Sam Elliott, właśc. Samuel Pack Elliott (ur. 9 sierpnia 1944 w Sacramento) – amerykański aktor, scenarzysta, producent filmowy i telewizyjny.
Jego charakterystyczna, szczupła sylwetka, gęste wąsy, głęboki, dźwięczny głos i zachodnia namiętność sprawiły, że często występował jako kowboj i ranczer. Zagrał w produkcjach hollywoodzkich: Zachodni szlak (1967), Butch Cassidy i Sundance Kid (1969), Gunsmoke (1972), Dziki i wolny (1987), Wykidajło (1989), Gettysburg (1993), Tombstone (1993) i Big Lebowski (1998). Za rolę Bobby’ego Maine’a w dramacie muzycznym Narodziny gwiazdy (2018) był nominowany do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego i Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych za wybitny występ aktora w roli drugoplanowej.
Życiorys Wczesne lata życia Urodził się w Sacramento w Kalifornii jako syn Glynn Mamie Elliott (z domu Sparks; 1915–2011), instruktorki / nauczycielki wychowania fizycznego w szkole średniej, i Henry’ego Nelsona Elliotta (1911–1966), który pracował jako specjalista od zwalczania drapieżników w Departamencie Zasobów Wewnętrznych. Jego rodzice pochodzili z El Paso w Teksasie, a Elliott miał przodka, który służył jako chirurg w bitwie pod San Jacinto. Jego rodzina była pochodzenia angielskiego, szkockiego i irlandzkiego, a także miała korzenie szwajcarskie, holenderskie i szwedzkie.
Miał 13 lat, kiedy wraz z rodziną przeprowadził się do Portland w stanie Oregon, gdzie w 1962 ukończył szkołę średnią David Douglas High School. Przez dwa semestry studiował psychologię i język angielski w college’u na University of Oregon w Eugene, zanim zrezygnował. Powrócił do Portland i uczęszczał do Clark College w pobliskim Vancouver, w sąsiednim stanie Waszyngton, gdzie ukończył dwuletni program i został obsadzony jako Big Jule w przedstawieniu Faceci i laleczki. Lokalna gazeta „The Columbian” z Vancouver zasugerowała, że Elliott powinien być zawodowym aktorem. Po ukończeniu Clark College w 1965, ponownie zapisał się na University of Oregon i zobowiązał się do bractwa Sigma Alpha Epsilon. Zrezygnował ponownie przed ukończeniem studiów po tym, jak jego ojciec zmarł na atak serca. Mieszkał przez krótki czas w Princeton, w stanie Wirginia Zachodnia.
Kariera Pod koniec lat 60. przeniósł się do Los Angeles, aby rozpocząć karierę aktorską, od czego odwodził go jego ojciec. Dorabiał podczas studiów aktorskich na budowie i służył w United States Air Force – 146th Airlift Wing California Air National Guard (The Hollywood Guard) na lotnisku Van Nuys, zanim jednostka przeniosła się do stacji Air National Guard na Wyspach Normandzkich.
Rozpoczął karierę jako aktor charakterystyczny; jego wygląd, głos i postawa dobrze pasowały do westernów. W 1968 podpisał kontrakt z wytwórnią filmową 20th Century Fox. Grywał w serialach ABC: kryminalnym Felony Squad (1968–1969) z Howardem Duffem, fantastycznonaukowym Kraina Gigantów (Land of the Giants, 1969), policyjnym F.B.I. (1969) z Efremem Zimbalistem Jr. i sądowym Judd dla obrony (Judd for the Defense, 1969). Otrzymał epizodyczne role w seryjnym westernie CBS Lancer (1969–1970). Wkrótce trafił na kinowy ekran w westernie Butch Cassidy i Sundance Kid (Butch Cassidy and the Sundance Kid, 1969), a na planie filmowym poznał swoją przyszłą żonę aktorkę Katharine Ross. Wspólnie zagrali również w horrorze Dziedzictwo (The Legacy, 1978), miniserialu NBC Morderstwo w Teksasie (Murder in Texas, 1981) z Farrah Fawcett, telewesternie CBS Jeźdźcy cienia (The Shadow riders, 1982) z główną rolą Toma Sellecka, teledramacie ABC Travis McGee (1983) i telewesternie TNT Conagher (1991), do którego wspólnie z żoną opracował scenariusz. W 1984 wzięli ślub. Mają córkę Cleo Rose (ur. 17 września 1984).
