thumb|Sferometr użyty do pomiaru promienia krzywizny soczewki wypukłej. Zaznaczone ważne wielkości. Sferometr – przyrząd pomiarowy służący pomiarom promieni krzywizn elementów sferycznych, jak na przykład soczewki. W odróżnieniu od wzorców łuków kołowych pomiarów dokonujemy nie wprost.
Budowa Sferometr składa się z podstawy w postaci metalowego pierścienia oraz zegarowego czujnika mikrometrycznego bądź śruby mikrometrycznej. Do regulacji (zerowania) sferometru służy śruba umożliwiająca swobodny przesuw czujnika oraz obrotowa podziałka, wyskalowana najczęściej w setnych bądź dziesiątych częściach milimetra.
Przebieg pomiarów Pomiaru promienia krzywizny dokonuje poprzez pomiar strzałki czaszy oraz promień (wewnętrzny lub zewnętrzny) podstawy sferometru, a następnie wyliczenie szukanego promienia.
Aby dokonać pomiaru promienia krzywizny soczewki należy: Wyzerować przyrząd: ustawić sferometr na gładkiej, płaskiej powierzchni (płytka płasko-równoległa); poluźnić śrubę regulacyjną, w wyniku czego wskazówka ustawi się w położeniu „zero”; dokręcić śrubę regulacyjną; obracając tarczą z podziałką ustawić zero. Ustawić sferometr na badanej soczewce i odczytać wartość strzałki – Zmierzyć suwmiarką średnicę zewnętrzną (przy pomiarze soczewki wklęsłej) bądź wewnętrzną (przy pomiarze soczewki wypukłej) podstawy sferometru – Czynności te powtórzyć kilka razy, notując wyniki. Obliczyć wartości średnie zmierzonych wielkości oraz ich błędy jako sumę odchylenia standardowego (poprawniej: jego estymatora nieobciążonego) oraz dokładności przyrządu pomiarowego. Obliczyć wartość promienia sfery – korzystając ze wzoru:
Obliczyć błąd bezwzględny pomiaru promienia krzywizny, np. korzystając z różniczki zupełnej.
Zobacz też promieniomierz przyrządy pomiarowe
Kategoria:Przyrządy do pomiarów odległości i długości