. Po śmierci Bogusława XIII w 1606 zarządzał księstwem darłowskim, początkowo wraz z bratem Jerzym II, a od 1615 samodzielnieK. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 133.. Rok wcześniej, 27 października 1614 została podpisana umowa małżeńska w Sonderburgu, a po upływie prawie czterech miesięcy – 19 lutego 1615 w Darłowie ożenił się z Elżbietą, córką Jana Młodszego, księcia szlezwicko-holsztyńskiego na Sonderburgu i Elżbiety brunszwickiej z GrubenhagenE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 471.. Po bezpotomnej śmierci starszego brata, Franciszka, 28 listopada 1620 Bogusław przejął władzę nad księstwem szczecińskim, wydzielając w 1621 jedynemu żyjącemu wówczas bratu Ulrykowi okręg Darłowa, Bukowa oraz Kamień. W 1622 nadał również swojej siostrze Annie, która wraz z synem Ernestem Bogusławem, księciem Croy w latach 20. XVII w. wróciła na Pomorze, wieś Smołdzino w okolicach Słupska, w rok później także własną siedzibę w Słupsku, w 1625 zaś kompleks lasów wokół góry RowokółE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 475.. Po śmierci Ulryka ogłosił się w czerwcu 1623 biskupem kamieńskim, mianując jednocześnie Filipa Juliusza, księcia wołogoskiego – koadiutorem. Po śmierci tego ostatniego w 1625 przyłączył do swojej domeny także księstwo wołogoskie i władał odtąd ziemiami całego Pomorza Zachodniego.
Okres jego rządów przypadł na czasy wojny trzydziestoletniej – okres bardzo trudny, gdyż wojska kwaterujące na Pomorzu doprowadzały kraj do ruiny (Pomorze ze Szczecinem było dogodnym terenem i bazą operacyjną dla wojsk szwedzkich). Mimo usilnych starań Bogusławowi nie udało się zachować neutralności księstwa. W 1627 został zmuszony do wyrażenia zgody na zakwaterowanie wojsk cesarskich pod dowództwem Albrechta von Wallensteina. W latach 30. XVII w. księstwo przeżywało poważne trudności wewnętrzne – wpływy stanów szlacheckich znacznie ograniczyły władzę księcia.
W kwietniu 1633 na skutek udaru (po którym nastąpiły kolejne) został dotknięty częściowym paraliżem; już nigdy nie powrócił do pełnego zdrowiaE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 470; R. Schmidt, Bogislaw XIV., [w:] Neue deutsche Biographie, Bd. 2: Behaim-Bürkel, hrsg. von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Berlin, cop. 1955, s. 418 n., www.deutsche-biographie.de; G. v. Bülow, Bogislaw XIV., [w:] Allgemeine deutsche Biographie, Bd. 3: Bode-v. Carlowitz, auf Veranlassung und mit Unterstützung Seiner Majestaet des Königs von Bayern Maximilian II hrsg. durch die Historische Commission bei der Königl. Akademie der Wissenschaften, Leipzig 1876, s. 56-58, www.deutsche-biographie.de.. W czerwcu tego samego roku desygnował swojego siostrzeńca, Ernesta Bogusława de Croÿ na swojego następcę na urzędzie biskupa kamieńskiego, zabiegał bezskutecznie o nadanie księciu de Croÿ Lęborka i Bytowa przez króla Polski Władysława IV. W dwa lata później przekazał siostrzeńcowi we władanie hrabstwa Nowogardu i MaszewaE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 480.
10 marca 1637 zmarł na zamku w Szczecinie, jako ostatni władca Pomorza Zachodniego z rodu Gryfitów. Na mocy sporządzonego testamentu Brandenburczycy zostali wykluczeni z sukcesji, natomiast Pomorze miało przejść w ręce Szwedów. Podpisany w 1648 pokój westfalski potwierdził polityczny upadek Pomorza, które zostało podzielone między Szwecję i Brandenburgię. Bogusław XIV został pochowany w kościele zamkowym św. Ottona w Szczecinie dopiero 25 maja 1654J.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, ss. 132, 135..
Genealogia
Przypisy
Bibliografia Bülow, G. v., Bogislaw XIV., [w:] Allgemeine deutsche Biographie, Bd. 3: Bode-v. Carlowitz, auf Veranlassung und mit Unterstützung Seiner Majestaet des Königs von Bayern Maximilian II hrsg. durch die Historische Commission bei der Königl. Akademie der Wissenschaften, Leipzig 1876, s. 56-58, www.deutsche-biographie.de.
Schmidt R., Bogislaw XIV., [w:] Neue deutsche Biographie, Bd. 2: Behaim-Bürkel, hrsg. von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Berlin, cop. 1955, s. 418 n., www.deutsche-biographie.de. Szymański J.W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, .
Linki zewnętrzne Bogusław XIV – dokumenty w bibliotece Polona
Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego Kategoria:Biskupi kamieńscy (luterańscy) Kategoria:Duchowni luterańscy Kategoria:Gryfici Kategoria:Urodzeni w 1580 Kategoria:Zmarli w 1637