Jaskinie Polski powstawały głównie w wyniku procesów krasowych, tak więc ich rozmieszczenie w przeważającej mierze odpowiada występowaniu skał krasowiejących. Większość znanych dziś jaskiń znajduje się w południowej części kraju (Tatry, Pieniński Pas Skałkowy, Sudety, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Góry Świętokrzyskie, Niecka Nidziańska, Roztocze, Karpaty fliszowe). thumb|Jaskinie w Polsce (zaznaczone kropkami)
Ponad 20% ogólnej liczby jaskiń w Polsce stanowią jaskinie niekrasowe, w tym głównie te, występujące we fliszu karpackim.
Obszary występowania jaskiń w Polsce Tatry Znajdują się tu 862 jaskinie o łącznej długości przekraczającej 135 km, w tym największe i najgłębsze w Polsce.
Pieniński Pas Skałkowy Znajduje się tu 46 zinwentaryzowanych jaskiń, w tym 24 w Pienińskim Parku Narodowym. Najdłuższe z nich to: Jaskinia w Ociemnem (dł. 206 m, den. 48 m), Jaskinia Pienińska (dł. 101 m, den. 18 m) i Jaskinia nad Polaną Sosnówką (dł. 94 m, den.16 m).
Sudety Znajdują się tu 94 jaskinie, z których najdłuższe to: Jaskinia Niedźwiedzia w Masywie Śnieżnika (długość 4500 m, deniwelacja 118 m), Jaskinia z Filarami (dł. 727 m), Jaskinia Gwiaździsta (dł. 562 m, den. 65 m, zniszczona w 1994 roku) i Szczelina Wojcieszowska (dł. 440 m, den. 112,6 m). Wiele z sudeckich jaskiń zostało zniszczonych w wyniku eksploatacji surowca skalnegoAnna Haczek, Szymon Kostka, Marek Markowski: Jaskinia Niedźwiedzia – partie odkryte po roku 2012. W: Materiały 48. Sympozjum Speleologicznego [on-line]. Sekcja Speleologiczna Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, 2014..
Wyżyna Krakowsko-Częstochowska Znajduje się tu ponad 1580 zinwentaryzowanych jaskiń, w tym 156 o długości przekraczającej 40 m. Najdłuższe z nich to: Jaskinia Wierna (długość 1027 m, deniwelacja 30 m), Jaskinia Wierzchowska Górna (dł. 975 m, den. 25 m) i Jaskinia Szachownica I (dł. 690 m, den. 12,6 m).
Góry Świętokrzyskie Znajdują się tu 154 jaskinie, z których najdłuższe to: Chelosiowa Jama – Jaskinia Jaworznicka (dł. 3670 m, den. 61 m), Jaskinia Pajęcza (dł. 1183 m, den. 17,5 m) i Jaskinia Odkrywców (dł. 392 m, den. 16,5 m). W Górach Świętokrzyskich znajduje się też Jaskinia Raj (dł. 240 m, den. 9,5 m) – o bogatej szacie naciekowej, udostępniona do zwiedzania.
Niecka Nidziańska Znajduje się tu 106 zinwentaryzowanych jaskiń. To głównie obszar krasu gipsowego. Największymi jaskiniami są: Jaskinia Skorocicka (dł. 352 m, den. 5 m), Jaskinia w Wiśniówkach (dł. 342 m, den. 1,6 m), Jaskinia w Marzęcinie (dł. 250 m, gł. 10 m), Jaskinia Sawickiego (dł. 173 m, den. 3 m) i Jaskinia w Aleksandrowie (dł. 163 m, den. 4 m).
Karpaty fliszowe Znajduje się tu 1315 zinwentaryzowanych jaskiń. Są to jaskinie, których geneza związana jest przede wszystkim z ruchami masowymi: osuwiskami, obrywami, działalnością erozyjną. Najwięcej jaskiń zlokalizowano w Beskidzie Śląskim, Beskidzie Niskim i Beskidzie Sądeckim. Najdłuższe jaskinie w Karpatach fliszowych to: Jaskinia Wiślańska (dł. 2275 m, den. 41 m), Jaskinia Miecharska (dł. 1838 m, gł. 54,5 m) oraz Jaskinia w Trzech Kopcach (dł. 1244 m, den. 32,6 m).
