Tengiz Abuładze (, , Tengiz Jewgienjewicz Abuładze; ur. 31 stycznia 1924 w Kutaisi, zm. 6 marca 1994 w Tbilisi) – radziecki i gruziński reżyser i scenarzysta filmowy i teatralny, Ludowy Artysta ZSRR (1980).
Uważany za głównego (obok Rezo Czcheidze) przedstawiciela nurtu neorealistycznego w kinematografii radzieckiej. W 1953 roku ukończył WGIKKazimierz Nowacki (red.), Z filmem radzieckim na ty, Kraków 1972, s. 43..
Życiorys W latach 1943–1946 studiował reżyserię teatralną w Instytucie Teatralnym im. Szoty Rustawelego w Tbilisi. W 1953 ukończył studia na kierunku reżyserii filmowej we Wszechrosyjskim Państwowym Instytucie Kinematografii w Moskwie, był uczniem Siergieja Jutkiewicza. Od tego roku pracował jako reżyser w „Gruzija-film” (Gruzińskie Studio Filmowe). Początkowo tworzył krótkometrażowe filmy dokumentalne. W fabule zadebiutował w 1956, realizując wspólnie z Rezo Czcheidze krótkometrażowy film Osiołek Magdany, nagrodzony na 9. MFF w Cannes. Jego pierwszym samodzielnym filmem fabularnym był obraz Cudze dzieci (1958).
Od 1978 był członkiem Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego.
Najbardziej zasłynął tryptykiem filmowym, na który złożyły się: Błaganie (1968), Drzewo pragnień (1977) i Pokuta (1984). Pokuta, która na ekrany radzieckich kin trafiła dopiero w 1986, jest najbardziej znanym dziełem Abuładzego. W filmie tym przedstawiona została alegoryczna wizja gruzińskiego miasta rządzonego przez tyrana Warłama Arawidzego. Pokuta jako forma rozliczenia się z totalitarnymi doświadczeniami Związku Radzieckiego (na czele którego przez wiele lat stał pochodzący z Gruzji Józef Stalin) stała się wydarzeniem artystycznym i politycznym w ZSRR oraz za granicą. W 1987 na 40. MFF w Cannes film wyróżniono Grand Prix, Nagrodą FIPRESCI oraz Nagrodą Jury Ekumenicznego.
Nagrody i odznaczenia 1980 – Ludowy Artysta ZSRR; 1988 – Nagroda Leninowska.
Przypisy
Bibliografia
Szczepański T., Tengiz Abuładze, [w:] Słownik filmu pod red. R. Syski, Kraków 2005, s. 199. Galina Dołmatowska, Irina Szyłowa, Sylwetki radzieckiego ekranu, przeł. z ros. Marek Dzierwajłło, Wydawnictwo Progress, Moskwa 1980, s. 10–19.
Linki zewnętrzne
Tengiz Abuladze na kinoexpert.ru
Kategoria:Absolwenci Wszechrosyjskiego Państwowego Uniwersytetu Kinematografii im. S.A. Gierasimowa Kategoria:Gruzińscy reżyserzy filmowi Kategoria:Gruzińscy reżyserzy teatralni Kategoria:Gruzińscy scenarzyści Kategoria:Laureaci Nagrody David di Donatello Kategoria:Laureaci Nagrody Leninowskiej Kategoria:Laureaci nagrody Nika Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem „Znak Honoru” Kategoria:Ludzie urodzeni w Kutaisi Kategoria:Ludzie związani z Tbilisi Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 1994