Wszechstronność swojego aktorstwa zademonstrował w serialu CBS Mission: Impossible (1970-71) jako dr Doug Lang, horrorze fantastycznonaukowym Żaby (Frogs, 1972) z Joan Van Ark oraz dramacie Petera Bogdanovicha Maska (Mask, 1985) u boku Cher i Erica Stoltza. W dramacie telewizyjnym ABC Śmierć w Kalifornii (A Death in California, 1985) opartym na prawdziwym wydarzeniu z Cheryl Ladd zagrał psychotycznego biznesmena, który zamordował narzeczonego swojej towarzyszki z Beverly Hills, a następnie ją zgwałcił i terroryzował, co doprowadziło do dziwacznego procesu. Był sympatyczny jako traper Con Vallian w westernie Dziki i wolny (The Quick and the Dead, 1987), gdzie łączył ton heroiczny z lekką ironią i humorem.
Za rolę kowboja Conna Conaghera w telewizyjnym westernie TNT Conagher (1991) zdobył nominację do nagrody Złotego Globu. Kreacja Dzikiego Billa Hickoka w telewizyjnym westernie CBS Dziewczęta z prerii (Buffalo Girls, 1995) przyniosła mu nominację do nagrody Emmy i Złotego Globu. W dreszczowcu Ghost Rider (2007) u boku Nicolasa Cage’a i Bretta Cullena zagrał postać jeźdźca na emeryturze.
W 2011 przedstawił drużyny na Super Bowl XLV.
Filmografia Filmy fabularne Rok film fabularny/serial TV Rola 1967 Zachodni szlak (The Way West) mieszczanin z Missouri 1969 Butch Cassidy i Sundance Kid (Butch Cassidy and the Sundance Kid) pokerzysta #2 1970 Gry (The Games) Richie Robinson 1972 Molly i Lawless John (Molly and Lawless John) Johnny Lawler 1972 Żaby (Frogs) Pickett Smith 1976 Ratownik (Lifeguard) Rick Carlson 1978 Dziedzictwo (The Legacy) Pete Danner 1985 Maska (Mask) Gar 1987 Śmiercionośna ślicznotka (Fatal Beauty) Mike Marshak 1988 Błękitny gliniarz (Shakedown) Richie Marks 1989 Wykidajło (Road House) Wade Garrett 1989 Renifer Świętego Mikołaja (Prancer) John Riggs 1990 Siostrzyczki (Sibling Rivalry) Charles Turner Jr. 1991 W matni (Rush) Dodd 1993 Gettysburg generał brygady John Buford 1993 Tombstone Virgil Earp 1995 Wersja ostateczna (The Final Cut) John Pierce 1995 Bandycki szlak (The Desperate Trail) Szeryf Bill Speakes 1996 Zły glina (Dog Watch) Charlie Falon 1998 Big Lebowski (The Big Lebowski) Nieznajomy 1998 Kraina Hi-Lo (The Hi-lo country) Jim Ed Love 2000 Ukryta prawda (The Contender) Kermit Newman 2001 Powstałaś z mojego żebra (Pretty when you cry) detektyw Lukas Black 2002 Byliśmy żołnierzami (We Were Soldiers) starszy sierżant Basil Plumley 2003 Hulk generał Ross 2003 Droga do szczęścia (Off the Map) Charley 2005 Dziękujemy za palenie (Thank You for Smoking) Lorne Lutch 2006 Krowy na wypasie (Barnyard) Ben (głos) 2006 Alibi (The Alibi) Mormon 2007 Złoty kompas (The Golden Compass) Lee Scoresby 2007 Ghost Rider dozorca 2009 Słyszeliście o Morganach? (Did you hear about Morgans) Clay Wheeler 2009 W chmurach (Up in the Air) Maynard Finch 2012 Reguła milczenia (The Company You Keep) Mac McLeod 2015 Dobry dinozaur (The Good Dinosaur) Butch – Tyranozaur (głos)2015Spotkajmy się we śnie (I’ll See You in My Dreams)Bill 2018 Narodziny gwiazdy (A Star Is Born) Bobby