Roztocze Znajduje się tu 14 niewielkich jaskiń, najdłuższą jest Jaskinia Diabelska (dł. 21 m, den. 3 m).
Niż Polski Znajdują się tu 22 jaskinie. Najdłuższe są, w większości powstałe sztucznie, na skutek działalności człowieka, Groty w Nagórzycach (dł. 617 m, den. 0 m).
15 najdłuższych jaskiń w Polsce Większość podanych niżej jaskiń położonych jest w Tatrach. Lp Nazwa Długość m Deniwelacja m Przybliżone położenie otworów1Jaskinia Wielka Śnieżna23753824Tatry Zachodnie, Małołączniak2Śnieżna Studnia13650805Tatry Zachodnie, Małołączniak3Jaskinia Wysoka – Za Siedmiu Progami11700435Tatry Zachodnie, Wąwóz Kraków4Jaskinia Miętusia10780305Tatry Zachodnie, Dolina Miętusia5Bańdzioch Kominiarski10010562Tatry Zachodnie, Kominiarski Wierch6Jaskinia Czarna7247304Tatry Zachodnie, Organy7Ptasia Studnia6283352Tatry Zachodnie, Dolina Miętusia8Jaskinia Zimna5420176Tatry Zachodnie, Dolina Kościeliska9Jaskinia Niedźwiedzia4500118Masyw Śnieżnika, Stroma10Jaskinia Mała w Mułowej3863555Tatry Zachodnie, Dolina Mułowa11Chelosiowa Jama-Jaworznicka367061Góry Świętokrzyskie, Jaworznia12Jaskinia Kozia3470389Tatry Zachodnie, Dolina Miętusia13Jaskinia Kasprowa Niżnia310047Tatry Zachodnie, Dolina Kasprowa14Jaskinie Pawlikowskiego240976Tatry Zachodnie, Dolina Kościeliska15Szczelina Chochołowska232060Tatry Zachodnie, Dolina Chochołowska
15 jaskiń o największej deniwelacji w Polsce Wszystkie wymienione niżej jaskinie są położone w Tatrach. Lp Nazwa Deniwelacja Długość Przybliżone położenie otworów1Jaskinia Wielka Śnieżna82423753Tatry Zachodnie, Małołączniak2Śnieżna Studnia80513650Tatry Zachodnie, Małołączniak3Bańdzioch Kominiarski56210010Tatry Zachodnie, Kominiarski Wierch4Jaskinia Mała w Mułowej5553863Tatry Zachodnie, Dolina Mułowa5Jaskinia Wysoka – Za Siedmiu Progami43511700Tatry Zachodnie, Wąwóz Kraków6Jaskinia Kozia3893470Tatry Zachodnie, Dolina Miętusia7Ptasia Studnia3526283Tatry Zachodnie, Dolina Miętusia8Jaskinia Miętusia30510780Tatry Zachodnie, Dolina Miętusia9Jaskinia Czarna3047247Tatry Zachodnie, Organy10Siwy Kocioł2951318Tatry Zachodnie, Małołączniak11Studnia w Kazalnicy Miętusiej2411000Tatry Zachodnie, Dolina Miętusia12Jaskinia Zimna1765420Tatry Zachodnie, Dolina Kościeliska13Jaskinia pod Wantą172520Tatry Zachodnie, Dolina Miętusia14Jaskinia Małołącka166258Tatry Zachodnie, Dolina Małej Łąki15Zośka – Zagonna Studnia163700Tatry Zachodnie, Dolina Małej Łąki
Zobacz też Jaskinia Turystyczne jaskinie Polski Jaskinie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej Jaskinie polskich Tatr
Przypisy
Kategoria:Listy geograficzne według państw