Anatolij Dmitriewicz Papanow (ros. Анатолий Дмитриевич Папанов, ur. 31 października 1922 w Wiaźmie, zm. 5 sierpnia 1987 w Moskwie) – radziecki aktor teatralny, filmowy i głosowy.
Życiorys Jego matka była Polką – Helena Roskowska, córka Bolesława Roskowskiego (Елена Болеславовна Росковская). Jako dziecko wraz z rodzicami przeniósł się do Moskwy, gdzie rozpoczął naukę zawodu odlewnika. Jednocześnie zaczął uczęszczać na zajęcia przyfabrycznego studia teatralnego „Kauczuk”.
Od pierwszych dni wojny niemiecko-radzieckiej 1941-1945 brał udział w działaniach wojennych – w stopniu sierżanta dowodził plutonem artylerii przeciwlotniczej. W 1942 (w wieku 21 lat) w okolicach Charkowa został ciężko ranny w nogę i do końca życia pozostał inwalidą. Powrócił do Moskwy i rozpoczął studia aktorskie w Rosyjskiej Akademii Sztuki Teatralnej. W 1946 roku rolami Konstantina w spektaklu „Dzieci Wanjuszyna” i starca w komedii „Don Juan-Zielone Spodnie” z sukcesem zdał egzamin końcowy. Po ukończeniu uczelni otrzymał propozycję występów na deskach MChAT-u i Państwowego Małego Teatru Rosji, jednak wraz z całym swoim rocznikiem absolwentów, otrzymał nakaz pracy i wyjazdu do Kłajpedy w celu tworzenia nowego teatru. I tak od 1946 był aktorem Kłajpedzkiego Rosyjskiego Teatru Dramatycznego. Dwa lata później (w 1948) przyjął propozycję reżysera Andrieja Gonczarowa pracy w Moskiewskim Teatrze Satyry. Przepracował tam 40 lat i stworzył blisko 50 kreacji.
W swojej karierze stworzył ponad 50 ról teatralnych i ponad 60 filmowych. Największą jego rolą była jednak ta, w której w ogóle nie pokazał swojego oblicza – w kreskówce Wilk i Zając podkładał głos Wilka. W latach 1960–1986 użyczał swojego głosu bohaterom radzieckich kreskówek. Był żonaty z aktorką Nadieżdą Karatajewą.
Zmarł w wieku 65 lat na zawał serca, biorąc chłodny prysznic w upalny dzień (sierpień jest w Moskwie tradycyjnym miesiącem, kiedy w całym mieście wyłącza się ciepłą wodę).
Spoczywa pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w MoskwieМогилы знаменитостей. Папанов Анатолий Дмитриевич (1922-1987).
Jego imię nosi asteroida nr 2480 i motorowiec rzeczny (dawny Konstantin Ciołkowski).
Wybrana filmografia Role filmowe
Role głosowe
Nagrody i odznaczenia Zasłużony Artysta RFSRR (1958) Ludowy Artysta RFSRR (1966) Ludowy Artysta ZSRR (1973) Nagroda Państwowa ZSRR (1989) (pośmiertnie) Order Rewolucji Październikowej (1986) Order Wojny Ojczyźnianej I stopnia (1985) Order Wojny Ojczyźnianej II stopnia (1975) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1981)
Przypisy
Bibliografia Galina Dołmatowska, Irina Szyłowa, Sylwetki radzieckiego ekranu, przeł. z ros. Marek Dzierwajłło, Wydawnictwo Progress, Moskwa 1980, s. 636-648.
Linki zewnętrzne
Anatolij Papanow w bazie Animator.ru
Kategoria:Aktorzy polskiego pochodzenia Kategoria:Laureaci Nagrody Państwowej ZSRR Kategoria:Ludowi Artyści ZSRR Kategoria:Ludowi Artyści RFSRR Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej II klasy Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Radzieccy aktorzy filmowi Kategoria:Radzieccy aktorzy głosowi Kategoria:Radzieccy aktorzy teatralni Kategoria:Rosyjscy aktorzy filmowi Kategoria:Rosyjscy aktorzy teatralni Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Zasłużeni Artyści RFSRR Kategoria:Zmarli w 1987 Kategoria:Rosjanie pochodzenia polskiego Kategoria:Radzieccy artyści socrealizmu Kategoria:Rosyjscy artyści socrealizmu