Filmy TV 1970: Wyzwanie (The Challenge) jako Bryant 1971: Atak na Wayne (Assault on the Wayne) jako Ensign William ‘Bill’ Sandover 1973: Błękitny rycerz (The Blue Knight) jako detektyw Charlie Bronski 1974: Evel Knievel jako Evel Knievel 1975: Będę walczyć nie na zawsze (I Will Fight No More Forever) jako kapitan Wood 1979: Rodzina Sackettów (The Sacketts) jako Tell Sackett 1980: Dzikie czasy (Wild Times) jako pułkownik Hugh Cardiff/Hugh Smith 1981: Morderstwo w Teksasie (Murder in Texas) jako dr John Hill 1982: Jeźdźcy cienia (The Shadow Riders) jako Dal Traven 1983: Travis McGee jako Travis McGee 1985: Śmierć w Kalifornii (A Death in California) jako D. Jordan Williams 1986: Houston: Legenda Teksasu (Houston: The Legend of Texas) jako Sam Houston 1986: Błękitny opal (The Blue Lightning) jako Harry Wingate 1987: Dziki i wolny (The Quick and the Dead) jako Con Vallian 1991: Conagher jako Conn Conagher 1993: Przybysz (Fugitive Nights: Danger in the Desert) jako Lyn Cutter 1995: Blue River jako Henry Howland 1995]: Strażnik, kucharz i dziura w niebie (The Ranger, The Cook and a Hole In the Sky) jako Bill Bell 1995: Dziewczęta z prerii (Buffalo Girls) jako Dziki Bill Hickok 1996: Próba uczuć (Woman Undone) jako Ross Bishop 1997: Śmiałkowie (Rough Riders) jako kapitan Bucky O’Neil 1998: Texarkana 1999: Wiesz kim jestem (You Know My Name) jako Bill Tilghman 2000: Ocalić Nowy Jork (Fail Safe) jako kongresmen Raskob 2006: Mściciel (Avenger) jako Calvin Dexter
Seriale 1968: Felony Squad jako dyżurny / Jack 1969: FBI (The F.B.I.) jako SAC Kendall Lisbon 1969: Felony Squad jako Marine Leader 1969: Lancer jako Canopus 1969: Ziemia gigantów (Land of the Giants) jako Martin Reed 1970: Świat orlicy (Bracken’s World) jako Todd Skinner 1970: Lancer jako kowboj 1970–1971: Mission: Impossible jako Doug Robert 1972: Oddział Mod (The Mod Squad) jako Rick Price 1972: Strzały w Dodge City (Gunsmoke) jako Cory Soames 1973: Hawkins jako Luther Wilkes 1973: Mannix jako Bill Saunders 1974: Ulice San Francisco (The Streets of San Francisco) jako Ken Johnson 1974: Hawaii Five-O jako Jack Houston 1974: Łowca (The Manhunter) jako Will Gantry 1974: Doc Elliot jako Lee Barrows 1975: Sierżant Anderson (Police Woman) jako Michael Gregory 1976–1977: Kiedyś pewien orzeł (Once an Eagle) jako Sam Damon 1977: Aspen jako Tom Keating 1983–1984: Yellow Rose (The Yellow Rose) jako Chance McKenzie 2016–2020: Ranczo (The Ranch) jako Beau Bennett 2021–2022: 1883 jako Shea Brennan
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia holenderskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szwajcarskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szwedzkiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Ludzie urodzeni w Sacramento Kategoria:Urodzeni w 1944