Bielankowate, białokrwiste (Channichthyidae) – rodzina morskich ryb okoniokształtnych. Są jedynymi kręgowcami, które nie mają we krwi hemoglobiny.
Występowanie Morza antarktyczne do wybrzeży Ameryki Południowej.
Cechy charakterystyczne Przedstawiciele rodziny Channichthyidae charakteryzują się wydłużonym, pozbawionym łusek ciałem, które u wielu gatunków jest częściowo przezroczyste. Mają dużą głowę z wydłużonym pyskiem oraz szeroki otwór gębowy, co wiąże się z ich drapieżnym trybem życia. Dorastają zazwyczaj do około 75 cm długości. Wyróżniającą cechą tej grupy jest całkowity brak hemoglobiny we krwi, przez co ich krew ma jasne, niemal białe zabarwienie. Nie występują u nich również funkcjonalne erytrocyty, choć u niektórych gatunków zachowały się ewolucyjne pozostałości struktur związanych z czerwonymi krwinkami. Utrata hemoglobiny i erytrocytów stanowi przystosowanie do życia w bardzo zimnych, silnie natlenionych wodach Antarktyki – zmniejszenie lepkości i gęstości krwi ułatwia jej krążenie w niskich temperaturach. W zamian ryby te wykształciły liczne kompensacje fizjologiczne, takie jak bardzo duże skrzela, rozbudowany układ krążenia (nieproporcjonalnie duże serce, zwiększona objętość krwi, poszerzone i silnie rozgałęzione naczynia krwionośne) oraz wolny metabolizm. Tlen pobierany jest nie tylko przez skrzela, ale również częściowo przez skórę na drodze dyfuzji. Badania molekularne wykazały, że przodkowie tej grupy utracili niemal wszystkie geny kodujące hemoglobinę; zachował się jedynie fragment jednego genu alfa-globiny, co czyni je jedynymi znanymi kręgowcami pozbawionymi funkcjonalnej hemoglobiny. Niektóre gatunki, takie jak borel czy kergulena, mają znaczenie gospodarcze i są poławiane dla mięsa.
Klasyfikacja Rodzaje zaliczane do tej rodziny:
Chaenocephalus — Chaenodraco — Champsocephalus — Channichthys — Chionobathyscus — Chionodraco — Cryodraco — Dacodraco — Neopagetopsis — Pagetopsis — Pseudochaenichthys
Zobacz też Lista rodzin ryb
Przypisy Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
Linki zewnętrzne Opis rodziny – Fishbase.org (j.angielski)