thumb|Owoce moszenek południowych thumb|Moszenki pośrednie Moszenki, truszczelina, kolutea (Colutea L.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych. Rodzaj ten obejmuje 28 gatunków. Występują one w basenie Morza Śródziemnego – w Europie południowej i północno-zachodniej Afryce, na Bliskim Wschodzie i w rejonie Kaukazu, w Azji Środkowej, w Himalajach i zachodnich Chinach oraz na izolowanym obszarze we wschodniej Afryce. Rodzaj najbardziej zróżnicowany jest w Azji Środkowej. Są to krzewy zasiedlające zwykle suche siedliska, często na stokach wzgórz i gór, rosnące zarówno w formacjach trawiastych, jak i zaroślowych i leśnych.
Uprawiane są jako bardzo odporne krzewy ozdobne, głównie moszenki południowe C. arborescens i mieszańce tego gatunku z innymi. Dekoracyjne są kwiaty, a po kwitnieniu oryginalne, rozdęte owoce. Większe znaczenie mają na obszarach pod wpływem klimatu suchego, gdzie użytkowane są jako rośliny pastewne, istotne dla ochrony gleb przed erozją, sadzone w formie żywopłotów, użytkowane jest także ich drewno. W Polsce uprawiane są częściej tylko moszenki południowe C. arborescens, inne gatunki spotykane bywają niemal wyłącznie w kolekcjach.
Nazwa rodzajowa utworzona została z greckiej nazwy tych roślin.
Morfologia Pokrój Krzewy do 5 m wysokości, o pędach zwykle cienkich i łukowato wygiętych, starsze pokryte włóknistą lub strzępiastą korą. Liście Sezonowe, skrętoległe, u niektórych gatunków ze skróconymi międzywęźlami skupione w pęczkach (C. buhsei, C. gracilis), z drobnymi przylistkami. Blaszka nieparzystopierzasto złożona, przy czym listków jest od 3 do 13, rzadko do 19 (u C. istria). Listki są całobrzegie i naprzeciwległe, osiągają od 4–5 mm (u C. komarovii) do 3 cm długości (u C. arborescens). Kwiaty Zebrane po kilka w grona wyrastające w kątach liści na długich osiach, z drobnymi podsadkami i przysadkami. Kwiaty motylkowe, zwykle żółte, rzadziej pomarańczowe lub czerwonobrązowe, często z plamkami i prążkami. Kielich dzwonkowaty, z 5 nierównymi ząbkami. Pręcików 10, z których 9 ma nitki zrośnięte, a jeden jest wolny. Słupek pojedynczy, z jednego owocolistka, z górną zalążnią, z cienką i wygiętą szyjką słupka zwieńczoną także haczykowato wygiętym znamieniem. Owoce Strąki pęcherzasto rozdęte, o papierzastych ściankach, zamknięte lub otwierające się dwiema klapkami na szczycie. Zawierają liczne, drobne, nerkowate nasiona.
Systematyka Pozycja systematyczna Jeden z rodzajów podplemienia Astragalinae z plemienia Galegeae z podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rodzinie bobowatych Fabaceae s.l.
Wykaz gatunków Colutea abyssinica Kunth & C.D.Bouché Colutea acutifolia Shap. Colutea afghanica Browicz Colutea arborescens L. – moszenki południowe, kolutea południowa Colutea armata Hemsl. & Lace Colutea armena Boiss. & A.Huet Colutea atabajevii B.Fedtsch. – moszenki Atabajewa Colutea atlantica Browicz Colutea brachyptera Sumnev. Colutea brevialata Lange Colutea buhsei (Boiss.) Shap. – moszenki Buzego Colutea cilicica Boiss. & Balansa – moszenki cylickie Colutea delavayi Franch. Colutea gifana Parsa Colutea gracilis Freyn & Sint. – moszenki drobnolistne Colutea insularis Browicz Colutea istria Mill. – moszenki istryjskie Colutea jamnolenkoi Shap. Colutea komarovii Takht. Colutea × media Willd. – moszenki pośrednie, truszczelina pośrednia Colutea melanocalyx Boiss. & Heldr. – moszenki czarnokielichowe Colutea multiflora Shap. ex Ali Colutea nepalensis Sims – moszenki nepalskie Colutea orientalis Mill. – moszenki wschodnie Colutea paulsenii Freyn Colutea persica Boiss. – moszenki perskie Colutea porphyrogramma Rech.f. Colutea triphylla Bunge ex Boiss. Colutea uniflora Beck ex Stapf Colutea × variabilis Browicz
Zobacz też kłokoczka Staphylea i roztrzeplin Koelreuteria – przykłady innych rodzajów o dętych owocach
Przypisy
Kategoria:Bobowate właściwe Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza